جنگ مرکل برای دفاع از رساله گوتنبرگ به کجا می‌کشد؟

رساله‌ای برای سقوط صدراعظم

دکتر سیدنعمت‌الله عبدالرحیم‌زاده | کارل تئودور تسو گوتنبرگ، وزیر دفاع آلمان، با انتشار اخباری در مورد رساله دکترای وی دچار دردسر غیرمترقبه‌ای شده که هم بر سابقه کاری او به عنوان یک سیاستمدار و هم بر کابینه آنگلا مرکل، صدر اعظم آلمان، سایه انداخته است. روزنامه آلمانی زود دویچه تسایتونگ روز چهارشنبه 16 فوریه مدعی شد که رساله دکترای گوتنبرگ یک رونویسی از آثار دیگران است بدون آن که منابع خود را ذکر کرده باشد. این روزنامه به اظهارات آندرئاس فیشر لسکانو، استاد رشته حقوق دانشگاه برمن، استناد کرده که به نظر وی، رساله گوتنبرگ در چندین جا «سرقت ادبی گستاخانه» و «تقلب» است و به بخش‌هایی از این رساله اشاره کرده که کپی مقاله‌های چاپ شده در روزنامه نویه تسورشه تسایتونگ ام زونتاگ و فرانکفورتر آلگماینه تسایتونگ بوده‌اند. گزارش این روزنامه به قدر کافی برای وزیر دفاع آلمان دردسرآفرین بود که صفحه‌ای در اینترنت به نام گوتنپلاگ ویکی مزید بر علت شد که به طور مشخص موارد کپی‌برداری گوتنبرگ را افشا می‌کند. گوتنبرگ دو روز بعد از طرح این اتهام علیه وی در روزنامه زود دویچه تسایتونگ مجبور شد تا در برابر خبرنگاران حاضر شود و از خود دفاع کند. گوتنبرگ روز جمعه و در وزارت دفاع مقابل گروه کوچکی از خبرنگاران عکاس سعی کرد تا در چند جمله کوتاه از خود دفاع کند. او ابتدا از اشتباهاتی که در رساله دکترای خود مرتکب شده عذرخواهی کرد اما سپس تصریح کرد که هیچ سرقت ادبی انجام نداده است. بعد از این عذرخواهی، او به شرایط زمان نوشتن رساله‌اش اشاره کرد و گفت که شرایط در آن زمان برای او آسان نبود زیرا این کار 7 سال از عمر او را گرفت در حالی که به عنوان سیاستمدار مشغول کار بوده و وظیفه سرپرستی خانواده را نیز به عهده داشته است. هر چند که گوتنبرگ قبول کرد تا زمان معلوم شدن تحقیقات از عنوان دکترای خود چشم‌پوشی می‌کند، اما از سخنان او روشن است که وضعیت برای او بسیار سخت است و نتوانسته حتی با این جملات کوتاه از خود دفاع قابل قبولی کند. در واقع، از سخنان گوتنبرگ می‌توان فهمید که او به نوعی حاضر به قبول اتهامات شده اما سعی دارد که آن را در حد اشتباهات سهوی محدود کند تا آن که خود را از اتهام قصد عمدی تبرئه کند. دفاع از حیثیت علمینخستین مسئله‌ای که اکنون گوتنبرگ با آن مواجه است چگونگی دفاع از اتهاماتی است که بر او وارد آمده است. بنابر مقررات دانشگاهی آلمان، او باید به طور کتبی برای ریاست دانشگاه بایروت در مورد ادعاهای مطرح شده توضیح دهد و با دفاع از خود اتهامات را رد کند. ریاست دانشگاه در صورتی که تشخیص دهد دفاع گوتنبرگ قانع‌کننده نیست و اتهامات صحت دارد مدرک دکترای او را پس می‌گیرد و این موضوع راه را برای اقدامات حقوقی علیه وزیر دفاع آلمان باز می‌کند. با توجه به اینکه سرقت ادبی در آلمان یک نوع عمل بزهکارانه شمرده می‌شود نویسنده‌هایی که از آنها در رساله وی نقل مطلب شده می‌توانند علیه وی شکایت کنند و پای او را به دادگاه بکشند. روزنامه آلمانی فرانکفورت آلگماینه سایتونگ در بررسی این موضوع معتقد است مشاجره بر سر واقعیت رسوایی‌های موجود در اثر گوتنبرگ چندان طول نخواهد کشید. قطعات طولانی در رساله گوتنبرگ، دفاع در سال 2006 و چاپ آن در 2009، وجود دارد که کلمه به کلمه رونوشتی از مقالات روزنامه‌ها، کنفرانس‌ها، نشریات و سخنرانی‌هاست بدون آن که منبع آنها ذکر شده باشد. نکته قابل توجهی که این روزنامه به آن استناد کرده دو پاراگراف نخست مقدمه رساله گوتنبرگ است که به نظر این روزنامه برگرفته از مقاله روزنامه جناح راست در سال 1997 است. صفحه اینترنتی گوتنپلاگ ویکی 80 مورد از کپی‌برداری‌های وزیر دفاع آلمان را فهرست‌برداری کرده است و از این موارد می‌توان دریافت که گوتنبرگ از هم‌اکنون باید خود را نه تنها برای حکم دانشگاه، بلکه برای احکام قضایی آماده کند که ممکن است علیه وی صادر شود.دفاع از کابینه و آینده سیاسیمسئله سرقت ادبی گوتنبرگ تنها محدود به مشکلات حقوقی و قضایی او نمی‌شود بلکه این موضوع در فضای سیاسی آلمان انعکاس پیدا کرده است و از یک سو آینده سیاسی او و از سوی دیگر، وضعیت کابینه مرکل را دچار مخاطره کرده است. گوتنبرگ در کابینه مرکل سیاستمداری محبوب در بین افکار عمومی شناخته می‌شد و همین موضوع باعث شده بود تا از حمایت جدی عمومی در ایالت باواریای آلمان برخوردار شود. محبوبیت گوتنبرگ تا آن حد بود که به عقیده بسیاری از ناظران، او یکی از نامزدهای جدی برای مقام صدر اعظمی آلمان در آینده است همچنان که مرکل نیز این نظر را تأیید کرده بود. به نظر می‌رسد که احزاب مخالف کابینه مرکل و به خصوص حزب سوسیال دموکرات، SPD، از فرصت به وجود آمده قصد دارند تا حداکثر استفاده را بکنند تا رقیب جدی آینده خود را از هم‌اکنون زمین زده باشند.دیتر ویفلشپوتز، نماینده قدرتمند SPD در مجلس، در عین این که وقوع این اتفاق را برای هر کس دیگری ممکن دانست، اما تأکید کرد که «کسی نمی‌تواند با چنین بدنامی یک وزیر باشد» و راینر آرنولد، یکی دیگر از نمایندگان ارشد SPD در مجلس، در گفت‌وگو با میتلدویچه تسایتونگ گفت؛ «وزرایی که اعتبار خود را از دست بدهند نمی‌توانند بر سر کار باقی بمانند» و تأکید کرد که اگر عنوان دکترای گوتنبرگ باطل شود «اعتبار گوتنبرگ کاملاً از بین خواهد رفت». احزاب راستگرای آلمان و به خصوص حزب گوتنبرگ، سوسیال مسیحیCSU، از هم‌اکنون دریافته‌اند که این سخنان به معنی برکناری گوتنبرگ از مقام وزارت دفاع آلمان نیست بلکه مخالفان به دنبال نابود کردن اعتبار آینده او و احتمال صدر اعظم شدن وی هستند. به همین دلیل است که سیاستمداران مهم این حزب معتقدند توطئه‌ای برای نابودی گوتنبرگ در حال اجراست و هانس پتر فریدریش، رئیس فراکسیون CSU در مجلس، جریان سیاسی چپ را متهم به توطئه‌چینی برای حمله به گوتنبرگ کرده است. باید توجه داشت که در سنت سیاسی آلمان حزب سوسیال مسیحی به عنوان خواهرخوانده و متحد نزدیک حزب دموکرات مسیحی، CDU، شناخته می‌شود و وارد آمدن ضربه به حیثیت مهمترین چهره از سوسیال مسیحی تأثیر منفی برای CDU نیز در پی خواهد داشت. از این رو است که مرکل به عنوان رهبر حزب دموکرات مسیحی بر خود لازم دیده تا از گوتنبرگ حمایت کند و در نشست پنج‌شنبه شب کابینه به او گفت که «ایمان کامل» به وی دارد. علاوه بر مرکل، دیگر اعضای کابینه نیز سعی کرده‌اند تا به هر نوع که شده از گوتنبرگ حمایت کنند به نحوی که آنت شاوان، وزیر آموزش به نشریه راینیشه پست گفت، «من فکر می‌کنم که حتی وزرا را نیز باید مبرا از اتهام دانست مگر آنکه خطای آنان اثبات شود» و ولفگانگ شاوبل، وزیر دارایی آلمان، نیز روز جمعه به رادیو آلمان گفت که اتهام گوتنبرگ بر کپی کردن کل رساله دکترا خلاف عدالت است.هر چند که مرکل و دیگر اعضای کابینه وی سعی دارند تا به هر نحو که شده از مهم‌ترین و کلیدی‌ترین عضو دولت خود حمایت کنند، اما باید گفت که اتهامات وارده بر وی بسیار سنگین‌تر از آن چیزی است که اصولاً قابل دفاع باشد. رسوایی سرقت ادبی در جامعه آلمان موضوعی نیست که بتوان به سادگی از کنار آن گذشت و تأکید راینر آرنولد بر موضوع اعتماد نشان می‌دهد که این رسوایی لطمه اساسی هم بر آینده سیاسی گوتنبرگ و هم بر اعتبار دولت مرکل است و مرکل از هم‌اکنون باید خود را باید آماده انتقاداتی کند که پس از گوتنبرگ بر وی وارد خواهد آمد.