به گزارش خبرنگار جوان از کرمانشاه، دکتر میر جلال الدین کزازی معتقد است، جشن آیینی یلدا در بن جشنی است در پیوند با مهر و ایرانیان در این جشن زایش مهر را بزرگ می دارند.
این نویسنده و پژوهشگر ادبیات فارسی در آستانه شب یلدا گفت: مهر هم نامی دگر برای خورشید است و هم نام دین آوری است که در ایران اشکانی سر برآورد و آیینی نو را بنیاد نهاد که این آیین نه تنها در ایران که در قلمرو جهانشاهی روم هم گسترش و روایی یافت.
به گفته این استاد دانشگاه، این نکته برای ما ایرانیان بسیار نغز و نازش خیز است که جشن زادن مهر در سراسر جهان ترساکیش بزرگ داشته می شود، اما با نام کریسمس.
کزازی با تاکید بر اینکه کریسمس به راستی جشن زادن مهر است نه آنچنان که ترسایان می انگارند جشن زادن عیسی مسیح، افزود: هنگامیکه رومیان به آیین ترسایی گرویدند پیشوایان ترسا هرچه کوشیدند رومیان ترسا شده را از برگزاری این جشن، جشن زایش مهر، بازدارند راه به جایی نبردند و سرانجام به ناچار زادن مهر را جشن زادن عیسی مسیح قلمداد کردند.
این پژوهشگر ادبیات فارسی، خاطرنشان کرد: جشن زایش مهر در ۲۵ دسامبر برگزار می شده است و در ایران نیز هنوز با نام شب یلدا بر پای داشته می شود، اما در پی ناسازگاری های گاه شمارانه چند روزی در میانه این جشن با جشن کریسمس جدایی افتاده است.
وی از یلدا با عنوان واژه ای آرامی یاد کرد که در زبان تازی هم کاربرد یافته است و واژه هایی چون میلاد، ولادت و تولد نیز از این گونه اند.
کزازی ادامه داد: در جشن و آیین یلدا نیز مانند جشنهای بزرگ ایرانی همچون نوروز، خوانی ویژه گسترده می شده است و هنوز هم می شود که از دید نمادشناسی نشانه های راز آورانه خورشید را در بر دارد.
به گفته این استاد دانشگاه راه و رسم آن است که بر این خوان آیینی، دانه های خوردنی نابرشته را می نهند، آنچه که آجیل شب یلدا نامیده می شود، همراه با پاره ای میوه های خشک همچون انجیر و خرما .
وی یادآوری کرد: این خوان از میوه های تازه نیز بی بهره نمی ماند و میوه ای که هر ایرانی هنوز بر خود بایسته می داند که آن را بر این خوان بنهد انار است.
کزازی معتقد است، انار میوه ای است نمادین، آیینی و سپند که رنگ و ریخت آن یادآور خورشید است. خورشیدی که هم گرد است و هم یکی از برجسته ترین رنگ های آن سرخی است، زیرا خورشید است که با پرتو و گرمای خود زمین سرد، فسرده و مرده را در زمستان دگر بار جان و جنب و برنایی می بخشد و میوه ها و فراورده های گوناگون را که آدمیان برای زیستن بدان نیاز دارند از آن می رویاند.
این نویسنده و پژوهشگر افزود: در روزگاران نوتر، هندوانه نیز بر این میوه ها افزوده شده است، امامی دانیم هندوانه آنچنان که از نام آن هم آشکار است میوه ای ایرانی نیست و از هند به ایران آورده شده است .
وی گفت: اگر بخواهیم نمادشناسانه این میوه های خشک و تر را بر خوان یلدا بر رسیم، می توان بر آن بود که این میوه ها با خورشید یا مهر در پیوند اند.
