مقام معظم رهبري فرمودند: «ما بايد يك اقتصاد مقاومتىِ واقعى در كشور به وجود بياوريم. امروز كارآفرينى معنايش اين است.» از اصول طرحهاي جهادي، استمرار و تداوم حركت تا حصول نتيجه مطلوب است و جهادگران بايد با اين ديد وارد مناطق محروم شوند، از سوي ديگر يكي از منظورهاي اقتصاد مقاومتي اين است كه بايد شيوهاي در توليد و مصرف حاكم باشد كه پويايي و تداوم را به همراه داشته باشد. بسيج نيز در راستاي فعاليتهاي جهادي كه انجام ميدهد سعي در نيل به اين موضوع دارد. از اين رو پاي صحبتهاي مريم سرلك، دانشجوي كارشناسي ارشد در رشته زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه الزهرا(س) و از فعالان جهادي نشستيم تا در همكلامي با او مروري بر نقش گروههاي جهادي در پيشبرد اقتصاد مقاومتي داشته باشيم.
براي شروع مختصري از فعاليتهاي جهاديتان بگوييد. من تقريباً از بهمن ماه سال ۸۵ فعاليتهاي جهادي خودم را آغاز كردم. در اولين تجربه به عنوان خادم بخش آموزشي و فرهنگي عازم ريگان كرمان شدم. در ادامه به عنوان خادم خواهران گروه جهادي دانشگاه الزهرا(س) به سپيد دشت لرستان رفتم و از خرداد ماه سال ۸۸ هم به عنوان خادم خواهران گروه جهادي منتظران خورشيد به فعاليتهايم ادامه ميدهم. در اين مدت ۹ اردوي جهادي را تجربه كردهام و همچنين در خرداد ماه سال ۹۱ در جشنواره حضرت علياكبر(ع) به عنوان جهادگر برتر معرفي شدم.
به طور كلي گروههاي جهادي در اقتصاد مقاومتي چه نقشي ميتوانند داشته باشند؟ جهادگران الگوي عملي براي فرهنگ كار و تلاش و جهاد و خدمتند. الگويي كه اهالي روستا، ساده زيستي، عاري بودن از تعلقات دنيوي، تلاش و خستگيناپذيري، ولايتمداري و اخلاص را در آنها كاملاً مشاهده ميكنند. وقتي وارد روستايي ميشوي ميتواني تمام اين گفتهها را به چشم خود ببيني و اين تأثيري است كه گروه جهادي در منطقه محروم دارد. تمام موارد گفته شده مصاديق اقتصاد مقاومتي است. وقتي دختر روستايي از حجاب و ساده بودن جهادگران الگو ميگيرد، اين را در رفتار او ميتوان شاهد بود. بنابراين ميشود قاطعانه گفت كه اين تنها نمونهاي كوچك از مؤثر بودن است و در سطح كلان آن تأثيري است كه در عمق وجود آنها ميگذارد و مردم محروم را به عرصه فعاليت ميآورد.
با توجه به فعاليتهاي گروههاي جهادي مايليم بدانيم اين گروهها در عرصه اشتغالزايي چه نقشي داشتهاند، آيا اصلاً توانستهاند در مناطق محروم فرصتهاي شغلي ايجاد كنند؟ يكي از اصول بسيار مهم در گروههاي جهادي اين است كه به افراد ماهيگيري را ياد دهند نه اينكه به آنها ماهي دهند. مصداق اين ضربالمثل در اقتصاد مقاومتي، ايجاد شغل در مناطق محروم است. اشتغالزايي ميتواند منشأ آثار بسيار مهمي باشد. حضرت آقا در بحث اقتصاد مقاومتي شكوفايي ظرفيتهاي بومي در مناطق محروم را مطرح كردهاند كه براي رسيدن به اقتصاد مقاومتي بايد ظرفيتهاي بومي و دولتي استفاده شود. فعال كردن جوانان با اشتغالزايي ضمن اينكه باعث ميشود جان تازهاي در روستا دميده شود، همچنين جوانان روستا به عرصه كار و مقاومت ورود پيدا ميكنند و به ديگران متكي نخواهند بود و از مهاجرت آنها به شهر هم جلوگيري ميشود.
اخيراً حضرت آقا درخصوص سبك زندگي فرمايشاتي داشتند كه اين موضوع هم جدا از اقتصاد مقاومتي نيست چراكه مثلاً با ترويج فرهنگ كار ميشود سبك زندگي محرومين را تغيير داد، نظر شما در اين رابطه چيست؟ طبق فرمايش امام خامنهاي، سبك زندگي به همه مسائلي برميگردد كه متن زندگي انساني را شكل ميدهند. سبك زندگي بخش اساسي و حقيقي پيشرفت و تمدنسازي نوين اسلامي است. از جمله مسائلي كه با متن زندگي انساني مرتبط است، اقتصاد است. خصوصاً در اين برهه از زمان كه اقتصاد مقاومتي از سوي حضرت آقا مطرح شده است. يكي از راههاي رسيدن به اقتصاد مقاومتي ترويج فرهنگ كار است. فرهنگ كار و ايجاد اشتغالزايي ميتواند سبك زندگي محرومين را تغيير دهد و اميد به زندگي را در آنجا افزايش دهد. چراكه فرهنگ كار و تلاش انسان را از زندگي منفعل خارج ميكند و يك زندگي فعال و پويا را به آدمي هديه ميكند. در واقع اين امر از مصرفگرايي كه يكي از موانع پيشرفت است جلوگيري ميكند و افراد را به كار و تلاش تشويق ميكند. از جمله اهداف مهم گروههاي جهادي هم اين است كه الگوي زندگي اسلامي و ايراني به مناطق محروم ارائه دهند. با ترويج اين الگو ميتوانيم شاهد اين باشيم كه همه تلاشكنند، خودباوري و اعتماد به نفس شكوفا شود، از اسراف جلوگيري شود و همچنين با ايجاد شغل از بطالت و مصرفگرايي فاصله گيريم.
به تجربيات عيني خودتان در اين خصوص اشاره كنيد. به لطف خدا ما جهادگران در عرصه فعاليتمان از توان نيروهاي بومي استفاده ميكنيم و آنها در كنار ما فعاليت ميكنند. بارها شاهد بودهام كه بوميان مناطق محروم ضمن الگوگيري از ما در عمل نيز به خدمت ميپردازند. گروههاي جهادي با خدمتهاي خالصانه خود توانستهاند بسياري از مسئولان منطقه را كه حتي يك بار هم به مناطق و روستاهاي محروم سري نزدهاند، به ميدان خدمت بياورند. در حال حاضر ما شاهد هستيم كه مسئولان پيگير مشكلات روستاييان شدهاند و پا به عرصه گذاشتهاند. چنانچه ميبينيم بسياري از مشكلات مرتفع شده و همه به دنبال آباداني مناطق محروم هستند. اميدوارم با اين فعاليتهاي مداوم روزي فرا رسد كه ما در زمينه اقتصاد به خودكفايي برسيم و نظارهگر اين تلاشهاي خالصانه باشيم.
استفاده حداكثري از تمامي ظرفيتهاي موجود يا همان «بومي محور» يكي از راهكارهاي جهادگران در راستاي اقتصاد مقاومتي است، حركتهاي جهادي چگونه در اين امر مؤثر واقع ميشوند؟ از جمله اهدافي كه ما در گروه جهادي دنبال ميكنيم بوميسازي فعاليتها و استفاده از حداكثر ظرفيتهاي منطقه است. افراد بومي منطقه با فرهنگ، منابع، آداب و رسوم و... منطقه آشناترند و ميتوانند مؤثر باشند و از چند جنبه بوميسازي مفيد فايده است. صرفهجويي در وقت و هزينه، نيروي انساني، شكوفايي ظرفيتهاي بومي منطقه و استفاده از تمام توان نيروها از مهمترين مزاياي اين طرح است. مبحث بوميمحور نيز يكي ديگر از فرمايشات حضرت آقاست كه فرمودند بايد از صنايع و محصولات داخلي استفاده شود. بايد تا جايي كه امكان دارد توليد ملي بالا برود و كالا و توليد داخلي و ايراني در اختيار مردم قرار گيرد. مسئله قابل توجه در اين موضوع استفاده از همه امكانات موجود در منطقه است. گروههايجهادي با فعاليت در اين عرصه ميتوانند همه توان و ظرفيتهاي موجود در مناطق محروم را به كار گيرند تا هم در آنجا شغل ايجاد شود و هم اينكه از صرف هزينههاي مازاد جلوگيري شود. تجربه ثابت كرده اين امر مهم محقق ميشود و شاهد مثال آن گروههاي فعال جهادي در مناطق محروم هستند كه در حال خدمت به ولي نعمتهاي خود هستند.
در يك نگاه كلي افق حركتهاي جهادي در پيشبرد اقتصاد مقاومتي را چطور ارزيابي ميكنيد؟ بحمدالله گروههاي جهادي در سالهاي اخير نقش مؤثري در جامعه ايفا كردهاند. از اهداف معنوي اين حركت كه بگذريم حركتجهادي در صورتي كه طبق اصول درست انجام شود يكي از ابزار دستيابي به اقتصاد مقاومتي است. طبق فرموده حضرت آقا يكي از راهكارهاي اجراي اقتصاد مقاومتي اين است كه به مردم ميدان داده شود. گروه جهادي با حضور در منطقه محروم در واقع روحيه اعتماد به نفس و خودباوري را در آنجا شكوفا ميكند و اهالي محروم منطقه را به فعاليت و كار و اتكا به خود وا ميدارد و اينگونه مردم به عرصه جامعه وارد ميشوند. از جمله راهكارهاي ديگري كه حضرت آقا براي اقتصاد مقاومتي بيان كردهاند، كارآفريني و اشتغالزايي است و باز هم تأكيد ميكنم اين مهم در گروهجهادي به خوبي تحقق پيدا ميكند؛ چراكه يكي از اهداف اصلي هر گروه جهادي بايد اشتغالزايي باشد و اين مبحث در اصل بومي محور هم ميگنجد. در واقع اگر هر گروه جهادي برنامهاي منسجم و مداوم در يك منطقه داشته باشد، ميتواند تا حدود بسيار زيادي به اهداف و راهكارهاي اقتصادي دست يابد. از ديگر مشخصههاي اقتصاد مقاومتي كه حضرت آقا به آن اشاره كردهاند عدم اسراف و مصرفگرايي است. هر گروه جهادي با ورود به يك منطقه، الگوي بسيار خوبي براي اهالي خواهد بود و به راحتي و با تدبيري بسيار ظريف ميتواند اهالي را از اسراف و مصرفگرايي بر حذر دارد. اين مهم در گرو فرهنگسازي و فعاليت درست است و گروههاي جهادي بايد به همه اين سر فصلها توجه كنند؛ چراكه توليد محصولات و صنايع بومي ضمن خودكفايي و توليد ملي، به اقتصاد مقاومتي هم كمك ميكند.
