ديروز منابع غير رسمي گزارش كردند كه كارشناسان ارشد گروه ۱+۵ روز پنجشنبه هفته قبل در برلين به دور از لنز دوربينهاي رسانهاي براي تدارك دور جديد گفتوگوها با ايران مذاكره كردهاند. اين دومين دور مذاكرات داخلي ۱+۵ براي ورود به دور تازه گفت و گوها با ايران است كه البته در دو سطح مختلف معاونين وزراي خارجه و كارشناسان ارشد برگزار شده است. منابع رسمي پيشتر گفته بودند كه كاترين اشتون به زودي براي تعيين زمان و مكان گفتوگوها با سعيد جليلي تماس تلفني خواهد گرفت، ولي هنوز چنين تماسي برقرار نشده است. دليل تعويق ۱+۵ براي ورود به دور جدي مذاكرات با ايران چيست؟
منابع غير رسمي در تهران چند روز است كه گفتهاند انتظار دارند دور جديد مذاكرات ۱+۵ با ايران نيمه اول ژانويه برگزار شود. با اين حال، آن طور كه بيانيه قبلي دفتر مسئول سياست خارجي اروپا اعلام كرده بود، نه اشتون با جليلي تماس گرفت و نه مذاكرات داخلي ۱+۵ نهايي شده است.
سايت ايران هستهاي نزديك به شوراي عالي امنيت ملي ديروز اعلام كرد به گزارشي دست پيدا كرده كه نشان ميدهد گروه ۱+۵ روز پنج شنبه ۱۶ آذر ۱۳۹۱ (۶ دسامبر ۲۰۱۲) يك نشست كاري در برلين برگزار كرده است. در صورت صحت، اين خبرمي تواند نشان دهنده اين باشد كه ۱+۵ در نشست قبلي خودش در سطح معاونين وزاري خارجه به نتيجه نرسيده و موضوع را به كارشناسان ارجاع داده است. در حالي كه منابع امريكايي پيشتر گزارش كرده بودند كه امريكا قصد دارد با يك بسته پيشنهادي جديد به دور تازه مذاكرات با ايران وارد شود، هيلاري كلينتون هم آن را تأييد كرده است. به نظر ميرسد بخشي از طولاني شدن مذاكرات داخلي ۱+۵ با ايران، بررسي پيشنهادهاي امريكا باشد؛ پيشنهادهايي كه گفته شده انعطاف بيشتري در مقابل تهران خواهند اشت.
صندلينشينان نگران در واشنگتن با اين حال، تعلل ۱+۵ براي ورود به دور جديد گفتوگوها، دلايل ديگري هم دارد. اين روزها در واشنگتن، تيم سياست خارجي امريكا در حال تغيير و تحولات جدي است و احتمالاً هيلاري كلينتون وزير امور خارجه جاي خود را به سوزان رايس، نماينده امريكا در سازمان ملل خواهد داد. اين تغيير و تحول، ممكن است به سطوح پايينتر هم كشيده شود. ديروز اعلام شد كه رابرت آينهورن، دستيار وزير خارجه در مورد خلع سلاح، سرپرستي تيم امريكا در مذاكرات روز پنجشنبه برلين را عهدهدار بوده، ولي برخي منابع امريكايي در روزهاي اخير گفتهاند كه او ممكن است پست خود را در وزارت خارجه ترك و رئيس يكي از اتاقهاي فكر امريكا در واشنگتن شود. حتي فردي مانند گري سيمور كه او را سزار بحثهاي مربوط به سلاحهاي كشتار جمعي و همچنين موضوع هستهاي ايران مينامند نيز، چندان به حفظ جايگاه خود در وزارت خارجه امريكا مطمئن نيست.
مصالحه، نه اختلافات دولت اوباما با سناي دموكرات(!) هم مزيد بر علت شده است. تقريبا همزمان با پيشنهاد هيلاري كلينتون براي مذاكره دو جانبه با ايران، سناي امريكا طرح تحريمهاي جديد با ايران را به جريان انداخت، تحريمهايي كه اواخر هفته قبل به عنوان يكي از ضمايم بودجه دفاعي امريكا به تصويب رسيد. كاخ سفيد ضمن مخالفت با اقدام سنا اعلام كرده كه اين روند در مقطع فعلي، مناسب نيست، به اين معنا كه سيگنال نامناسبي به تهران ارسال ميكند. با اين حال، آل مانيتور روز پنجشنبه گزارش كرد كه تعدادي از نمايندگان سنا طي نامهاي به اعضاي سنا از آنها خواستهاند كه از اوباما بخواهند در جريان مذاكرات «هيچ گونه پيشنهاد مصالحهآميز به ايران ندهد.» آنها گفتهاند كه اوباما تا زمان حل و فصل كامل مسئله هستهاي، فشارها را تخفيفي ندهد.
از مصالحه نيابتي تا تسويه حساب با اسد عوامل ديگري هم در تعلل ۱+۵ براي مذاكره با ايران دخيل است، از جمله اينكه دولت اوباما بهرغم تأكيد بر رويكرد انعطافپذيرتر در برابر ايران، سعي دارد طوري وانمود كند كه در مقابله با ايران انعطافي به خرج نداده است. برخي كارشناسان امريكايي در واشنگتن پيشنهاد كردهاند كه امريكا نبايد خودش به طور مستقيم تحريمهاي ايران را در جريان مذاكرات كاهش دهد، بلكه از دولتهاي اروپايي بخواهد كه به صورت نيابتي تحريمهاي ايران را تخفيف بدهند. آل مانيتور روز جمعه در تحليلي به قلم باربارا اسلاوين نوشت: «ايالات متحده چنان گستره پيچيدهاي از تحريمها را عليه ايران طي سه دهه گذشته روي هم انباشت كرده كه عقبنشيني از آن را براي امريكا به شدت سخت كرده است». او به نقل از بيل هنريش، رئيس شوراي ملي تجارت خارجي امريكا ميافزايد:« اولين كاري كه آنها(امريكا) انجام خواهند داد اين است كه اين كار (عقبنشيني از تحريمها) را از اروپاييها بخواهند.»
به اين ترتيب، به نظر ميرسد بخشي از بيميلي امريكاييها براي شروع فوري مذاكرات ۱+۵ با ايران، به راضي كردن اروپاييها در اين رابطه برميگردد. به علاوه، امريكاييها پيشنهاد گفتوگوي مستقيم با ايران را مطرح كردهاند، ولي تهران هنوز به اين پيشنهادجوابي نداده، در حالي كه به گفته كلينتون، بخشي از اين گفتوگو ميتواند در حاشيه مذاكرات ۱+۵ انجام شود. از همه اين مسائل هم كه عبور كنيم، به نظر ميرسد موضوع سوريه هم در اين زمينه يك متغير جدي است. همه نشانههاي موجود حاكي از اين است كه غرب و امريكا خود را براي يك تسويه حساب جدي با حكومت بشار اسد آماده ميكنند. هنوز زمان رويارويي ميداني در دمشق معلوم نيست، ولي حساب و كتاب سرانگشتي در واشنگتن به امريكاييها نشان داده كه خيلي بهتر است بعد از تسويه حساب با اسد پشت ميز مذاكره با ايران بنشينند نه قبل از آن.
