واريز يارانه نقدي دارو به حساب خانوار، طرحي است كه در ابتدا به يك لطيفه شبيه بود، اما وقتي چند روز پيش رئيس سازمان غذا و دارو از اجراي اين طرح براي مديريت شرايط كنوني حاكم بر بازار داروي كشور خبر داد، متوجه شديم اين لطيفه، جدي بوده است! اين در حالي است كه كارشناسان عرصه بهداشت و درمان به اجراي چنين طرحي خوشبين نيستند و آن را غيركارشناسانه ميدانند.
تحريم و برخي چالشهاي مديريتي دست به دست هم داده است تا در شرايط كنوني وضعيت بازار دارويي كشور شرايط نابساماني را تجربه كند. هرچند نميتوان منكر تلاشهاي صورت گرفته براي مديريت اين نابساماني شد، اما در اين ميان برخي تصميمها و طرحهاي ارائه شده منطقي و كارشناسانه به نظر نميرسد. يكي از اين طرحها هم واريز يارانه نقدي دارو به حساب خانوار است؛ نمايندگان مجلس و كارشناسان سلامت اين طرح را غيركارشناسي و به نوعي فرار از مسئوليت ميدانند.
فرار از مسئوليت با يارانه نقدي دارو
يكي از منتقدان واريز يارانه نقدي دارو به حساب خانوار، دكتر محمد رضا عزيزي است. اين عضو كميسيون بهداشت و درمان مجلس در گفتوگو با «جوان» چنين عملكردي را به نوعي فرار از مسئوليت ميداند و تأكيد ميكند: با اجراي چنين طرحي دارو به صورت رانت وارد بازار ميشود و طبيعتاً با ميزان دسترسي به دارو كم شده و باب تازهاي براي افراد سودجو و سوءاستفادهگر باز ميشود. به باور وي با اين روش بعيد به نظر ميرسد دارو با همان قيمتي كه يارانهاش به مردم پرداخت شده به دست آنان برسد، اما اگر خود سازمان غذا و دارو، دارو را تهيه كند و با شناسنامه در اختيار بيماران صعبالعلاج قرار دهد اين خيلي بهتر، منطقيتر و عقلانيتر است.
بازهم دستهاي پشت پرده!
محمد جواد نظري مهر، ديگر عضو كميسيون بهداشت و درمان نيز در گفتوگو با «جوان» اين طرح را از آن دست صحبتهايي ميداند كه نه در مجلس مطرح شده و نه ساز و كارش معلوم است.
بنا به تأكيد وي دولت براي اجراي چنين طرحي بودجهاي هم در نظر نگرفته و 2 هزارو200 ميليارد يارانه دارو قرار است به بيمهها داده شود و طي ساز و كار بيمهاي به دارو برسد و دولت نميتواند چنين بودجهاي را بدون اجازه مجلس در قالب يارانه نقدي به حساب خانوار واريز كند.
اين نماينده مجلس تصريح ميكند: ما بايد در برهه كنوني به كارهاي زيربنايي بپردازيم و اجراي طرحهاي غيركارشناسي به جز افزودن به مشكلات نتيجه ديگري در بر ندارد.
وي با اشاره به چالش امروز دارو در كشور ميافزايد: دو سال پيش بود كه وزير بهداشت وقت و مجلس چالش امروز دارو را پيشبيني كردند و تذكر دادند، اما انفعال بانك مركزي در اختصاص ارز و بيتدبيريهايي كه در اين حوزه اتفاق افتاد، شرايط را به شكل امروزي آن رقم زد.
به باور اين نماينده مجلس، بانك مركزي موظف است درباره موارد مصرف ارز مرجع و مابهالتفاوت ارز مرجع و مبادلهاي گزارش بدهد. نظري مهر تصريح ميكند: پشت صحنه بازار دارو و درمان كشور، دستهاي پنهاني وجود دارد كه سبب ميشود داروهاي حياتي پشت درهاي گمرك بماند، اما ماشين يا كالاهايي همانند زين اسب كه سال گذشته به نقل محافل مبدل شده بود، وارد كشور شود.
آسمان توزيع داروهاي يارانهاي
غبار آلود است
احمد قويدل، عضو مجمع عمومي كانون هموفيلي ايران نيز در نقد چنين طرحي به «جوان»مي گويد: تهيه و توزيع دارو اساسيترين وظيفه حاكميتي است كه به هيچ وجه نبايد به مردم سپرده شود.
وي نيز معتقد است ارائه و اجراي چنين طرحهايي به معناي عدول دولت از وظايف مديريتي خود است.
مديرعامل سابق كانون بيماران هموفيلي ايران تأكيد ميكند: اگر اجراي چنين طرحي به معناي آن است كه سازمان غذا و دارو به سيستم توزيع خود اعتماد ندارد، بايد اين سيستم با نظارت اصلاح شود. وي با اشاره به نياز ويژه بيماران هموفيلي به داروهايي همچون فاكتور 8 ميافزايد: بيماران هموفيلي به دليل شرايط خاص اين بيماري حتي اگر موقع خوابيدن دستشان زيرشان بماند نياز به استفاده از دارو دارند. بنابراين ارائه كارت و سهميه به اين بيماران معنايي ندارد چون نياز يك بيمار هموفيلي به دارو مشخص نيست و با نياز بيماران تالاسمي يا غيره فرق ميكند.
قويدل ميافزايد: يكي از توجيهات ارائهدهندگان اين طرح توزيع دارو در تمام داروخانهها با يك قيمت است تا امكان قاچاق دارو با عرضه داروهاي يارانهاي محدود شود.
اين در حالي است كه كانون بيماران هموفيلي ايران بارها از دولت درخواست كرده است كه سيستم توزيع داروهاي يارانهاي را اصلاح و با استفاده از سيستمهاي پيشرفته كنترل كند اما متأسفانه نتيجه نگرفته است.
به گفته اين عضو مجمع عمومي كانون هموفيلي ايران، تاكنون حتي يك گزارش حسابداري از ميليونها دلار يارانهاي كه دولت بابت داروهاي هموفيلي پرداخت ميكند، منتشر نشده است و ساختار توزيع اين داروها شفاف نيست.
تبعات يارانه نقدي براي بيماران كليوي
معاون ارتباطات و امور بينالملل انجمن خيريه حمايت از بيماران كليوي به نسيم ميگويد: پرداخت يارانه دارويي به حساب سرپرست خانوار امري غيركارشناسي است زيرا امكان دارد برخي از سرپرست خانوادهها يارانههاي دارويي را براي بيمارشان هزينه نكنند.
داريوش آرمان با اشاره به تماسها و ابراز نگراني برخي از بيماران كليوي درباره پرداخت يارانه دارويي به حساب سرپرست، يكي ديگر از مشكلات اين طرح را تأمين نشدن بودجه يارانههاي دارويي از سوي دولت براي وزارت بهداشت ميداند.
به گفته وي، در حال حاضر بيماران بسياري از نقاط مختلف كشور در زمينه گراني داروهاي بيماري كليوي و همچنين كمبود داروهايي نظير راپاميون، گان و ونوفر با انجمن خيريه بيماران كليوي تماس دارند.
آرمان با اشاره به گراني 40 تا 80 درصدي دارو تأكيد ميكند: بيماران كليوي قبل از اين گراني دارويي جديد، توان پرداخت هزينههاي دارويي را نداشتند و حال با اين شرايط بحراني براي بيماران كليوي بايد منتظر «پس زدن» كليه بسياري از بيماران پيوندي باشيم زيرا آنها نميتوانند داروهاي جلوگيري از «پس زدن» كليه خود را تهيه كنند و اين مشكلات براي بيماران دياليزي نيز كاملاً مشهود است.
به هر حال شايد توجه به اين نكته ضروري باشد كه كمبود در هر بخشي از زندگي را ميتوان تحمل كرد اما بدون دارو جان يك بيمار به خطر ميافتد.
