ائتلافهای منطقهای به ویژه در حوزه اقتصادی و سیاسی در جهان امروز از جایگاه ویژهای برخوردارند.
از جمله ائتلافهای شکل گرفته در جهان را در تعاملات میان ایران، سوریه، عراق و ترکیه میتوان مشاهده کرد. هرچند که دشمنان وحدت منطقه، تحرکات بسیاری برای شکست این ائتلاف انجام دادهاند، اما روند تحولات از همگرایی گسترده این کشورها به صورت دوجانبه و چهارجانبه حکایت دارد. رایزنیهای گسترده میان مقامات چهار کشور و تأکید آنها بر تلاش برای رسیدن به نقاط مشترک از جمله اقداماتی است که نشانگر تلاش همهجانبه همسایگان برای تحقق ائتلافی جدید در منطقه است. ائتلافی که به اذعان بسیاری از ناظران سیاسی میتواند تأثیر بسیاری بر تحولات منطقه داشته باشد.
با توجه به ظرفیتهای هر کدام از کشورها این روابط از چند منظر میتواند قابل توجه باشد.
1- هر کدام از کشورهای مذکور دارای ظرفیتهای اقتصادی و جغرافیایی ویژهای هستند که ترکیب آنها میتواند تأمینکننده منافع کل آنها باشد. منابع انرژی ایران و عراق و موقعیت جغرافیایی ایران، سوریه و ترکیه نقش مهمی در این حوزه میتواند ایفا کند. هر چهار کشور در مسیر توسعه قرار دارند و تلاش میکنند تا با استفاده از ظرفیتهای موجود مسیر تعالی را طی کنند. این فرآیند میتواند ائتلاف منطقه را به قدرتی منطقهای و حتی جهانی در حوزه اقتصادی مبدل سازد به ویژه اینکه بخش قابل توجهی از منابع انرژی در دو بازوی این ائتلاف یعنی ایران و عراق قرار دارد که میتواند قدرت چانهزنی جهانی ائتلاف را بالا ببرد.
2- ثبات و برقراری امنیت از مؤلفههای مهم در تحولات یک منطقه است که بر سایر بخشها نیز تأثیرگذار خواهد بود. از مسائل مبتلا به منطقه، فعالیت گروههای تروریستی مانند پژاک، پ.ک.ک، منافقین، القاعده و... و حمایتهای خارجی از آنهاست. این فعالیتها، چالشهای بسیاری را برای کشورهای منطقه به همراه داشته است. توسعه مناسبات امنیتی میتواند ائتلافی برای مقابله با این گروهکها و حامیان غربی و صهیونیستی آنها ایجاد کند. کمک به برقراری ثبات و امنیت در عراق و خروج اشغالگران را بیش از پیش برای تحقق این مهم فراهم خواهد آورد. البته این مهم با چالشی به نام دخالتهای خارجی به ویژه تحرکات امریکا برای استفاده از بحران امنیتی عراق جهت ادامه حضور در عراق و دخالت در امور سایر کشورها مواجه است که اتخاذ تدابیر هماهنگ برای مقابله با این روند امری ضروری است.
3- نکته مهم آنکه هر چهار کشور دیدگاه مشترکی در حمایت از فلسطین و جبهه مقاومت دارند. آنها خواستار پایان اشغالگری و محاکمه صهیونیستها به جرم جنایت جنگی و نیز حمایت از ملت فلسطین هستند. اتحاد این کشورها تقویت جبهه مقاومت در برابر خط سازش را به همراه دارد که مسلماً برای تحقق اهداف منطقه در مقابله با دشمن واقعی خاورمیانه که همان رژیم صهیونیستی است، مؤثر خواهد بود.
4- نکته مهم دیگر آنکه هر چهار کشور به دنبال تأثیرگذاری و ایجاد تغییرات در نظام بینالملل هستند. همگرایی و وحدت آنها مؤلفهای مهم در تحقق این هدف است که در نهایت میتواند به اهداف جهانی تمام جهان اسلام منجر شود. دنیای امروز دنیای فعالیت ائتلافهای منطقهای است و کشورها تلاش دارند با استفاده از ظرفیتهای تکمیلی یکدیگر به اهداف مشترک در جهان دست یابند.
کشورهای مذکور نشان دادهاند که توانایی بازیگری فعال در عرصه جهانی را دارا هستند در حالی که تحکیم اتحاد و همگرایی درونی میتواند این امر را بیش از پیش اجرایی سازد. در کنار آنچه از ظرفیتهای کشورها ذکر شد باید توجه داشت که ائتلاف مذکور با چالشهایی مواجه است که عدم برقراری ثبات و امنیت در عراق، مداخله امریکا و غرب برای برهم زدن توافقات و تعاملات منطقهای، برخی کاستیهای اقتصادی موجود در چهار کشور و... از جمله این چالشهاست. البته مخالفان این ائتلاف از هر ابزاری برای شکست این روند استفاده میکنند و تلاش دارند با تفرقهافکنی و برهم زدن روابط کشورها به اهداف شوم خویش دست یابند. با تمام این تفاسیر تقویت این ائتلاف امری ضروری است که میتواند در کنار تحقق اهداف هر کدام از این کشورها، خنثیکننده توطئههای طراحی شده علیه وحدت و ثبات منطقه از سوی صهیونیستها و برخی بازیگران فرامنطقهای باشد که اتحاد و همگرایی کشورها را مغایر با اهداف خود میدانند.
