یکی از مهمترین نکات در تهیه و معرفی کتابهای مرجع، میزان کاربردی بودن متون این آثار برای مخاطبانی است، که متن کتاب مدعی نوشته شدن برای آنها را دارد.
کتابهای مرجع به طور معمول برای گستره وسیعی از مخاطبان نوشته میشوند و به دلیل وسعت کاربرد آنها زبان روایی آنها نیز به طور بینابینی سعی در برقراری ارتباط میان همه این مخاطبان را دارد و در این میان طبیعی است که برخی از مخاطبان این کتابها به دلیل سنگینی و غیر قابل فهم بودن متن کتاب، نتوانند استفاده چندانی از آن متن ببرند.
کتابهای مرجع با موضوع احکام فقهی و مسائل شرعی در این میان به دلیل حساسیت ویژهای که در انتقال این مفاهیم و نیز زبان ویژهای که به طور معمول و در طول سالیان متمادی نویسندگان این آثار میآموزند از زبان و واژگان خاصتری برخوردار هستند و به طور معمول بخش وسیعی از مخاطبان این آثار بدون شرح و توزضیح یک واسطه قادر به بهرهبرداری از آن نیستند.
در این میان مخاطبان کودک و نوجوان به عنوان بخشی از جامعه هدف این نوع از آثار برای بهرهمندی و آشنایی با احکام دینی مورد نیاز خود و با توجه به زبان حاکم بر این آثار کمتر توانایی بهره بردن از این آثار را در خود یافتهاند.
با این مقدمه کتاب «رساله مصور» را که از سوی مؤسسه اطلس تاریخ شیعه و با سفارش ستاد عالی هماهنگی و نظارت بر کانونهای فرهنگی و هنری مساجد تدوین شده است، میتوان اثری دانست که میتواند موجب تحولی در استفاده از این نوع آثار برای مخاطب نوجوان باشد.
این کتاب در واقع یک رساله چند وجهی برای استفاده نوجوانان است که در آن جدا از بیان احکام شرعی بر مبنای نظر هفت تن از مراجع تقلید شیعه به معرفی تصویری از مواردی که نشان دهنده وجوب و نیز موقعیت بروز احکام است نیز میپردازد.
این اثر که نتیجه سه سال فعالیت پژوهشی و استفاده از 30هزار نفر ساعت فعالیت علمی تدوین شده است در درون خود فتاوایی از حضرت امام خمینی(ره)، مقام معظم رهبری و حضرات آیات بهجت، سبحانی، سیستانی، صافی گلپایگانی و مکارم شیرازی را به زبان ساده و در موضوعات مسجد، وضو و نماز به همراه دارد و در کنار این موضوع در موارد متعدد به معرفی تصویری از نحوه ادای این احکام و نیز مصادیق تصویری انجام یک عمل شرعی صحیح و یا غیرصحیح نیز اشاره کرده است.
از دیگر نکات قابل توجه در متن این کتاب میتوان به حذف اصطلاحات نامتعارف فقهی و نیز روزآمدسازی واژهها و یادکردهای فقهی اشاره کرد که در قالب کادرهای مجزایی چون «توجه»، «نکته» و «پرسش» به مخاطبان ارائه شده است.
از سوی دیگر در بخشهای قابل توجهی از کتاب و در قالب کادرهای مشخص میتوان به خاطراتی از مراجع تقلید در رابطه با انجام یک عمل شرعی نیز برخورد که در نوع خود موضوعی قابل اعتناست.
رساله مصور با این وجود در نگاهی اجمالی از نواقصی چون قطع نامناسب خود که کاربردی بودن و هرماه بودن دائمی و نگهداری آن را برای مخاطب دشوار میکند و نیز استفاده از نظر مراجع رحلت شده که تقلید از آنها برای نوجوان مخاطب کتاب امکانپذیر نیست، رنج میبرد که در چاپهای بعدی این اثر میتواند مورد تجدید نظر قرار بگیرد.
