اين دومين دور مذاكرات امريكا با روسها براي حل بحران سوريه است و در شرايط خاصي هم انجام ميشود. اپوزيسيون ضد اسد بعد از نشست دوحه قطر متحدتر به نظر ميرسند و امريكا، انگليس و برخي كشورهاي اروپايي هم به طور ضمني آنها را به رسميت شناختهاند. معارضين مسلح با حمله به فرودگاه دمشق و اعلام آن به عنوان «منطقه جنگي» حملات را به سطح اوج جديدي رساندهاند و همين ديروز هم درگيريهاي سختي بين نيروهاي امنيتي سوريه و معارضان مسلح در اطراف فرودگاه دمشق روي داد و برخي منابع گزارش كردند كه ارتش سوريه تلاش ميكند اطراف دمشق را از معارضان پاكسازي كند. چند روز قبل رياض الاسعد فرمانده ارتش آزاد گفته بود كه مخالفان براي حمله بزرگ به دمشق آماده ميشوند و روز شنبه هم اعلام شد كه معارضان در تركيه فرماندهي نظامي مشترك تاسيس كردهاند.
اين در شرايطي است كه بعد از توافق براي استقرار پاتريوتهاي ناتو در مرز تركيه، اين مرزها هم آرام گزارش نميشوند و ارتش تركيه در حال صفآرايي است. همزمان با تصاعد روياروييهاي ميداني، امريكا و اروپا سيگنالهاي جنگي بزرگتري براي روسها ارسال ميكنند. روز جمعه اعلام شد كه ناو يواساس آيزنهاور به سواحل سوريه در مديترانه نزديك شده و ديروز هفتهنامه «ساندي تايمز» گزارش كرد كه امريكا به زودي عملياتي سري براي ارسال سلاح به مخالفان دولت سوريه آغاز ميكند. اين تنها گزارش ساندي تايمز نبود، چون كه همان ديروز گزارش ديگري منتشر و از قول منابع اطلاعاتي فاش شد كه نيروهاي ويژه اسرائيل در عملياتي سري وارد سوريه شدهاند. روزنامه گاردين پا را از اينها هم فراتر گذاشت و خبر داد كه ارتش فرانسه هم براي جنگ در سوريه آماده ميشود. همزمان با اين تحولات، روز گذشته با شروع مذاكرات مسكو با واشنگتن، وليد البني، سخنگوي ائتلاف ملي مخالفان سوريه اعلام كرد كه اعضاي ائتلاف ملي مخالفان سوريه نشستي را در قاهره، پايتخت مصر برگزار ميكند كه طي آن نخستوزير دولت انتقالي انتخاب ميشود.
انتظار امريكا از سيگنالها
همه اين سيگنالهاي جنگي تا اواسط هفته قبل، روسها را پاي ميز مذاكره با امريكا نشاند. حرف و حديثهاي حول و حوش اين مذاكرات هم مشخص بود:«مسكو در سوريه در حال عقبنشيني است». كار به جايي رسيد كه ولاديمير پوتين اواخر هفته قبل به آنكارا رفت و با اردوغان پشت ميز مذاكره نشست؛ مذاكراتي كه بعد از گذشت چند روز، هنوز هم محتوايش مشخص نيست و معلوم نشده كه بر سر مسائل سوريه بوده يا موضوعات اقتصادي.
ديروز در حالي كه حرف و حديثها درباره عقبنشيني كرملين در سوريه به نقطه اوج رسيده بود، سرگئي لاوروف در يك كنفرانس خبري موضع مسكو را اعلام كرد و صريحتر از هميشه به امريكاييها و اروپاييها گفت كه از انعطاف خبري نيست. البته وزير خارجه پوتين گفته كه مسكو نميخواهد اسد را در قدرت نگه دارد و مذاكراتش با امريكا درباره سوريه را هم شروع كرده، ولي اين نكته كليدي را هم گوشزد كرد كه درباره سرنوشت اسد با كسي مذاكره نميكند. مسكو پيشتر گفته بود كه تغيير اسد موضوع داخلي سوريه است، نه بينالمللي.
ايتارتاس روسيه از قول لاوروف نقل كرد:« ما هيچ گفتوگويي درباره سرنوشت اسد انجام نميدهيم. همه تلاشها براي اين است كه وضعيت متفاوت باشد، نه در ابهام، حتي براي آن كشورهايي كه ديپلماسيشان به تحريف كردن حقايق به نفع خودشان شناخته شده است. » لاوروف نگفت منظورش كدام كشورها هستند.
او ادامه داد:« موضع ما در مورد سوريه به خوبي معلوم است. ما به اسد يا هر چهره ديگري در صحنه سياسي سوريه نميچسبيم » وزير خارجه روسيه يك بار ديگر موضعي را كه شايد تا كنون بيش از ۱۰ بار تكرار كرده، بيان كرد و گفت كه روسيه مخالف تكرار اتفاقات ليبي در سوريه است. او با اشاره به بحث ليبي گفت:«همكاران ما در ناتو دستوركاري را كه از طريق قطعنامه شوراي امنيت به آنان داده شده بود، منحرف كردند. . . و عليه قدرت مستقر جنگ به راه انداختند.»
چرا به ميز مذاكره آمديم؟
لاوروف در بخش ديگري از سخنانش، دليل ورود مسكو به ميز مذاكره با امريكا بر سر سوريه را توضيح داد و گفت كه روسيه قبول كرد در مذاكرات ژنو شركت كند، آن هم به اين شرط كه درخواستي براي كنارهگيري اسد از قدرت مطرح نشود. او با اشاره به مذاكراتي كه هفته قبل با هيلاري كلينتون داشت اشاره كرد و گفت بعد از اينكه با كلينتون براي مذاكره و « توفان ذهني» درباره سوريه به توافق رسيديم، امريكاييها شروع به گمانهزني در اين باره كردند كه روسيه دارد موضع خودش را نرم ميكند. لاوروف گفت:« نه چنين خبري نيست، ما موضع خودمان را تغييري ندادهايم.»
