سلام فياض داراي دكتري اقتصاد از دانشگاه تگزاس امريكاست؛ از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۷ وزيراقتصاد و دارايي در اين تشكيلات بوده و از سال ۲۰۰۷ عهده دار نخست وزيري شده اما تا سال ۲۰۱۰ باز با حفظ سمت مسئوليت وزارت دارايي را برعهده داشته است. استعفاي سلام فياض با توجه به مقطع زماني آن كه بلافاصله بعد از آغاز تحركات امريكا براي به جريان انداختن مذاكرات شكست خورده سازش صورت گرفت، به يكي از سوژههاي خبرساز در جهان و بخصوص در خاورميانه تبديل شده است و سؤال هايي را در اين زمينه مطرح كرده است: از جمله اينكه چرا بهرغم مخالفت امريكا سلام فياض استعفاي خود را پس نگرفت و محمود عباس نيز تلاشي براي انصراف وي به عمل نياورد ؟
در پاسخ به علل استعفاي فياض بايد گفت كه از شش هفته پيش كه اختلافي ميان وي و محمود عباس در خصوص استعفاي وزير دارايي تشكيلات خودگردان و حوزه اختيارات هر يك از آنها در اداره كابينه اين تشكيلات بروز كرد، زمزمه استعفاي فياض بر سر زبانها افتاده بود اما درپيش بودن سفرباراك اوباما به خاورميانه كه در اواخر اسفندماه گذشته صورت گرفت، موجب شد طرح استعفا به تعويق بيفتد.
با اين حال اين همه ماجرا نيست و دو عامل ديگر نيز در اين زمينه محتمل به نظر ميرسد. نخست اينكه سلام فياض با اطمينان از حمايت امريكا و غرب از خود، به خصوص با توجه به اينكه دولت اوباما توسعه اقتصادي را در دور جديد رايزنيهاي خود براي به جريان انداختن مذاكرات سازش در اولويت قرار داده است به اين اقدام دست زده تا به نوعي بازار گرمي بكند و بيش از پيش موقعيت خود را در برابر محمود عباس تقويت كند. از اين ديد احتمال اينكه فياض دوباره بنا به درخواست محمود عباس بر سر كار خود برگردد، وجود دارد. اما احتمال ديگر اين است كه سلام فياض با اين استعفا پيشاپيش خواسته است خود را از هر گونه درگير شدن با رژيم صهيونيستي و از اينكه در ميان كشمكشهاي اين رژيم و امريكا براي به جريان انداختن مذاكرات سازش قرار گيرد، كنار بكشد.
در پاسخ به چرايي موافقت محمود عباس با استعفاي سلام فياض نيز چند احتمال قابل طرح است، از جمله اينكه به نظر ميرسد عباس از اين نگران است كه امريكا و رژيم صهيونيستي باز همان سناريويي كه در قبال عرفات- عباس پياده كردند، در خصوص عباس –فياض نيز اجراكنند، به خصوص آنكه مذاكرات سازش امروزه دوباره به همان جايي رسيده است كه در اواخر دوره حيات عرفات و مرگ مشكوك وي رسيده بود.
در آن مقطع امريكا و رژيم صهيونيستي براي دور زدن ياسر عرفات ( به علت مقاومت وي در قبال مسائل حياتي از قبيل سرنوشت بيت المقدس )سراغ محمود عباس آمدند كه در آن مقطع بر مذاكره به جاي مقاومت و انتفاضه تأكيد ميكرد و اكنون نيز امكان دارد براي دور زدن عباس سراغ فياض بروند. اما احتمال ديگر در اين زمينه اين است كه عباس با پذيرش استعفاي فياض كوشيده باشد زمينه را براي تشكيل دولت وحدت ملي انتقالي با حماس فراهم كند تا از اين طريق با دست بالا در دورجديد مذاكرات شركت بكند.
در مجموع از آنچه گفته شد مشخص ميشود كه استعفاي فياض تنها يك مسئله داخلي تشكيلات خودگردان و برآيند اختلافات داخلي ميان اين تشكيلات نيست و با طيف زيادي از متغيرها در امريكا و فلسطين اشغالي گره خورده است و اگر چه هنوز به درستي مشخص نيست كه كداميك از فرضيهها و احتمالات مطرح شده از صحت بيشتري برخوردار است اما قدر مسلم با گذشت زمان واقعيتهاي بيشتري درباره پشت پرده استعفاي فياض روشن خواهد شد.
