اخبار رسيده از رونمايي كتب درسي دوم و ششم ابتدايي، حدود يك ميليون و ۳۰۰هزار دانشآموز و خانواده را براي اطلاع از محتواي آموزشي اين دو پايه كنجكاو و سؤالات زيادي در اين خصوص در ذهن اين گروه ايجاد كرده است؛ از طرفي سازمانها و نهادهاي اجتماعي با پي بردن به كاركرد كتب درسي براي تربيت شهروندان قانونگرا سعي در وارد كردن اهداف و وظايف سازمان خود به كتب درسي دانشآموزان دارند. با اين حال آموزشوپرورش معتقد است كتاب درسي تابلوي اعلانات و صفحه نيازمندي روزنامه نيست.
محتواي آموزشي و كتاب درسي به عنوان يكي از مؤلفههاي نظام آموزشي كشور بايد در بردارنده ايدهآلهاي تربيتي و فرهنگي و اجتماعي براي شهروندان باشد. با اين حال اين مولفه و زيرساخت و مرجع قابل استناد آموزش و پرورش همواره با انتقاداتي مواجه بوده و هست.
به عنوان مثال غلامعلي حدادعادل، رئيس فرهنگستان زبان و ادب فارسي در نشست علمي اعضاي شوراي فرهنگستان زبان و ادب فارسي با يكصد تن از مؤلفان كتابهاي درسي كه ۱۲تيرماه گذشته برگزار شد، ضمن تذكر نسبت به وجود اشتباهاتي در كتب درسي گفت: هنوز لغات خارجي در كتابهاي درسي موجود است و ما براي اين لغات معادلهاي فارسي را استخراج كردهايم و انتظار ما اين است كه جايگزينهاي آنها را در كتابهاي درسي بگنجانيم.
وي همچنين با اشاره به تدوين و تصويب رسمالخط فارسي در فرهنگستان زبان و ادب فارسي، انتقاداتي در خصوص اعمال سليقه در رسمالخط بيان كرد. رئيس فرهنگستان زبان و ادب فارسي همچنين درباره فصل و وصل كلمات تأكيد كرد: جدا كردن كلمات «بيش» و «تر» در كلمه بيشتر غلط است و از شما خواهش ميكنيم كه اين بحث را خاتمه دهيد؛ ولو با آن موافق نباشيد.
حداد عادل همچنين استفاده از حرف «ي» علامت كسره اضافه غيرملفوظ را در انتهاي كلمات ناصحيح دانست و گفت: اشتباهات زيادي مانند كلمه «ميوهي» در كتابهاي درسي وجود دارد كه بايد اصلاح شود. وي همچنين گفت: اجراي تصميمات اين فرهنگستان نبايد مثلاً ۲۰سال طول بكشد و به نظرم ميشود طي دو سال اين مصوبات را در كتابهاي درسي اعمال كرد.
از طرفي در روزهاي ابتدايي تيرماه و دقيقاً زماني كه آموزش و پرورش تمامقد بر تأليف كتب درسي جديد مانور ميكرد، خبري نيز از اسدالله جولايي، مديرعامل ستاد ديه كشور منتشر شد كه در آن گفته بود: «رايزني ستاد ديه با وزارت آموزش و پرورش براي گنجاندن مباحث مربوط به بيمه در كتب درسي مدارس به نتيجهاي نرسيده است.
فرهنگسازي در اين رابطه از سنين پايين يك ضرورت است و دانشآموز بايد ياد بگيرد كه براي رانندگي داشتن گواهينامه، مدارك كامل و بيمهنامه لازم است. بايد از آقاي حاجيبابايي پرسيد كه براي اين موضوع چكار كرده است، ما كه چيزي نديديم.»
ما را به سنتگرايي متهم ميكنند اما بايد پذيرفت كه آموزش و پرورش نيز براي تطبيق آموزههاي درسي با قوانين شهروندي با مشكلاتي مواجه است. «جوان» نيز بهجاي وزير آموزشوپرورش از معاون وي حجتالاسلام بهرام محمديان، رئيس سازمان پژوهش و برنامهريزي آموزشي علل ضعفهاي موجود را جويا شده است. وي اين مشكلات را اينطور بيان ميكند: حذف «كوكب خانم» و «عموحسين گاوشيردهي داشت» و «دهقان فداكار» نشان از تغيير الگوهاي زمانه است كه اعمال شده؛ البته برخي آموزش و پرورش را به سنتگرايي متهم ميكنند. ما بايد از يك طرف به عواطف گذشته توجه داشته باشيم و از طرف ديگر خودمان را به روز كنيم.
وي در پاسخ به اين سؤال كه برخي سازمانهاي اجتماعي مثل راهنمايي و رانندگي يا ستاد ديه از آموزش و پرورش به خاطر اينكه آموزههاي اجتماعي را در كتابهاي درسي خود نميگنجاند، گلهمندند. در كتبي كه جديداً تاليف شده اين نكات رعايت شده و آيا در تاليف اين كتب با ساير نهادهاي اجتماعي تعامل داشتهايد يا خير، ميگويد: كتاب درسي سند علمي يك كشور است. بايد در آن مطالبي بيايد كه در حوزههاي يادگيري تعريف شده و داراي ارزش علمي، ماندگاري باشد و بتواند مهارتهاي زندگي يا حوزه تفكر را ارتقا دهد يا دانش جديدي را منتقل كند. همه اينها لحاظ ميشود و براي هر كدام، ميزان و ضريبي در برنامه درسي قائل ميشويم تا هدف آن دوره تحصيلي محقق شود. در كتابهاي درسي جديد هم دقت بيشتري روي اين موضوع ميشود. اما در برخي موارد متفاوت با برخي از دستگاهها فكر ميكنيم.
برخي ميپندارند كتاب درسي صفحه نيازمندي روزنامه است وي ادامه ميدهد: بعضي از دوستان ما فكر ميكنند كه كتاب درسي صفحه نيازمندي روزنامه است كه هر كس هر نيازي دارد در آن منعكس شود. نه ما تابلوي اعلاناتيم و نه صفحه نيازمنديها، بلكه تنها مطالب مورد نياز دانشآموز را ميگوييم، مثلاً ما قانونگرايي و رعايت قوانين را ميگوييم اما همه مواد قوانين را نميتوانيم بگوييم زيرا در آن صورت ميشود رشته حقوق. ما معتقديم دانشآموز بايد متناسب با زمان خودش تربيت شود. مثلاً ميگوييم در موقع عبور از خيابان به قوانين و مقررات راهنمايي و رانندگي توجه كنيد يا كشور با ماليات اداره ميشود يا در كشور براي اينكه امنيت و آرامش رواني داشته باشيم، بيمه لازم است اما ديگر در خصوص انواع بيمه و سازمانهاي بيمهگر چيزي بيان نميكنيم. اصل بيمه براي ما مهم است. ما در خصوص لزوم ارتباط ميگوييم، حالا زماني با پست و تلگراف بود، امروز با اينترنت و ايميل است.
پاسخ به منتقدين به هر رو آنطور كه از گفتههاي معاون وزير آموزشوپرورش و رئيس سازمان پژوهش و برنامهريزي درسي برميآيد، پايه تازه متولد شده ششم ابتدايي كتابهاي فارسي، رياضي، علوم، مطالعات اجتماعي، قرآن، هديههاي آسماني، كار و فناوري و تفكر و پژوهش را دارد كه قرار است به نيازهاي عمومي يكميليونو۸۰هزار دانشآموزان اين پايه پاسخ دهد. قانونگرايي، حفظ انرژي، پوشش و لباس، كشاورزي و توليد ملي، مصرف بهينه و گسترش بهرهوري ملي و جلوگيري از اسراف از جمله مواردي است كه در كتب درسي جديدالتأليف آورده شده است و معلمان پايههاي دوم و ششم ابتدايي با ۴۹۲ ساعت آموزش عمومي و ۰۸۱ساعت آموزش تخصصي سعي در تحقق اين هدف آموزشوپرورش دارند.
