یک بیماری گمنام اما فراگیر

این دست و پای سرد خبر می‌دهد از «رینود»

فاطمه فكری | مطمئناً همه شما در هوای سرد و فصل زمستان دست و پاهایتان سرد شده و به محض اینکه به جای گرم می‌روید یا از وسایل گرمازا استفاده می‌کنید، این سرما برطرف می‌شود. این امری کاملاً طبیعی است و برای هر فردی هم به وجود می‌آید اما اگر این احساس سرما همراه با رنگ پریدگی اندامaها و سپس کبودی آنها شود، باید به وجود یک بیماری شک کرد؛ بیماری «رینود»؛ این بیماری به اصطلاح سندروم نامیده می‌شود که خیلی بیماری شناخته شده و معروفی نیست. شاید خیلی از افراد این اولین‌بار باشد که اسم آن را می‌شنوند زیرا این بیماری گمنام است. متخصصان تا به حال نتوانسته‌اند که علت مشخصی برای بروز این بیماری پیدا کنند و احتمال می‌دهند که «رینود» یک بیماری ارثی باشد. برای اطلاعات بیشتر و آشنایی کامل با این سندروم به سراغ دکتر مهدی امام، فوق تخصص روماتولوژی وعضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی رفتیم که وی در اینباره به خبرنگار سلامت «جوان» می‌گوید: مشخصه بیماری رینود، تغییر رنگ انتهای انگشتان دست یا پا به دنبال برخورد با سرما یا استرس است. معمولاً این تغییر رنگ دارای سه مرحله رنگ پریدگی، کبودی و بهبودی یا قرمزی است. علت به وجود آمدن این بیماری حساسیت و انقباض عروق به دنبال برخورد با سرما یا استرس است. این بیماری به دو دسته بدون علت یا اولیه و ثانویه تقسیم می‌شود. بیماران مبتلا به رینود بیشتر زنان هستنددکتر امام می‌افزاید: بیشتر بیماران مبتلا به این سندروم خانم‌ها هستند که 90 درصد از آنها در سنین جوانی به این بیماری مبتلا می‌شوند. همانطور که گفته شد این بیماری به طور ثانویه از بیماری‌های دیگر خصوصاً بیماری‌های روماتیسمی، دردهای گردنی و بیماری‌های عروقی ظاهر می‌شود. این بیماری به خصوص در کودکان، مردان و افراد مسن حتماً علت ثانویه دارد. این فوق تخصص روماتولوژی ادامه می‌دهد: مععمولاً فرد در مواجهه با سرما به علت حساسیت عروق، دچار اسپاسم و تنگی عروق شده و اختلال خونرسانی دست و پا و حتی ندرتاً گوش و بینی به وجود می‌آید. اندام مبتلا رنگ پریده شده، سپس به خاطر از دست دادن اکسیژن خون، کبود رنگ می‌شوند، بعد از مرحله بهبودی و بازگشت خون، اندام مبتلا حالت پرخون و قرمز رنگ پیدا می‌کند و به تدریج حالت طبیعی اندام به دست می‌آید. در برخی مواقع خصوصاً افرادی که بیماری زمینه‌ای دارند شدت انقباض عروق آنقدر شدید است که منجر به ایجاد زخم در اندام‌ها می‌شود. دکتر امام می‌گوید: تمام بیماران مبتلا به سندروم رینود جهت تشخیص باید به پزشک مراجعه کنند تا در مورد بیماری‌های زمینه‌ای در آنها بررسی‌های لازم صورت گیرد که معمولاً پزشکان آزمایشات خاصی انجام می‌دهند و مویرگ‌های انگشتان دست را با دستگاه خاصی بررسی می‌کنند. در مواردی که علت‌های زمینه‌ای وجود داشته باشد علاوه بر درمان رینود باید علت زمینه‌ای نیز درمان شود. درمان رینود پرهیز از سرما و استرساین عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی می‌افزاید: مهم‌‌ترین قسمت درمان این بیماری این است که مشخص شود آیا بیماری علت زمینه‌ای دارد یا خیر که درصورت وجود علت زمینه‌ای تا زمانی که این علت کنترل نشود بیماری می‌تواند مشکلات متعددی ایجاد کند. باید مدنظر داشت که درمان بیماری رینود طولانی مدت است و ممکن است سال‌ها زمان ببرد و خصوصاً در فصول سرد سال دخالت‌های درمانی ممکن است سال‌ها وجود داشته باشد. درمان بیماری رینود پرهیز از سرما و استرس است. بیماران مبتلا به این سندروم لازم است که در این فصول سرد سال مناطق گرفتار را از گزند سرما به دور نگه دارند و غالباً توصیه می‌شود که از دو دستکش در فصل زمستان استفاده کنند. با توجه به اینکه استرس هم باعث بروز بیماری رینود می‌شود لازم است بیماران به طور جدی از استرس پرهیز کرده و محیط منزل و کارشان استرس زا نباشد. در مواردی از بیماری هم لازم است درمان‌های دارویی تجویز شود که این درمان‌ها بر اساس نوع و شدت بیماری توسط پزشک تعیین می‌شود. داروهای تجویز شده در بیماری رینود باعث بروز اسپاسم عضلانی در بیماران می‌شود. نکته حائز اهمیت این است که درمان رینود قطعی نبوده و تا زمانی که بیمار از داروهایش استفاده می‌کند مؤثر است و پس از قطع داروها درصورت برخورد فرد با سرما، دوباره علائم بیمار برمی گردد ولی بسیاری از بیماران معمولاً در فصول سرد سال نیاز به درمان داشته و در فصل تابستان مشکلی ندارند. هیچ توصیه غذایی یا انجام فعالیت‌های بدنی برای پیشگیری از این ابتلا به این بیماری نمی‌توان کرد چون هنوز علت آن نامعلوم است. بسیاری از بیماران متوجه بیماریشان نمی‌شوندوی می‌گوید: تعداد زیادی از بیماران مبتلا به سندروم رینود متوجه بیماریشان نشده و تصور می‌کنند که چون در هوای سرد قرار گرفته‌اند رنگ دست‌ها و پاهایشان رنگ پریده و کبود می‌شود، ولی افرادی که متوجه بیماریشان شده و به پزشک مراجعه می‌کنند، درمان‌های فصلی نیاز دارند و این افراد در فصل‌های گرم مشکلی نداشته و خوب می‌شوند. مرحله اولیه رینود در حد همین تغییر رنگ دست هاست و زخمی در اندام ایجاد نمی‌شود، اما مرحله ثانویه می‌تواند خطرناک باشد و حتی منجر به سیاه شدن یا زخم‌هایی در اندام شود. همچنین بیماری‌های زمینه‌ای در این افراد نیز می‌تواند مشکلاتی در سایر قسمت‌های بدن ایجاد کند، اما باید گفت که بیماری رینود به طور کلی خطرناک نیست اما بیماری‌های زمینه‌ای که باعث بیماری رینود می‌شود می‌تواند خطرناک بوده و هرچه زودتر فرد باید علت آن را پیدا کرده و درمان کند. در خاتمه باید گفت که به هیچ عنوان استفاده از لیزر و فیزیوتراپی تأثیری بر بهبودی بیماری رینود ندارد.