محمد عمرانی | تحول درنظام آموزش و پرورش موضوعی است که در سالهای اخیر بارها مورد تأکید مسئولان مختلف نظام و مقام معظم رهبری قرار گرفته است و تمامی صاحبنظران بر این ضرورت تأکید و اصرار دارند. همچنان که میدانیم محور توسعه و پیشرفت در هر نظامی از جمله نظام تعلیم و تربیت کشور، بدون اغراق منابع انسانی است و سؤال این است که تحول بنیادین در آموزشوپرورش باتوجه به نقش و جایگاه نیروی انسانی چگونه باید صورت پذیرد؟ درحاشیه بیستوهفتمین اجلاس رؤسای آموزش و پرورش کشور فرصتی پیش آمد تا نظر مسئولان امر و تعدادی از مدیران آموزش و پرورش را در اینباره جویا شویم. لطفالله فروزنده، معاون توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیسجمهور در این خصوص گفته است: «اولین و مهمترین الزام «باور» همه برنامهریزان و تصمیمگیران کشور، مخصوصاً شورای عالی انقلاب فرهنگی است، البته باید این باور در تمام ردههای فرهنگی بهویژه آموزش و پرورش اتفاق بیفتد، همه میدانیم که در این میان، معلم نقش کلیدی و محوری دارد، درکنار معلمان، مدیران راهبردی و عملیاتی آموزش و پرورش باید بستر و زمینههای ایفای این نقش کلیدی را فراهم کنند.
علیاکبر ملکحسینی، مدیر آموزش و پرورش شهرستان علیآباد کتول در استان گلستان معتقد است که باید معلمان و مدیران ما به حرفه و شغل خود عشق بورزند و با این مأموریت بهصورت یک وظیفه شرعی برخورد نمایند نه کاری از باب رفع تکلیف، البته دولت هم باید زمینههای بهبود وضع معیشت، حفظ کرامت انسانی و از همه مهمتر امنیت شغلی معلم را درحد توان خود فراهم سازد تا زمینهساز تحول گردد. به گفته لعل بخش رئیسی، مدیرآموزش و پرورش نیکشهر در استان سیستان و بلوچستان، اولین چیز این است که معلم باید انگیزه لازم برای تربیت دانشآموز را داشته باشد، ایجاد بسترهای انگیزشی، تشویق و الگوسازی برای معلمان باید بهعنوان مهمترین عناصر در تحقق طرح تحول بنیادین مورد توجه قرار گیرند. رئیسی، تحول و تغییر را در گرو توجه به معلم میداند و میافزاید: اگر معلم در زندگی کاریاش تحولی نبیند، نمیتواند منشأ تحول باشد. حمیدرضا صادقی، مدیر آموزش و پرورش شهرستان تازه تأسیس مراوهتپه در استان گلستان با ذکر مواردی از مواد قانون مدیریت خدمات کشوری میگوید: در ماده 13 قانون مدیریت خدمات کشوری، استفاده از توان مردم، بهویژه فرهنگیان به چهار روش مورد تأکید قرار گرفته است که البته باید نقش کلیدی، معلم، امنیت شغلی و رفاه او در زمان اجرای این قانون مورد توجه قرار گیرد زیرا، توجه به معلم بسترساز توسعه همه جانبه ماست.رضا کرمانی، مدیر آموزش و پرورش گالیکش، نیز هرگونه تحولی را در کشور منوط به ایجاد تحول در آموزش و پرورش میداند و میافزاید، اگر شأن و جایگاه معلم در جامعهای مورد غفلت و بیتوجهی قرار گیرد دیگر نمیتوان از آن جامعه انتظار پیشرفت داشت. بنابراین تحول در آموزش و پرورش را فقط باید با تغییر در وضع معیشت معلمان دنبال کرد.سلیمان قنبرزاده، مدیر آموزش و پرورش چابکسر افزایش میزان سواد و معلومات فرهنگیان را مهمترین فاکتور برای ایجاد تحول در آموزش و پرورش میداند و میافزاید متأسفانه در دوره وزیر سابق محدودیتهایی برای ادامه تحصیل معلمان ایجاد شده بود که امیدوارم در دوره جدید این موانع برطرف گردد. به عقیده قنبرزاده معیشت معلم، دومین فاکتور برای ایجاد تحول است که باید مسئولان برای آن چارهاندیشی نمایند.علی جلالی، مدیر آموزش و پرورش گمیشان، اجرای واقعی نظام هماهنگ را یکی از مهمترین کارها برای ایجاد تحول در آموزش و پرورش میداند و تأکید میکند که معلمان ما همه عاشقند و اگر عاشق نبودند این شغل را انتخاب نمیکردند. وی میافزاید اگر بخواهیم دانشآموزان و آیندهسازان کشور را هم به کار و شغل آیندهشان امیدوار نماییم، باید به اندازه اهمیت شغلهای مختلف در پیشرفت کشور به شاغلان هر حرفهای از جمله معلمی، اهمیت داده و هزینه بپردازیم.نصرتالله امیریان، مدیر آموزش و پرورش منطقه نظر کهریز شهرستان هشترود با ذکر این مطلب که درحالی که پاداش پایان خدمت فرهنگیان حدود یک سوم پاداش بازنشستگان دیگر دستگاههای دولتی و عمومی است چگونه انتظار داریم که معلمان محور تحول باشند!؟امیریان میافزاید، علاوه بر این برای ایجاد تحول باید مدارس، کتابهای درسی، امکانات آموزشی و از همه مهمتر نگاه ما به آموزش و پرورش متحول گردد.رضا کرمانی، مدیر آموزش و پرورش شهر گالیکش در استان گلستان در اینباره میگوید اگر به آگهیهای استخدام در روزنامهها توجه کرده باشید متوجه میشوید که شرکتها و سازمانهای مختلف حتی برای استخدام یک تعمیرکار اتومبیل چه مدارک و سوابقی میخواهند، ضمن آنکه قبولی در آزمون عملی را نیز بهعنوان مهمترین شرط برای ورود به حیطه مکانیکی خودرو قرار میدهند. این درحالی است که ما برای ورود یک فرد به آموزش و پرورش که محصول آن «اندیشه» و «انسان» است شرایط چندان سختی نداریم و گاه شکل دادن شخصیت انسانها را در پایههای ابتدایی تحصیلی به افراد کمتجربه میسپاریم. کرمانی با یادآوری این نکته که نباید برای کاستن از بار دولت بهجای تربیت نیروهای متخصص، از میان فارغالتحصیلان رشتههای مختلف دانشگاهی نیرو جذب کنیم. تربیت معلم را مهمترین وظیفه دستگاه تعلیم و تربیت کشور میداند و میگوید، تربیت انسان، کار سادهای نیست و نباید آن را به افراد غیر متخصص سپرد.به گفته کرمانی، تقویت مراکز تربیت معلم، اهمیت دادن به جایگاه معلم در جامعه، تأمین معیشت و امکانات رفاهی برای فرهنگیان، رفع تبعیض میان پرداختیها به فرهنگیان و دیگر کارکنان دولت، به روزرسانی کتابها و دیگر مواد آموزشی، تغییر در شکل ظاهری کلاسهای درس و ساختار مدرسه و توجه جدی به مقوله اوقات فراغت دانشآموزان مهمترین عوامل ایجاد تحول بنیادین در آموزش و پرورش است. علیرضا شیخ، معاون آموزش متوسطه شهر گالیکش نیز ضمن تأیید همه نکات مطرح شده از سوی همکارش، معتقد است که برخلاف تصور حاکم بر آموزش و پرورش مقطع ابتدایی مهمترین دوره آموزشی است و میافزاید در این دوره شاکله کلی شخصیت هر فردی شکل میگیرد و اگر ما نتوانیم در این مقطع به شکلگیری صحیح شخصیت دانشآموز کمک نماییم دیگر در مقاطع بالاتر کاری از دیگران ساخته نیست.شیخ ضمن ابراز امیدواری نسبت به طرح شش ساله شدن مقطع ابتدایی میگوید: امیدوارم آنچه موردنظر علمای تعلیم و تربیت ماست در این تغییر مورد توجه قرار گیرد. زیرا نقطه آغاز تحول در آموزش و پرورش همین دوره است، ضمن آنکه آموزگاران این مقطع نیز باید مورد توجه بیشتر قرار گیرند.احمد رضالو، مدیر آموزش و پرورش شهرستان مرند، ضمن تأیید نظر همکار هشترودی خود میگوید شما که روزنامهنگار هستید در اینباره تحقیق کنید و ببینید که غیر از پاداش پایان خدمت، در حقوق، مزایا، امکانات رفاهی و... چه فاصلهای میان دریافتی فرهنگیان و کارکنان دیگر دستگاهها و سازمانهای دولتی و عمومی است؟وی میافزاید با این فاصله نمیتوان از معلم انتظار ایجاد تحول داشت. یکی از مدیران آموزش و پرورش استان سیستان و بلوچستان با ذکر این نکته که اخیراً یکی از نزدیکانش که بازنشسته نیروهای مسلح است، نزدیک به 30 میلیون تومان، بهعنوان پاداش پایان خدمت دریافت نموده، میافزاید اگر تحقیق کنید خواهید دید که پاداش پایان خدمت فرهنگیان حداکثر حدود دوازده میلیون تومان است.آن هم به صورت پرداخت در چند قسط! و به شرط وجود ردیف بودجهای در بودجه سالانه!! سیدهادی حسینی مدیر آموزش و پرورش شهرستان گرگان نیز با اشاره به اینکه باید برای فعالیتهای فرهنگی، تربیتی و آموزشی در کشور، شاخص عملکرد و استاندارد تعریف شود، میافزاید، ما باید انتظارات خود را از معلم به روشنی مشخص کرده و با استانداردهای تعریف شده کار او را بسنجیم و براساس همین انتظارات و الگوها به او دستمزد داده و نیازهای رفاهی و معیشتیاش را برآورده سازیم.به گفته حسینی، اگر نگاه مسئولان و برنامهریزان کشور به معلم و آموزش و پرورش تغییر یابد، همه چیز تغییر خواهد کرد.و حرف آخر اینکه حمیدرضا حاجیبابایی، وزیر آموزش و پرورش اخیراً درجایی گفته است: «هیچ وزارتخانهای، مانند آموزش و پرورش تولید کننده نیست.» امیدواریم این جمله و حرفهایی از این دست از سوی تمامی مسئولان و برنامهریزان کشور، بهقول معاون توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیسجمهور یک «باور» باشد و این باور در همه تصمیمگیریها، مدنظر قرار گرفته و به مرحله اجرا درآید!
