طرح ایجاد کارخانه ماشینسازی تبریز بر اساس موافقتنامه همکاریهای فنی و اقتصادی دولتهای ایران و چکاسلواکی با هدف تولید انواع ماشینافزار، کمپرسورهای صنعتی، پمپهای آب، الکتروموتور، لیفتتراک، انواع موتورهای دیزلی، ماشین آلات نساجی منعقد و به مرحله اجرا گذاشته شد و از سال ۱۳۵۲ بهرهبرداری از این طرح عظیم آغاز شد.
در حین اجرای این طرح و از سال ۱۳۴۸، الزام تغییراتی در برنامه همکاریهای دو کشور از طرف سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران مطرح و تمایل به جذب تکنولوژیهای اروپای غربی و آمریکا مدنظر کارشناسان سازمان قرار گرفته و به دنبال آن طرح تولید موتورهای دیزلی از برنامههای ماشینسازی حذف و مقرر شد که با استفاده از تکنولوژی کشورهای غربی وبا احداث کارخانه جدید در جوار کارخانه ماشینسازی تبریز به مرحله اجرا درآید.
***
از سال ۱۳۴۹ و قبل از بهرهبرداری عملی، سازمان گسترش تأکید بر تولید ماشینافزار با لیسانس ساخت کشور چکاسلواکی برای شرکت ماشینسازی تبریز را داشته و پیشبینی کرد بقیه محصولات در طرح اولیه با همکاری و مشارکت کشورهای غربی و آمریکایی تحت عنوان طرحهای توسعه ماشینسازی تبریز و با تکنولوژی کشورهای فوق به مرحله اجرا درآید.
در پی این برنامهریزی برای تولید پمپهای آب، با شرکت K.S.B کشور آلمان و متعاقباً برای تولید کمپرسورهای صنعتی، با یک شرکت انگلیسی همچنین برای تولید الکتروموتور با شرکت GOLD آمریکا و لیفتتراک و موتورهای دیزلی با یک شرکت دیگر انگلیسی قرارداد انعقاد تکنولوژی منعقد شد.
به این ترتیب ظرفیتهای باقی مانده از اجرای طرح اولیه برای شرکت ماشینسازی تبریز شامل ماشینافزارهایی در نوع ماشینهای تراش، فرز، مته و قطعات ریخته نیز به اجرا گذاشته شد.
بعدها برای همگامی با پیشرفت تکنولوژی و پاسخگویی به نیازهای مجموعه صنایع و نیز در راستای توسعه فزآینده صنعتی و اقتصادی کشور با هدف افزایش توان تولید با اجرای طرحهای متنوع تولیدی به توسعه ظرفیتهای خود با انتخاب و اخذ تکنولوژی تولید ماشینهای فرز انیورسال، دیجیتالی، سی ان سی و نیز ماشینهای سنتر عمودی و افقی سی ان سی همراه با اجرای طرح بازسازی و نوسازی ماشینآلات خطوط تولید و تاسیسات زیربنایی اقدام کرد.
ظرفیتی که بلااستفاده مانده
علیاکبر اصلخادم مدیرعامل گروه ماشینسازی تبریز با این عقبه و پشتوانه تکنولوژیکی این مجموعه از ضررهای جبرانناپذیری که در گذشته به این سرمایه ملی وارد شده گلهمند است و با عنوان کردن این جمله که بهای حمایت از محصولات چینی نابودی صنعت ایران است،
گفت: ظرفیت اسمی که در زمان راهاندازی ماشینسازی برای آن تعریف و در نظر گرفته شده بود بیش از ۲ هزار دستگاه انواع ماشینهای تراش، فرز، مته و... بوده که در حال حاضر درصد ناچیزی از این ظرفیت بالقوه و بالفعل است.
وی افزود: رکورد تولید در ماشینسازی طی ۱۰ سال گذشته، امسال شکسته شده اما، این رکورد نیز در مقایسه با ظرفیتها و تواناییهایی که در ماشینسازی وجود دارد غیرقابل قبول است.
خادم با اشاره به دو برابر شدن بحث بهرهوری در این مجموعه گفت: تولید سرانه در ماشینسازی از ۰.۷ به ۱.۲ بهازاء هر نفر نیروی انسانی افزایش یافته که تحول قابل قبول ارزیابی میشود ولی در عین حال باید در زمینه افزایش بیش از بیش این ارقام همتی دوچندان کرد.
همگام با تکنولوژی روز
مدیرعامل گروه ماشینسازی تبریز معتقد است با توجه به ضررده بودن ماشینسازی در سالهای اخیر، استفاده از تکنولوژیهای برتر و روز جهان در دستور کار قرار گرفته که در این بین بررسی و ارزیابی ۱۳ دستگاه جدید در حوزه تحقیق و توسعه آغاز شده که هفت دستگاه در حال حاضر به خطوط تولیدی این مجموعه راه یافته و در شش دستگاه نیز تغییراتی به صورت اصلاح، بهروزرسانی، مطابقتسازی با نیاز بازار و مشتری صورت گرفته است.
این فعال عرصه صنعت، دستیابی به تکنولوژی این هفت دستگاه را برابر با موفقیتهای اتمی و هستهای در کشور دانست و گفت: دستگاههای ماشین VMC۸۵۰، ماشین VMC ۱۰۵۰، ماشین فرز FP۴ME، ماشین تراش TME۴۰NEW، ماشین تراش سرعت بالا TC-۲۰ HF، ماشین تراش یافته و مرز تراش یافته که دو مورد اخیر برای سیستمهای آموزشی مناسب است و ماشینسازی به تکنولوژی تولیدی آنها دست یافته که جزو دستگاههایی هستند که در لیست تحریمهای شورای امنیت بوده و دنیا برای تحریم ایران بر روی محصولات یاد شده حساب ویژه باز کرده بود که با داخلیسازی این محصولات بار دیگر قدرت و توانان متخصصان داخلی به منصهظهور رسید.
صادرات ۲ میلیون دلاری به قلب اروپا
درباره عملکرد ماشینسازی طی ۹ ماهه گذشته باید گفت که طی این مدت در حوزه تولید ۶۰ درصد افزایش تولید در مقایسه با سال قبل اتفاق افتاده و بیش از ۲۵ درصد نیز در فروش داخلی سیر صعودی تحقق یافته است.
خادم درباره بخش صادرات ماشینسازی گفت: صادرات ۲ میلیون دلاری بیش از ۱۶۰ دستگاه به قلب اروپا نظیر آلمان، ترکیه و آذربایجان موفقیت قابل قبولی محسوب میشود که پیشبینی میشود این روند تا پایان سال شتاب بیشتری بگیرد.
مدیرعامل گروه ماشینسازی تبریز با اشاره به اینکه ماشینسازی میتواند ۲۰ تا ۳۰ دستگاه در روز تولید و نه تنها نیاز داخلی بلکه نیاز بازار آسیا، آفریقا و اروپا را تامین کند، گفت: این امر مستلزم حمایت دوچندان حوزهها و نهادهای مربوطه با ماشینسازی است.
وی، عمده مشکل ماشینسازی به مانند سایر صنایع را حضور بدون مرز محصولات چینی در بازار ایران عنوان کرد و اظهار داشت: درحالی ماشینهای CNC بدون کیفیت و بدون خدمات پس از فروش چینی از مرزهای قانونی با ۱۵ درصد تعرفه گمرگی وارد ایران میشود که در سالهای نه چندان دور این کشور همان محصولات را با تعرفههای بالای ۳۵ درصد از ایران وارد میکرد.
خودداری سیستم بانکی از ارائه تسهیلات
با وجود اینکه برای تحقق هرگونه پیشرفت در تولید و صادرات در ماشینسازی نیازمند حمایت بانکی و تسهیلاتی هستیم و از لحاظ نقدینگی نیز این مجموعه با مشکل مواجه است با وجود گذشت ۹ ماه از سال و درخواستهای مکرر، سیستم بانکی به بهانههای مختلف از ارائه تسهیلات به ماشینسازی خودداری میکند که با وجود اهدافی چون اشتغالزایی، تولید داخلی و ... این بهانهها به هیچ عنوان توجیه نداشته و ندارد.
مدیرعامل گروه ماشینسازی تبریز به شدت از عملکرد حوزه بانکی انتقاد کرده و از مسولان امر می خواهد که برای رفع این مشکل تمهیدات لازم را بیندیشند.
در حال حاضر ۸۰۰ نفر در گروه صنعتی ماشینسازی تبریز مشغول به کار بوده و بیش از ۲ هزار قطعهساز کشور در بخشهای مختلف با این مجموعه همکاری دارند و بیش از ۲۲ نوع دستگاه در آن تولید و به بازارهای داخلی و خارجی ارائه میشود.
