ابراهیم زاهدیمطلق- سریالهایی نظیر مختارنامه یا هر سریال تاریخی دیگر در ردیف آثار اقتباسی قرار میگیرند که باید برخی ملاحظات را در ساخت آنها رعایت کرد. سریالهای اقتباسی اگرچه به ظاهر ساده میآیند و در نظر منتقد ظاهربین به دلیل آماده بودن قصه، کاری نه چندان دشوار تلقی میشود، اما ملاحظات تاریخی و رعایت مستندات اثر میتواند به استحکام محصول به دست آمده کمک کند و عکس آن هم مخاطب مطلع از برخی وقایع تاریخ مربوط به اثر را دچار تناقض سازد.
ملاحظاتی که در مختارنامه باید به آن توجه بیشتری میشد، یکی تناسب سن و سال بازیگران است با شخصیتهای تاریخی که نقششان را بازی کردهاند و یکی جثه بازیگران و تناسب آن با جثه شخصیت تاریخی.
نکته دیگری که سریالها یا فیلمهای تاریخی را به واقعنمایی نزدیکتر میکند تا باورپذیرتر شوند، نحوه بیان و سخن گفتن بازیگران است، به حسب نقشی که دارند. دراین بخش از آنجا که روایات میتواند مخدوش هم باشد، کار کارگردان کمی راحتتر است و میتواند از قدرت تخیل بهره گیرد. حال مختارنامه در این باره چه کرده است؟
سن و سال شخصیتها: با توجه به اینکه در روایات و کتب تاریخی و البته به شهادت کارشناسان برنامه «هنگام درنگ» که پس از پایان سریال به بحث و بررسی مختارنامه میپردازند، سن جناب مختار (علیه الرحمه) را حدود 61 سال هنگام واقعه کربلا نوشته و گفتهاند. اما سن بازیگر سریال(آقای عربنیا) با کریمی که شده است، حداکثر40 تا 45 سال است و همچنین است درباره عبیدالله زیاد (علیه اللعنه) که سن او حداکثر34 سال است در روایات که در سریال، حداقل به 40 سال نشان میدهد، البته همه اینها نافی بازی درخشان و ماندگار این دو هنرمند نمیشود.
کلام و سخن و نحوه بیان: ازماندگاری یک سریال، دیالوگها و نحوه اجرای دیالوگها توسط بازیگر است. در سریال مختارنامه هرچه فن بیان و اجرای کلام فرهاد اصلانی در نقش عبیدالله درخشان و جذاب است و مخاطب را با خباثت امیرکوفه آشنا میکند، اجرای دیالوگهای فریبرز عربنیا در نقش مختار ناکارآمد است. مختار که در این سریال باید کلام درخشان و فصیحی داشته باشد و رعب و شکوه در سخنش جلوه کند، مدام به جای ادای کلام ازحنجرهاش، از طریق ریه و بیرون دادن نفس، برای ادای کلام بهره میبرد. چنان که مخاطب گاهی مجبور میشود صدای تلویزیون را زیاد کند تا متوجه سخن او شود. او در صحنههایی با ریهاش سخن میراند که کاملاً نیاز به کلام فصیح و درشت است، نظیرآخرین قسمت پخش شده در مواجهه با همسر و خواهرش و تهدید خواهر و اشاره به سرنوشت عمرسعد.
عربنیا درتمام بازیهای سینماییاش هم همین رویه را دارد که ضعف بزرگی است، به خصوص در نقشی نظیر مختار که نیازمند کلام باشکوه و پرابهت نیز هست. به نظر میرسید کارگردانی فهیم عمیق چون میرباقری تا این جای کار متوجه این نقیصه میشد و درصدد اصلاح دیالوگها و نحوه اجرای عربنیا برمیآمد، اما به هرحال، پس از اینکه مختار وارد درگیریهای میدانی و فرمان دادن به لشکریانش میشود، ضرورت دارد میرباقری به این مهم توجه بیشتر و دقیقتر داشته باشد. چنانکه حاصل زحمات هشت ساله گروهی بزرگ دراین سریال، درخشانتر از آنچه تاکنون به چشم آمده، در نظر آید.
