دارنده مقام اول توليد سيب زميني از فروش و صادرات آن عاجز است. چيزي به پايان مرداد ماه و برداشت سيب زمين از اراضي همدان باقي نمانده و اين در حالی است كه كشاورزان همداني درعين قرار گرفتن در جایگاه نخست تولید سیبزمینی کشور، هنگام برداشت محصول با مشکلات متعددی مواجه میشوند.سيب زميني كاران همداني امسال نيز نگرانند مبادا مثل دو سال پيش كه حجم سيب زمينی وامانده از صادرات آن ها با خريد تضميني دولت(البته به قيمتي نه چندان مرتبط با هزينه ها توليد) به صورت انبوه و البته بدون بسته بندي و سورتينگ وارد بازار شد، محصولات توليدي شان روي دست آنها بماند. در حاليكه توليد سيب زميني تنها در همدان دو برابر نياز داخل است، مشتري قديمي و همسايه غربي ايران يعني عراق در عين نياز به اين محصول به علت پاره اي از سوءتفاهم ها مرزهاي خود را بر روي واردات اين محصول بسته است. البته اين اولين بار نيست كه طرف عراقي در هنگام برداشت محصول اقدام به ممانعت از ورود آن به كشور خود مي كند زيرا سال گذشته نيز مقامات کشاورزی اقلیم کردستان عراق از ورود سیبزمینی ایران از طريق گمرك باشماق و مرز مريوان جلوگیری کرده و اجازه به صدور محصول سیبزمینی ایرانی را ندادند، البته بهانه سال قبل مرزبانان عراقي آلوده بودن محصول سيب زميني ايراني به «سوسك كلرادو»اعلام شده بود اما امسال هنوز دليل خاصي براي اين رفتار غير معمول و غير ديپلماتيك از سوي طرف عراقي اعلام نشده است.
توليد دو برابر مصرف
نماینده خانه کشاورز استان همدان با بیان اینکه بر اساس آمار اعلام شده سیبزمینی کشت بهاره امسال در همدان بین ۴۵۰ تا ۴۹۰ هزار تن تولید خواهد داشت، مصرف ماهانه سیبزمینی در کشور را ۲۳۰ تا ۲۵۰ هزار تن برآورد كرد.
به گفته ابراهیم سوزنچی در حال حاضر برداشت سیبزمینی استان اصفهان تقريبا تمام شده و تنها بخش اندكي از آن باقی مانده و بر همین اساس، کشاورزان همدانی نيز باید محصول کشت بهاره را تا پایان مردادماه برداشت کنند.
سوزنچي در ادامه با بيان اينكه با يك محاسبه سرانگشتي متوجه توليد دو برابري سيب زميني نسبت به نياز داخلي خواهيم شد، گفت: هزینه تمام شده برای تولید هر کیلو سیبزمینی بیشتر از قیمت خرید است.
نماینده خانه کشاورز استان همدان با اشاره به اینکه هزینه تمام شده برای تولید هر کیلو سیبزمینی ۳۰۰ تا ۳۰۵ تومان برای کشاورز است، افزود: با توجه به شرايط حاضر و در نظر گرفتن تجربه تلخ سال هاي گذشته در فروش نرفتن محصول، کشاورزان حاضرند محصول خود را ۱۸۰ تا ۲۰۰ تومان سرِ زمین بفروشند.
سوزنچی با تأکید بر اینکه سیبزمینی کشت بهاره همدان باید تا پایان مردادماه برداشت شود، عنوان کرد: در این شرایط با مازاد سیبزمینی روبرو خواهیم شد و دولت به خرید تضمینی این محصول به قیمت ۱۵۲ تومان اعلام شده، مجبور است.
وی با بیان اینکه تجربه نشان داده خرید تضمینی سیبزمینی فاجعه به بار میآورد، عنوان کرد: محصول خریداری شده باید معدوم شود اما دولت این کار را نکرده و همان محصول را دوباره وارد بازار میکند و مثل سنوات قبل بازار خراب میشود.
نماینده خانه کشاورز همدان با اشاره به اینکه متأسفانه این مشکل فقط به همدان مربوط میشود، گفت: اما پیامدهای آن منحصر به استان همدان نیست و همانند اتفاقي كه دوسال پيش افتاد، اين چرخش چند باره محصولات خري تضمينی به مشکل ملی تبدیل خواهد شد.
عراق تنها مشتري نيست
سوزنچی با اشاره به اينكه بنا بر ادعاي مسئولان مرزهای عراق به روی سیب زمینی همدان بسته شده، اما صادرات سیب زمینی همدان فقط محدود به عراق نیست،گفت: کشورهایی افغانستان و روسيه نيز با ایران تعاملات تجاري داشته و از ما واردات سيييب زميني دارند.
وی با اشاره به بدقولیهای سابق مسئولان در پرداخت جوایز صادراتی تأکید کرد: مسئولان باید تضمین دهند که به موقع جوایز را پرداخت کنند نه اینکه فقط وعده دهند.
نماینده خانه کشاورز استان همدان وضعیت سیبزمینی همدان را به مانند یک بیمار رو به موت توصيف كرد که اگر امروز حال آن بهبود نيابد فردا و پسفردا خیلی دیر است.
نظارت و کنترل بازرگانی در بازار ضعیف است
به نظر مي رسد با توجه به آنكه قیمت فعلی هر کیلو سیبزمینی سر مزرعه ۱۸۰ تا ۲۰۰ تومان است اما زمانی که به دست مصرفکننده برسد به نرخ هايي از قبيل ۵۰۰ ، ۶۰۰ و حتي ۸۰۰ تومان نيز (در برخي مناطق شهر تهران) به فروش میرسد، نقش بازرگانی و تعزیرات به عنوان نهاد هاي نظارتي چندان پررنگ نبوده و كاركرد اين نهادها همچنان به علت برخي موازي كاري ها و يا وجود خلاء هاي نظارتي موثر نيست.
از ديگر سو به علت افزایش هزینههای تولید از جمله افزایش نرخ گازوئیل و تاثير آن برهزينه هاي تمام شده كشت کشاورزان كه قرار بود در سال اول هدفمندی یارانهها در تنفس به سر ببرند، نهتنها تنفس نكرده اند بلکه به تنگی نفس و خفگی هم دچار شدهاند و اين افزايش هزينه سوخت در كنار آزاد شدن قيمت كود و سم كشاورزان را در محاقي ناخواسته قرا داده و افزايش هزينه های توليد كه منجر به افزايش قيمت تمام شده مي شود، دولت را براي جبران مجبور به اعمال هر ساله خريد تضميني كرده است كه اين امر نيز جز مسكني موقتي براي توليد كنندگان نيست اما از ديگر سو باعث ايجاد تلاطم هاي مقطعي در بازار و از پي آن وقوع ركود هاي دراز مدتي مي شود كه هزينه هاي گزافي برای اقتصاد ملي به بار مي آورد.
افزايش ۴ برابري ضايعات در نبود انبار هاي فني
در نگاهی دیگر به وضعیت سیب زمینی همدان به نظر مي رسد در فضاي موجود و در هنگامي كه راه صادرات اين محصول در كوتاه مدت بسته است نبود انبار هاي فني مناسب نيز مزيد بر علت شده و اين كمبود را مي توان عامل اصلي ضايعات ۷۵ درصدي اين محصول دانست. مدیر صنایع تبدیلی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان نيز با تاييد تاثير مثبت بهره مندي از انبارهای فنی، وجود انبارهای سنتی در همدان كه به دلیل ساخت با روشهای قدیمی، شرایط فنی مورد نیاز برای نگهداری محصول ندارند را عامل اصلي افزايش ضايعات توليد دانست.
محمد رضا شهسواری با تأکید بر اینکه انبارهای فنی باید بر اساس اصول و فنون خاص احداث شوند، پیش بینی کرد در صورت ساخت انبارهای فنی مناسب در استان همدان به راحتی بتوان ضایعات سیبزمینی رااز ۲۵ درصد به کمتر از پنج درصد کاهش داد.
مدیر صنایع تبدیلی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان با بیان اینکه باید در استان همدان حداقل ۸۲ انبار فنی سیبزمینی ساخته شود، گفت: تمرکز این انبارها باید در شهرستانهای همدان، بهار، رزن و کبودراهنگ باشد.
