زمين مسابقه مثل يك هسته مركزي است و جوانان بازديدكننده درست مثل الكترونهايي هستند كه با رفتن از اين طرف زمين به آن طرف و بالا و پايين كردن صندليها دنبال روزنهاي هستند تا بتوانند مسابقه روباتهاي فوتباليست را با زاويه بهتري ببينند. اينجا هيچكس نوترون نيست همه يا الكترونند يا پروتون يا حامي تيم اول هستند يا تشويقكننده تيم حريف. تازه توانسته بودم يك جاي خوب براي ديدن اين مسابقه پيدا كنم كه صداي دست و سوت زدنهاي بيوقفه توجهم را به پرده عمودي و سفيد رنگ زمين كناري جلب كرد. يك عده جوان قرمزپوش سمت راست و دسته ديگر، جوانهايي كه از تشويقهايشان معلوم بود استقلالي هستند سمت ديگر زمين نشسته بودند. برخلاف زمين اولي خبري از روبات و توپ نبود. همه چشمها گرد شده از اشتياق و تعصبي كه نسبت به تيم محبوبشان داشتند تشويق ميكردند. اگر خبر نداشتي كه اينجا مركز برگزاري مسابقات بينالمللي روبوكاپ است، فكر ميكردي خود استقلاليها و پرسپوليسيها وسط زمين در حال بازي هستند با خواندن نوشته كنار زمين «مسابقه شبيهسازي شده سه بعدي فوتبال ميان تيمهاي استقلال و پرسپوليس» متوجه شدم در اين زمين همه چيز سه بعدي و مجازي است از روباتها و توپ گرفته تا پرسپوليس و استقلال. اينجا سالنها شماره شش، هفت، هشت و ۹ محل نمايشگاههاي بينالمللي تهران است كه ميزبان برگزاري مسابقات بينالمللي روبوكاپ است. اينجا بهترين فرصت است تا بفهمم اين نسل جديد چطور، با چه انگيزه، به چه پشتوانه و به دنبال چه هدفي با وجود بيميلي و بيتوجهي مسئولان داخلي هنوز در مقابل تيمهاي خارجي براي دفاع از علم روباتيك سينه سپر ميكنند و رتبههاي خوبي هم كسب ميكنند. اينجا بهترين فرصت است تا درك كنم چرا هيچ تيم خارجي توان مقابله با گروههاي مين ياب ايراني را نداشته است.
حامد قاسمي
استارت پروژه هاوين (خورشيد تابان) شماره يك سال ۸۸ در دانشگاه آزاد اسلامي قزوين زده شد و كار ساخت اين خودرو سال ۹۰ به پايان رسيد، براي اولين بار هم در مسابقات استراليا سال ۲۰۱۱ شركت كرد. در مسابقات همان سال تنها دو نماينده از كشور ما شركت كرده بودند كه گروه ما توانست رتبه ۱۷ و دانشگاه تهران رتبه ۳۱ را كسب كند. مسابقات استراليا از جمله مهمترين مسابقات خودروهاي نوين است كه تعامل جدي و كامل بين صنعت و علم در بين شركتكنندگان و حاميان مالي به خوبي ديده ميشود. شايد به واسطه همين حضور تيمهاي قوي از دانشگاههاي معتبر امريكايي، اروپايي و آسيايي است كه سطح اين مسابقات بسيار بالا ارزيابي ميشود و عرصه رقابت بسيار جدي و هيجانانگيز است. اما تمام اين حرفها و رتبهها براي خودروي خورشيدي است كه سه چرخ دارد و موتور روي چرخهاي عقب اما هدايت و فرمانپذيري روي چرخ جلو اعمال ميشود. بدنه اين خودرو فول كامپوزيت است و براي توضيح بايد بگويم از بدنههايي كه براي ساخت موشكها و فضاپيماها استفاده ميشود در اين خودرو نيز بهره گرفته شده است. برخلاف سيستمها و موتورهاي فعلي سيستم تعرق اين خودرو دوجناغي است، سيستمي كه ارتفاع كم ولي راحتي بالايي دارد و در نهايت جوابگوي موتور چنين خودروهايي است.
سلولهاي استفاده شده در هاوين سيليكوني است كه توان بيش از يك كيلووات و بازدهي بيش از ۲۲ درصد دارد. باتريهاي هاوين، ليتيوم آيون با وزن ۲۱ كيلوگرم است كه توان بيش از ۵ كيلووات دارد. توان نهايي موتور اين خودرو هم بيش از ۷ كيلووات است.
ناگفته نماند اگرچه كار ساخت خودروي هاوين يك به پايان رسيده ولي كار يك گروه جديد از دانشجويان دانشگاه براي تكامل اين خودروي خورشيدي و ساخت هاوين دو آغاز شده و كار به سرعت در حال پيشرفت است تا بتوانيم با خودروي جديد در مسابقات ۲۰۱۳ استراليا شركت كنيم. هاوين جديد چهارچرخ است، آيروديناميك بهتر، وزن سبكتر و موتور سرعتي دارد تا بتواند بهترين بازدهي را در اين مسابقات داشته باشد.
نكته مهمتر از ساخت هاوين اين است كه اعضاي گروه ما با آزمونها و خطاهايي كه براي ساخت و پيشبرد اين طرح پشت سر گذاشتهاند امروز ميتوانند بهترين مشاوران، طراحان و حتي سازندگان تجهيزات خورشيدي باشند. حتي اعضاي گروه با تحقيقات مفصلي كه درباره ساخت و تركيب بدنههاي كامپوزيتي، معايب و محاسن اين بدنهها و ساير ويژگيهاي آن داشتهاند ميتوانند در ساخت بدنه انواع تجهيزات و وسايل فضايي صاحبنظر باشند. امروز بهترين فرصت براي حضور و سرمايهگذاري شركتهاي خودروسازي بزرگ كشور مانند ايران خودرو و سايپاست تا بتوان با راه اندازي آزمايشگاههاي سلول، باتري خورشيدي و نظاير آن به راهها و طرحهاي بهتر در اين زمينه رسيد.
دانشجوي كارشناسي ارشد مكانيك گرايش طراحي كاربردي
عضو گروه طراح و سازنده خودروي خورشيدي هاوين
حسين زيارتي
سال ۸۷ بود كه براي اولين بار فكر اوليه ساخت خودروهاي متفاوت و بيآلاينده در بين دانشجويان دانشگاه آزاد قزوين شكل گرفت. بعد از اين برگزاري مسابقات خودروهاي الكتريكي دو سرنشين و خودروهاي هيبريدي چهارسرنشين در دانشگاه شريف بهترين فرصت براي ساخت خودروي هيبريدي و حضور ما شد. همين انگيزه كافي بود كه ما از ميان ۵۰ گروه شركت كننده در هر دو زمينه رتبه اول را كسب كنيم. ما يك سنت در ميان اعضاي گروههاي خودروسازي دانشگاه خودمان داريم. اولين سنت اين است كه بسياري از اعضاي گروههاي خودروسازي توأمان با هم كار ميكنند و در چندين گروه مشترك هستند. برخلاف نظر بسياري از دوستان هم معتقديم نه تنها چنين كاري موازي كاري و مانع پيشرفت نيست بلكه فكر ميكنيم انتقال تجربيات خوب و بد ميان گروههاي مختلف توسط اعضاي مشترك به بالارفتن كيفيت كار نهايي خيلي كمك ميكند.
دومين و بهترين خصيصه ما اين است كه تجربيات طرح و گروه قبلي پس از مدتي به راحتي به دانشجويان جديد و مشتاق انتقال پيدا ميكند تا هم ديگر زحمت راههاي اشتباه بر دوش آنها نيفتد و هم با گرفتن تجربيات ما از بخش مهمي از مسير اجراي طرح، سريعتر به نتيجه دست پيدا كنند. اين روند آنقدر مؤثر است كه ما در مدت شش ماه توانستيم با كمك همين اعضاي مشترك ميان گروه هاوين و پاراكس، كار تحقيقاتي پاراكس را به پايان برسانيم.
بزرگترين آرزوي ما توليد انبوه و به كار گرفتن چنين خودروهايي در سطح شهر است اما مشكل اينجاست كه توليد انبوه چنين خودروهايي بسيار بالاست و خارج از توان دانشگاههاست، لازمه اين توليد حضور و حمايت جدي گروههاي خودروسازي است. متأسفانه با وجود اينكه توليدات داخلي اينچنيني در مسير آزمايشها سربلند از آب درآمدهاند اما بازهم انگار مديران توليد خودروي كشور به توليدات كشورهاي خارجي بيشتر اعتماد دارند. باوجود آنكه خودروهاي ما در رقابت با توليدات ساير گروههاي اروپايي و امريكايي بسيار بهتر عمل ميكنند و رتبههاي بالاتري در مسابقات به دست ميآورند اما انگار اين سكه بياعتمادي هيچوقت به نفع ما شير نميآورد و اين بدترين نقطه كاري ماست. تأسف از اين جهت است كه ما تمام تلاشمان را كرديم و امروز خوشبختانه ميبينيم كه تكنولوژي ساخت چنين خودروهايي بوميسازي شده است اما هنوز بر اساس سياستهاي كلان دولت انبوهسازي در اين زمينه نه تنها آغاز نشده بلكه برنامهاي در اين زمينه براي آينده هم در نظر گرفته نشده است. با يك نگاه كلي ميشود فهميد كه اين خودروها شايد براي مشتريان چندان به صرفه نباشد اما از نظر آلايندگي و مصرف انرژي براي دولتهاي حاكم بسيار مقرون به صرفه است. اين در حالي است كه در كشورهايي مانند امريكا و ژاپن كه در اين زمينه حرفي براي گفتن دارند، خودروهاي هيبريدي با تقبل ۳۰ درصدي هزينه از سوي دولت ساخته ميشوند اما در ايران از اين خبرها نيست.
كارشناسي ارشد مكانيك
سرپرست پروژه خودروي هيبريدي پاراكس و مدير مركز تحقيقات و ساخت خودرو دانشگاه آزاد قزوين
هدايت وطن خواه
مسابقات امسال در فوتبال سه بعدي با حضور ۹ تيم خارجي و پنج تيم داخلي برگزار شد. اين مسابقات برخلاف تصور بسياري از مردم و در مقايسه فوتبال عيني روباتها جذابيتهاي بيشتر و مخصوص به خود را دارد. براي مثال ما در اين نوع مسابقات آزادي بيشتري براي حضور تعداد بيشتر روباتهاي فوتباليست داريم و مسابقات سه بعدي برخلاف مسابقات روباتهاي عيني بين دو تيم ۱۱ نفره برگزار ميشود.
دومين مزيت اين نوع مسابقات در جسارت گروههاي شركتكننده است. در مسابقات عيني ترس از زمين خوردن و آسيب ديدن روباتها باعث نگراني اعضاي گروه ميشود اما چون در مسابقات سهبعدي نگرانيهاي اينچنين وجود ندارد شركتكنندگان بسيار جسورتر و پرقدرتتر وارد ميدان بازي ميشوند و مسابقات با سرعت بسيار بالا انجام ميشود.
حتي زمان از دست رفته در مسابقات ليگ ما در مقايسه با فوتبالها عيني بسيار كمتر است. تنها ايراد مسابقات فوتبال سه بعدي شبيه بودن روباتهاي بازيكن به يكديگر است كه مطمئناً در مسابقات سال آينده ما به چنين پيشرفتي هم دست پيدا ميكنيم و تيم فوتبال سه بعدي متشكل از روباتهاي متفاوت با ويژگيهاي خاص خواهيم ساخت.
يكي ديگر از ويژگيهاي مثبت تيمهاي اين گروه در اين است كه اعضاي تيمها از تعداد و تخصصهاي كمتري كنار يكديگر جمع شدهاند و تنها دليل اين مسئله اين است كه چون روباتها سه بعدي هستند ما ديگر نيازي به متخصصين الكترونيك نداريم و بيشتر به متخصصين هوش مصنوعي نياز است و اين يعني صرفهجويي در به كار گرفتن نيروي انساني.
بسياري افراد از ما ميپرسند كه جاي بسياري از روباتها مانند روباتهاي مينياب، امدادگر و فوتباليست عيني در عرصههاي مختلف زندگي خالي باشد پس حضور و ساخت اين نوع روباتها هم ضروري است اما شبيهسازي سه بعدي فوتبال ضرورتي ندارد اما من در جواب به آنها ميگويم حضور چنين تيمهايي اولين قدم براي تلفيق علم روباتيك با هوش مصنوعي است كه چنين تلفيقي در علم پزشكي بسيار مفيد و وسيع خواهد بود. دومين دليل اين است كه اين نوع روباتها از نظر هزينه بسيار بهصرفه و از نظر سهولت دسترسي بسيار آسان در دسترس و فوقالعاده انعطافپذير هستند.
در حالت عادي براي راه رفتن يك روبات ما نياز به كلي طراحي، برنامهنويسي، ساخت و آزمايش روبات داريم در نتيجه هم پس از اين همه زمان و هزينه ممكن است در جايي از كار به مشكل برخورد كنيد در حالي كه روباتهاي شبيهسازي مراحل ساخت و هزينه ابزار سازنده را ندارند، آزمايش آنها بسيار سريع و پربازده است و در نهايت در زمان كوتاهي قابل ساخت هستند.
در اين نوع روباتها شما كافي است پس از طراحي و برنامهنويسي در بخشي از روبات سليقه و نظرتان تغيير كند با يك تغيير در برنامه نويسي و تغييرات جزئي ديگر ميتوانيد در مدت كوتاهتري به نسبت ساير روباتها به نمونه مورد نظر خود برسيد.
متأسفانه در ليگ شبيهسازي فوتبال سه بعدي تيمهاي خارجي خيلي سطح بالاتر و موفقتر از تيمهاي داخلي عمل كردهاند و از ميان تيمهاي داخلي رتبه بهتررا دانشگاه فردوسي مشهد كسب كرده است.
ايرانيها معمولاً براي چنين كارهايي كمتر زمان اختصاص ميدهند و كارها را زنجيرهوار ادامه نميدهند؛ براي نمونه اگر يك گروه دانشجويي روي طرحي كار كند پس از اين گروه كمتر اتفاق ميافتد كه تجربيات از اعضاي گروه قبلي به گروه جديد انتقال پيدا كند و اين مهمترين دليل عملكرد ضعيف تيمهاي ايراني در مقابل تيمهاي خارجي است. ادامه اين روند باعث شده كه تيمهاي خارجي هر سال در تفاوت فاحشي با تيمهاي داخلي بهتر عمل و رتبه كسب كنند.
كارشناسي ارشد كامپيوتر گرايش هوش مصنوعي از دانشگاه اميركبير
سرپرست ليگ شبيهسازي فوتبال سه بعدي
مهدي ميرصابر
ليگ مين يابهاي خودكار از جمله ليگهايي بود كه در اين دوره از مسابقات تمام اعضا و گروههاي شركتكننده آن تيمهاي داخلي بودند و هيچ تيم خارجي در اين زمينه شركت نكرده بود. تيمهاي داخلي در اين ليگ بسيار سطح بالا حاضر شدند به طوري كه تيم دانشگاه تربيت معلم شهيد رجايي و دانشگاه آزاد رودسر و املش اگر توانستهاند در زمينه كشف و جابهجايي مينها بسيار عالي عمل كنند اما ساير تيمها هم در همين سطح و با آمادگي مشابه حضور داشتند. ببينيد ما هنوز مناطق پاكسازي نشده مين در استانهاي مرزي داريم كه همچنان باوجود گذشت سالها از جنگ تحميلي مردم بومي بسياري به خاطر مينها آسيب ميبينند يا فوت ميكنند. همه اينها دلايل بسيار مهم و محكمي براي ضرورت حضور و ساخت به روز روباتهايي در اين زمينه است. آمار تلفات در مناطق مينگذاري شده نشان ميدهد كه سازمان مينزدايي كشور بايد با حضور پررنگ و دفاع خود از تيمهاي برتر چنين مسابقاتي تلاش كند تا هرچه سريعتر جلوي چنين اتفاقاتي را بگيرد اما متأسفانه تمام تلاشها براي حمايت و ساخت انبوه روباتهاي مين ياب توسط سازمان مينزدايي كشور تنها از جانب خود ما صورت گرفته است. مسئولان اين سازمان معتقدند اين روباتها هنوز قابليت حضور در مناطق جنگي و واقعي را ندارند در صورتي كه ما در مسابقات امسال همچون مسابقات گذشته شاهد حضور تيمهاي مينياب دستي بوديم كه بارها روبات خود را در منطقه مينگذاري شده اسلام آباد غرب امتحان كردهاند و عملكرد بسيار قابل قبولي هم داشتهاند.
ليسانس مهندسي برق الكترونيك
عضو كميته فني ليگ مين يابهاي خودكار
مبين شاهرودي
سطح مسابقات ليگ در زمينه ما آنقدر بالاست كه ما تنها گروه ايراني شركتكننده هستيم و رقباي ما از كشورهاي يونان، ايتاليا و هلند هستند.
هسته گروه ۱۲ نفره ما با دو عضو خانم اصلاً نوپا نيست. ما با گرايشهاي تحصيلي نرم افزار، كنترل، الكترونيك و مكاترونيك كار ساخت روباتها را از سال ۲۰۰۸ شروع كرديم و براي اولين بار در مسابقات سال ۲۰۰۹ شركت داشتيم. تيم ما با اعضاي خود تا امروز توانسته مسابقات ايران اوپن رتبههاي اول، دوم و سوم را كسب كند و در مسابقات دوستانه حاشيه برگزاري روبوكاپهاي جهاني هم دو بار رتبه اول را كسب كرده است.
در ميان اعضاي شركتكننده داخلي و خارجي اين تيم از قبل چنين مرسوم بوده كه اعضاي تيم پس از مسابقات كدهاي كاربردي در رفتارهاي پايه روباتها را بر روي فضاي مجازي قرار ميدهند تا ساير گروهها هم بتوانند چنين كدهايي را ذخيره كنند و به كار برند همين كار سبب ميشود بسياري از رفتارهاي روبات مثل راه رفتن و تصويرسازي از ساير رقبا بهتر و سريعتر باشد.
دانشجوي كارشناسي نرم افزار
عضو تيم MRL و گروه طراح و سازنده نائو
