همواره در ماه مبارك رمضان شاهد كاهش انواع بزهكاريها در سطح جامعه هستيم و اين علاوه بر كنترلهاي پليسي، به دليل افزايش روح معنويت در جامعه و همچنين افزايش تأثير پذيري افراد خطاكار از خيل عظيم مؤمنان است.
شواهد فراواني در دست است كه نشان ميدهد در ماه مبارك رمضان به صورت «معنادار» و «درخور توجهي» از ميزان وقوع جرم كاسته ميشود.
اين كاهش در برخي مؤلفهها، آنچنان «چشمگير» است كه وقوع كجروي در آن حيطهها گاهي به كمتر از نصف كاهش مييابد، به عنوان مثال در اين ماه جرائم خشن، سرقت از منازل، انحرافهاي اخلاقي و قانونگريزي تا حدي كاهش پيدا ميكند كه بر احساس امنيت عمومي به صورت معناداري تأثير ميگذارد.
علل كاهش جرم و كجروي در ماه رمضان
- ماه رمضان همچون محركي ميماند كه وجدان اخلاقي افراد مستعد كجروي را «تحريك» ميكند و مانع از دست يازيدن آنان به كنشهاي غير اخلاقي و انحرافي ميشود. اين ادعا برگرفته از اين واقعيت است كه اغلب افرادي كه در جرگه افراد كجرو قرار ميگيرند، همانند مردم عادي، داراي «وجدان اخلاقي» هستند و در صورت فراهم شدن شرايط، غبار نشسته بر آن زدوده ميشود و اصل آن نمايان ميگردد. ماه مبارك رمضان اين غبار را حداقل در برخي از افراد كجرو ميزدايد و آنان را به جرگه افراد نرمال (عادي) برميگرداند. ( يادآور ميشود كه تنها حدود 10 درصد از افراد كجرو و مجرم در زمره افراد فاقد وجدان اخلاقي (پسيكوپات) قرار ميگيرند. در بقيه آنان وجدان اخلاقي، هر چند ناقص، شكل گرفته است و در صورت مداخلات درمانگرانه و تربيتي و مذهبي، ميتوان به تقويت آن پرداخت).
- كجروي و انحراف (حداقل برخي از مصاديق آن) نوعي بيماري است كه با معنويت ميتوان شدت آن را تقليل داد و از بروز و ظهور آن جلوگيري كرد. در ماه مبارك اين فرصت براي گروهي از كجروان فراهم ميشود تا حداقل مقداري از درد بيماري خود را تقليل دهند و لااقل براي چند صباحي از تب حاصل از بيماري كجروي خود ( يعني رفتارهاي انحرافي) بپرهيزند.
- به زعم حاميان «نظريه يادگيري اجتماعي» به ويژه ساترلند، رفتارهاي انحرافي از طريق ايجاد پيوند و ارتباط با افراد منحرف و كجرو فرا گرفته ميشوند. وقتي امكان چنين ارتباطي كاهش يابد، احتمال كجروي نيز تقليل مييابد.
- يكي ديگر از عوامل تبيينكننده كجروي و انحراف «تضعيف پيوندهاي عاطفي و اجتماعي» است. ماه مبارك رمضان و نيز ايامي همچون جشنها و شاديها، اين فرصت را فراهم ميسازد تا بار ديگر افراد كنار يكديگر قرار گيرند و «عاطفه مثبت» را معطوف يكديگر سازند. اين پيوند، دلبستگي و عاطفه مثبت، «كينه»، «خصومت» و «نفرت» را از دل عدهاي از كجروان ميزدايد و آنان را از گرايش به كنشهاي غير اجتماعي و ناهنجار باز ميدارد.
- «برچسب زني» يكي ديگر از عوامل تشديدكننده كجروي و انحراف است.
در ماه رمضان جماعت مؤمنان آنچنان روحيه لطيف و احساس رقيق پيدا ميكنند كه نه تنها با برچسبزني خصم و كينه خود را معطوف ديگران نميسازند، بلكه حتي خطاكاران و مجرمان را ميبخشند.
عوامل ديگري نظير «افزايش كنترل اجتماعي»، «افزايش ترس از قانون»، «كاهش حضور مردم در بيرون از منزل» و «افزايش همكاري مردم با پليس» نيز سهمي از كاهش گرايش به كجروي را بر عهده دارند.
