صدها هزار نفر از مردم مصر روز گذشته برای ششمین روز متوالی با حضور در خیابانهای قاهره و دهها شهر دیگر مصر نه تنها خواستار کنارهگیری حسنی مبارک شدند، بلکه تأکید کردند که جانشینی عمر سلیمان گزینه اسرائیلی ریاست جمهوری در مصر را هم نخواهند پذیرفت.
به گزارش «جوان»، خیابانهای قاهره و میدان التحریر این شهر ظهر دیروز شاهد تجمعی صد هزار نفری بود که بعد از نماز ظهر انجام شد و در آن پیکر قربانیان درگیریهای روز شنبه تشییع شد. بر اساس آمار منتشر شده، تا عصر دیروز، تاکنون 103 نفر در اعتراضهای 6 روزه مصر کشته شدهاند. شبکه تلویزیونی العربیه از قاهره گزارش کردکه دهها هزار مصری در میدان التحریر قاهره علیه حسنی مبارک رئیس جمهور و عمر سلیمان معاون رئیس جمهور این کشور شعار دادند. صدها تن از قضات مصری نیز دیروز برای اولین بار به جمع تظاهرکنندگان ضد حکومت حسنی مبارک پیوستند.
همزمان با گسترش اعتراضات، حضور امنیتی حکومت مصر در شهرها افزایش پیدا کرد.منابع خبری صبح دیروز گزارش کردند که ارتش مصر از صبح روز یکشنبه به شکل قابل توجهی حضور خود را در شهرهای مختلف افزایش داده است. همچنین شاهدان عینی گفتهاند که همزمان با تجمع مردم مصر در میدان التحریر قاهره، جنگندههای اف-16 ارتش مصر بر فراز این میدان به پرواز در آمدند. همچنین تلویزیون الجزیره قطر به نقل از خبرنگاران خود در مصر از افزایش قابل توجه پرواز بالگردها بر فراز آسمانشهرهای بزرگ مصر خبر داد. کاخسفید هم دو فروند ناوجنگی به همراه حدود یکهزار خدمه به جنوب دریای سرخ (سواحل مصر) اعزام کرد.
تحولات طی صبح تا عصر دیروز به شکلی پیش رفت که برخی ناظران از خارج شدن روند برخی امور از دست حکومت مصر خبر میدهند. بر اساس برخی گزارش ها، حدود 5 هزار زندانی مصری در اقدامی هماهنگ از زندان دولتی «الفیوم» واقع در 130 کیلومتری جنوب قاهره پایتخت این کشور، فرار کردند.در جریان فرار زندانیان از زندان الفیوم، زندانیان خشمگین یکی از ژنرالهای بلندپایه نظامی مصر را که در این زندان مستقر بود، ربودند. مسئولان اخوانالمسلمین هم اعلام کردهاند که 34 نفر از اعضای این گروه از جمله هفت نفر از رهبران آن از زندانی در شمال غرب قاهره گریختند. همچنین شماری از زندانیان فلسطینی که به دست حکومت مبارک دستگیر و به زندان افتاده بودند، از زندانها گریخته و به غزه پناه بردند.
درخواست برای تشکیل دولت نجات ملی
روند حوادث منجر به این شده که گروهها و احزاب مخالف مبارک برای اولین بار طی چند روز گذشته به شکل آشکارتری خواستار کنارهگیری او، عمرسلیمان و تشکیل دولت انتقالی شوند. اخوانالمسلمین که طی 5 روز گذشته روند محتاطانه تری در برخورد با اعتراضات مصر در پیش گرفته بود، روز یکشنبه اعلام کرد که انتصابهای جدید حسنی مبارک را نمیپذیرد. در بیانیه اخوان آمده است: اخوانالمسلمین بر حمایت و همراهی با مردم مصر از کل قومیتها و نیروهای ملی که همه انتصابهای روز گذشته را رد کردهاند، تأکید میکند.» همزمان با این بیانیه اخوان المسلمین، 5 گروه معارض مصری روز گذشته با صدور بیانیهای ضمن اعلام حمایت از محمد البراعی، برای اولین بار خواستار تشکیل حکومت نجات ملی و طی شدن روند انتقالی شدند. حرکت 6 آوریل، حرکت همه ما خالد سعید، شماری از فرهنگییان و روزنامه نگاران، جمعیت ملی تغییر و حرکت 25 نوامبر در بیانیه خودشان که توسط سیانان منتشر شده، خواستار تشکیلی دولت نجات ملی، تشکیل حکومت موقت و انتقالی، برداشته شدن وضعیت فوقالعاده در مصر (که از سال 1981 برقرار است) و آزادی کلیه زندانیان سیاسی شدهاند. «محمد البرادعی» هم که او را به عنوان یکی از رهبران اصلی مخالفان نام میبرند، در گفتوگو با شبکه «فرانس 24» تأکید کرد:«دیگر وقت آن رسیده که حسنی مبارک از قدرت کنارهگیری کند.» وی افزود:«من تا زمان سقوط دولت مبارک همچنان به شرکت در جنبشهای اعتراضآمیز ادامه خواهم داد.» وی تشکیل کابینه جدید در مصر را توهین به شعور مردم این کشور دانست.
شیخ «یوسف القرضاوی» رئیس اتحادیه جهانی علمای مسلمین ضمن درخواست از حسنی مبارک برای کنارهگیری از قدرت تأکید کرد، برای مبارک راهی جز سپردن قدرت به دست ملت مصر باقی نمانده است و ملت مصر باید به انقلاب خویش ادامه دهد.
همزمان با تشدید مخالفتها با حضور مبارک و عناصر او در قدرت، اعتراضات خارجی به رژیم مبارک طی 24 ساعت گذشته روندی صعودی به خود گرفته است. صدها نفر از مردم امریکا روز گذشته برای دومین روز پیاپی در شهرهای مختلف در سراسر امریکا مقابل دفاتر کنسولگری مصر و همچنین سفارت قاهره در واشنگتن تجمع کرده و حمایت خود را از انتفاضه خشم مردم مصر علیه رژیم حسنی مبارک اعلام داشتند. تظاهراتکنندگان در شهر واشنگتن در حالی که پرچمهای مصر و امریکا را در دست داشتند، پارچهنوشتههایی را نیز با خود حمل میکردند که روی آنها جملاتی این چنین نقش بسته بود:«فرعون دیگر نه» یا «مبارک را سرنگون کنید». آنها همچنین شعارهایی را چون «مبارک مردم دیگر تو را نمیخواهند» و «انقلاب، انقلاب تا پیروزی» به زبان عربی سر میدادند.
از سناریوی استعفا تا کودتای سفید
با وجود تداوم اعتراض در شهرهای مختلف مصر، زد و بندها در پشت پرده سعی دارند خود را به واقعیتهای موجود در خیابانهای شهرهای قاهره، اسکندریه، سوئز و دهها شهر دیگر تحمیل کنند. یک روز بعد از تعیین عمر سلیمان رئیس دستگاه اطلاعاتی مصر به عنوان معاون رئیس جمهور، حسنی مبارک روز گذشته با فرماندهان ارتش مصر ملاقات کرد. از محتوای این ملاقات دو روایت مختلف منتشر شده است. برخی منابع میگویند که ژنرالهای ارتش مصر در این دیدار از مبارک خواستهاند که از قدرت کنارهگیری کند. روزنامه تایمز چاپ انگلیس گزارش کرده که دو نفر از مسئولان ارشد امنیتی مصر از مبارک خواستهاند از قدرت کنارهگیری کند. به نوشته تایم، ژنرال طنطاوی وزیر دفاع مصر و عمر سلیمان رئیس دستگاه اطلاعاتی مصر که مبارک او را به عنوان معاون خود برگزیده، خواستار کنارهگیری مبارک هستند. با این حال برخی دیگر از منابع، روایت دیگری از ملاقات حسنی مبارک با ژنرالهای ارتش نقل کردهاند و معتقدند که ملاقات او با فرماندهان زمینهسازی برای امنیتیتر کردن فضا در مصر، به خصوص در شرایطی است که عمر سلیمان مسئول اطلاعات مصر به عنوان معاون مبارک تعیین شده است. محمدصادق الحسینی کارشناس مسائل خاورمیانه میگوید: سناریو(یی) که هم اکنون در حال اجراست انتخاب سرلشگر «عمر سلیمان» رئیس اطلاعات و امنیت مصر به عنوان معاون اول رئیس جمهور مصر است. باتوجه به اینکه حسنی مبارک دو پسر خود را از مصر فراری داده و برای اولین بار معاون اول برای خود انتخاب کرده است، میتوان اجرای این سناریو را یک نوع «کودتای سفید» محسوب کرد.با وجود این دو سناریو، خبر استعفای حسنی مبارک روز گذشته به طور قویتری در محافل غیر رسمی شنیده شد. برخی منابع خبری اسرائیلی صبح دیروز در گزارشهایی از استعفای قریب الوقوع حسنی مبارک رئیس جمهور مغضوب مصر خبر دادند. پایگاه خبری فلسطینی «هلا» به نقل از ا منابع اسرائیلی گزارش کرد که حسنی مبارک امروز در پی فشار اعتراضهای مردمی استعفای خود را اعلام خواهد کرد.
فاز خارجی کودتا
تحولات خارجی حول و حوش اعتراضهای مردم مصر نیز طی 24 ساعت گذشته با سرعتی تند رو به حرکت است. در واشنگتن دو گرایش همزمان قابل مشاهده است. در حالی که برخی خواستار ادامه حمایت کاخ سفید از مبارک هستند، روند درخواستها برای عبور از مبارک بیشتر شده است. روزنامه امریکایی واشنگتن پست دیروز در سرمقاله خود به «باراک اوباما» توصیه کرد که هر چه سریعتر دست از حمایت «حسنی مبارک» برداشته و برای سرنگونی رژیم وی تلاش کند.با وجود این سناریو برخی معتقدند که دولت اوباما ضمن عبور از مبارک، باید روند را برای انتقال قدرت به عمر سلیمان هموار کند. این دیدگاه دربین محافل نزدیک به تل آویو به شکل برجستهتری دیده میشود. هاآرتص روزنامه چاپ سرزمینهای اشغالی نوشت: تاریخ از «جیمی کارتر» به عنوان رئیس جمهوری یاد می کند که ایران را از دست داد و از این پس از «باراک اوباما» نیز به عنوان رئیس جمهوری یاد خواهد شد که لبنان، ترکیه و مصر را از دست داد و در دوران او متحدان آمریکا در خاورمیانه فروریختند. «ایتامار آیشنر» نویسنده اسرائیلی هم در مقالهای در روزنامه صهیونیستی یدیعوت آحارونوت نوشت: قیامها در مصر اضطراب استراتژیک اسرائیل را در خاورمیانه افزایش داده است. با این حال «عبدالرحمن العطیه»، در حاشیه سمینار سرمایهگذاری در مالزی تأکید کرد شورای همکاری خلیج فارس خواهان ثبات مصر است و امیدواریم که امور به حال عادی بازگردد. نخست وزیر انگلیس در گفتوگو با شبکه سی ان ان با اشاره به ناآرامیهای اخیر در مصر تأکید کرد: ما از اصلاحات حمایت میکنیم نه از انقلاب. «نیکلا سارکوزی» رئیسجمهور فرانسه، «دیوید کامرون» نخستوزیر انگلیس و «آنگلا مرکل» صدراعظم آلمان روز گذشته طی بیانیهای مشترک ضمن ابراز نگرانی از خشونتهای جاری در مصر در توصیهای اخلاقی به حسنی مبارک اعلام کردند:«ما از مبارک میخواهیم به هر قیمتی شده از اعمال خشونت علیه مردم اجتناب کرده و یک روند تغییر را در مقابل خواسته و مطالبات مشروع آنها آغاز کند.»
