تابناک: در این یادداشت آمده است:
«مردم بسیاری از کشورها در جهان معاصر، روسای جمهور خود را از طریق برگزاری انتخابات عمومی تعیین می کنند و از این طریق برای مدت معینی اداره کشور را به وی میسپارند.
ایران هم پس از پیروزی انقلاب اسلامی که مردم به دوران نظام سلطنتی پایان دادند، از همین شیوه برای گزینش رئیس قوه مجریه استفاده میکند و تا کنون ۶ نفر به این سمت انتخاب شدهاند. هم اکنون نیز ملت ایران به منظور اعمال حاکمیت ملی خود، برای انتخاب رئیس جمهور جدید آماده میشوند اما برای بسیاری از رایدهندگان صرف نظر از این که چه کسی انتخاب میشود این سوال مطرح است که چه معیارهایی برای برگزاری یک انتخابات خوب وجود دارد؟
تا کنون سه معیار به شرح زیر برای برگزاری یک "انتخابات خوب" معرفی شده است:
۱ آزاد و رقابتی
۲ سالم و پاک
۳ عادلانه یا منصفانه
مفهوم "انتخابات آزاد" این است که همه آحاد یک کشور بتوانند در انتخابات شرکت کنند و رای بدهند و یا به عنوان نامزد از مردم رای بگیرند. معمولا در همه کشورها برای رای دادن فقط یک شرط وجود دارد و آن این است که افراد به سن قانونی رسیده باشند. بنابراین حتی مجرمین و زندانیان و حتی محکومین به اعدام هم میتوانند رای دهند اما برای نامزد شدن افراد، کاندیداها باید دارای مشخصات و شرایطی باشند که این شرایط را قانون تعیین میکند. در اینجا مهمترین مسئله این است که نامزدها با "معیارهای واحدی" مورد ارزیابی دستگاههای مربوطه قرار گیرند و کسی نتواند تعیین صلاحیتها را غیر عادلانه بشمارد. اگر کسی هم رد صلاحیت میشود، دلایل آن اعلام گردد و مرجعی هم برای پاسخگویی به اعتراضات احتمالی وجود داشته باشد.
از طرف دیگر بایستی یک تنوع و رقابت جدی بین نامزدها و گروههای سیاسی در جریان انتخابات برقرار باشد تا مردم امکان انتخاب فرد مناسبتر و بهتر را پیدا کنند. بنابراین اگر همه نامزدها از یک طیف باشند، عملا رقابت واقعی، پر شور و حماسی اتفاق نخواهد افتاد و دایره انتخاب مردم محدود خواهد شد. بر همین اساس است که در هر انتخاباتی معمولا افراد و جریانات مخالف دولت حاکم، سعی میکنند خود را ناجی کشور معرفی کنند تا بتوانند اقبال عمومی را به خود و برنامههایشان جلب کنند.
اما مفهوم سالم بودن انتخابات، این است که از "کوزه همان برون تراود که در اوست". یعنی نتیجه انتخابات آن چیزی باشد که مردم در صندوقها رای دادهاند. یعنی به قول مرحوم گلآقا : "ننویسند فلانی ولی بعد ببینند که خواندهاند بهمانی". در سلامت انتخابات همین بس که نامزدهای رای نیاورده، نتیجه انتخابات را بپذیرند و با قبول پیروزی رقیب به فرد منتخب تبریک بگویند. در چنین وضعیتی مهمترین شاخص سالم بودن انتخابات، تحقق یافته است. با توجه به اینکه افراد مورد اعتماد نامزدها در پای صندوقهای رای و در مراحل شمارش آرا تا اعلام نهایی نتایج حضور دارند، بنابراین ناظرین نتایج اعلامی را با واقعیت موجود تطبیق میدهند و با این روش بر سلامت جریان انتخابات نظارت میکنند و فرآیند انجام شده را یا تایید میکنند و یا اگر نظری دارند، بیان میکنند.
در بعضی از کشورها هم که اختلاف بین احزاب و جریانات سیاسی زیاد است و یا اینکه به حکومت اعتماد کافی وجود ندارد، از ناظرین بیطرف بینالمللی برای اطمینان از سلامت جریان انتخابات استفاده میشود و نظر این ناظرین را همه طرفها میپذیرند. نمونه این روش، انتخابات چند سال گذشته در فلسطین بود که پیروز شدن حماس را ناظرین بینالمللی از جمله کارتر رئیسجمهور اسبق آمریکا نیز تایید کردند. البته دولتها و مردم کشورها معمولا حضور ناظرین بینالمللی را مغایر اقتدار ملی تلقی میکنند و سعی دارند تا چنین اتفاقی برای برگزاری انتخابات نیفتد.
اما عادلانه یا منصفانه بودن انتخابات هم به این مفهوم است که امکانات و ظرفیتهای حکومت یا دولت به طور مساوی در اختیار نامزدها قرار گیرد یا قرار نگیرد و حکومت و دستگاههای حاکمیتی نسبت به همه کاندیداها بیطرف باشند. برای مثال صدا و سیمای دولتی و نیز مطبوعات و یا پایگاههای خبررسانی حکومتی به نفع یا علیه هیچیک از نامزدها اقدامی نکنند و امکانات خود را به طور مساوی در اختیار همه کاندیداها قرار دهند.
با پذیرش این شیوه، صدا و سیما بعضی کاندیداها را حتی به بهانه طرح فعالیتهای فعلی آنها یا سازمانی که در راس آن قرار دارند به طور غیر مستقیم به افکار عمومی معرفی نمیکند و همچنین علیه بعضی از کاندیداها و احزاب حتی به صورت غیر مستقیم تبلیغ نمیکند.
به هر حال گرچه در عمل اجرای موارد فوق بسیار مشکل است اما در مجموع به انتخاباتی که حتیالامکان با معیارهای فوق برگزار شود، "انتخابات خوب" میگویند. با چنین معیارهایی میتوان به نظر امام خمینی که "میزان رای ملت است" تحقق بخشید. خداوند هم در قرآن مجید میفرماید "ان الله یأمرکم ان تودوا الامانات الی اهلها و اذا حکمتم بین الناس ان تحکموا بالعدل"»
