آيتاللهزادهاي که سابقه کارگرداني، نويسندگي، تهيهکنندگي و طراحي صحنه هزاران ساعت فعاليت تصويري و سينمايي را دارد...
سيد علي اصغر حسيني | آيتاللهزادهاي که برادر دو شهيد است و خود سابقه حضور در جبهه حق عليه باطل را دارد و در سابقه فعاليتهاي تصويري خود سابقه کارگرداني، نويسندگي، تهيهکنندگي و طراحي صحنه هزاران ساعت فعاليت تصويري و سينمايي را دارد، بيش از هر کس ديگري بر ضرورت حضور روحانيت در فعاليتهاي سينمايي و هنري تأكيد دارد و بدون شک سابقه بيش از 20 سال فعاليت حرفهاي و غيرحرفهاي در اين عرصه، تجربيات و تلخي و شيرينيهاي فراواني در عرصههاي مختلف براي او به يادگار گذاشته است، بسياري از اين تجربهها حاصل اصرار ايشان بر حضور در صحنههاي هنري و جشنوارههاي داخلي و بينالمللي با لباس روحانيت است، آنچه ميخوانيد حاصل گفتوگوي کوتاه «جوان» است با حجت الاسلام و المسلمين محمد تقي انصاري.
حــاج آقــا! تحصيلات طلبگي را از چه زماني آغاز کرديد؟تحصيلات رسمي حوزه را از سال 65 آغاز کردم، البته سالها قبل از آن، با توجه به اينکه پدرم مجتهد هستند و من هم در قم به دنيا آمدم، تحصيلات غير رسمي داشتم. پس لازم است ابتدا با پدرتان بيشتر آشنا شويم.پدرم آيت الله انصاري اراکي از شاگردان امام خميني(ره)، شهيد صدر و آيت الله العظمي خويي هستند، ايشان در سال 1340 به نجف رفتند و در تمامي دوران تبعيد امام خميني(ره) در کلاسهاي ايشان شرکت داشتند، در سال 50 از عراق اخراج شدند و در قم دروس خارج فقه و اصول را تدريس کردند، در سالهاي ابتدايي انقلاب اسلامي فعاليتهاي مختلف قضائي و تدريس داشتند، سالهايي بود، در سالهاي 1371 ايشان به لبنان و سوريه رفتند و درس خارج فقه داشتند، بعد از سقوط صدام نيز ابتدا در شهر کربلا مستقر شدند و علاوه بر اقامه نماز جماعت در سه وعده در حرم امام حسين (ع)، تدريس داشتند، از دوسال قبل نيز در نجف مستقر شدند و هم اکنون در مسجد حويظي اين شهر درس خارج فقه و اصول تدريس ميکنند.از تحصيلات خودتان بفرماييد.دروس حوزوي را تا پايان مقدمات و سطح در حوزه علميه رضويه ادامه دادم، همزمان نزديک به 19 ماه حضور در جبهه داشتم، بعد از جنگ هم ديپلم گرفتم و در سال 71 دانشگاه پزشکي پذيرفته شدم اما بعد از مدتي انصراف دادم، در سال 74 در رشته فلسفه غرب تحصيلات دانشگاهي را در دانشگاه تهران آغاز کردم، بعد از مدتي به علت تداخل با دروس حوزوي به دانشگاه قم منتقل شدم، هم اکنون هم پايان سطح حوزه را دارم و کارشناسي دانشگاه را به اتمام رساندم. از چه زماني معمم شديد؟در سال 76 توسط آيت الله العظمي بهجت معمم شدم، در تمامي دوران تحصيل دانشگاهي هم با لباس روحانيت در دانشگاه حاضر شدم.فعاليتهاي هنري را از چه زماني آغاز کرديد؟کارهاي مقدماتي آشنايي با تصوير را در کنار برادرم حجت الاسلام انصاري در سن 15 سالگي و تقريبا همزمان با آغاز تحصيلات حوزوي آغاز کردم. برادر شما هم روحاني هستند؟!بله ايشان فعاليتهاي هنري و سينمايي را بعد از پيروزي انقلاب اسلامي در حوزه هنري سازمان تبليغات آغاز کردند که در آن دوران با آقايان حاتميکيا، ملاقلي پور و فرج الله سلحشور همکار بودند، ايشان توليدات مختلفي داشتند که آخرين آنان در سال 65 با فيلم مشکات با بازيگري فرج الله سلحشور بود. اين فيلم اولين بازي سلحشور بود، اما از آن زمان وارد فعاليتهاي مديريتي در حوزه سينما شدند.الان ايشان کجا هستند؟مشاور معاون سينمايي ارشاد هستند، عضو شوراي پروانه ساخت و پروانه نمايش و مشاور هنري معاونت سيما هم هستند.برادران ديگر شما هم در کارهاي هنري هستند؟هنوز وارد نشدهاند. البته دو تا از برادرانم که از حافظان و قاريان برجسته قرآن بودند، در جبهه به شهادت رسيدند.محسن انصاري در والفجر 4 درکاني مانگا به شهادت رسيد، وي از حافظان و قاري قرآن بود، برادر دوم هم طلبه شهيد محمد علي انصاري از قرا معروف قرآن بود و در کربلاي 5 شهيد شدند، ايشان مقام دوم کشور در حفظ و ششم کشور در قرائت را داشتند از فعاليتهاي سينمايي خودتان بفرماييد.فعاليتهاي جدي را از سال 73 آغاز کردم، کارهاي مختلف در مسابقات مختلف قرآني و کارهاي مذهبي داشتم، اولين سريال را در سال 76 با عنوان «اسوهها» براي شبکه سحر عربي توليد کردم، در سالهاي بعد سريال «غروب بي پايان» را تهيهکنندگي و طراحي کردم، فيلم «سهم گمشده» در سال 86، سريال «جابر بن حيان» و همچنين سريال «خاک و عشق» را کار کردم که که تمامي بازيگران آن لبناني بودند و فيلم هم به زبان عربي براي شبکه عربي سحر کار کردم البته بعد از دوبله در شبکه دو پخش شد، سريال «قهوهخانه بهشت» را هم براي شبکه قرآن و معارف در 45 قسمت کارگرداني و تهيهکنندگي کردم که بعد از محرم و صفر پخش خواهد شد، چون طنز دارد. هم اکنون نيز فيلم «روشني صبح دم » را براي روز عاشورا در حال توليد دارم، البته تهيهکنندگي اين فيلم با من است و کارگرداني را جواد مزدآبادي انجام ميدهند، فيلمنامه هم توسط آقاي ابراهيم علي آبادي که از طلاب حوزه علميه قم هستند نوشته شده است. در جشنوارههاي داخلي و خارجي هم شرکت داشتيد؟در جشنوارههاي مختلف داخلي و خارجي مانند جشنواره فيلم ديني ايتاليا، جشنواره فيلم فجر و جشنوارههاي مختلف شرکت داشتم که رتبههاي مختلفي هم به دست آوردم مثلا در جشنواره فيلم فجر جايزه ويژه هيئت داوران و در جشنواره هنر آسماني رتبه برتر فيلمهاي ويديويي بخشي از اين جوايز بود. البته برخي از کارهاي تلويزيوني مانند جابربن حيان بيش از 76 درصد بيننده داشته است که نزديکتر به سريالهاي طنز بوده است.اين کارها و حضورها با لباس روحانيت بود؟بله در سر صحنههاي فيلمبرداري يا جشنوارهها با لباس روحانيت شرکت داشتم. اين مشکل نيست؟ چرا مشکل است، حتي برخي فکر ميکنند که ما اشتباهي سرصحنه آمدهايم ! البته از همان ابتدا که برادر روحانيم فعاليتهاي سينمايي داشتند، اين عدم انس وجود داشت اما الان کمتر شده، حتي حضور يک روحاني در جشنهاي سينمايي هم براي بسياري عجيب است، بارها شاهد بودهام که گفتهاند اين آخوند اينجا چه کار ميکند!و موقعي که متوجه ميشوند که اين روحاني، يک فعال سينمايي است؟معمولا خيلي رفيق ميشوند، خيلي هم علاقه نشان ميدهند، شايد از همه مهمتر اين است که بيشتر اعتماد ميکنند. خيلي هم براي آنان جذاب است و راحتتر هستند.آماري از حجم زماني برنامههايي که توليد يا کارگرداني کردهايد داريد؟در کار مستند و مسابقات قرآني و غير داستاني چندين هزار ساعت کار دارم، در حوزه سينماي داستاني نيز بيش از 12 هزار دقيقه کار توليد و کارگرداني کردهام. چه ضرورتي دارد که آقايان روحاني در عرصه سينما وارد شوند؟بسياري از آقايان و بزرگان حوزه از سالهاي دور اصرار داشتند که طلاب به ابزارهاي نوين تبليغ آشنا شوند، حتي مقام معظم رهبري در ديدار با اعضاي جامعه مدرسين اشاره کردند که اصولاً در حوزه سينما کاري نشده است، البته اين به اين معنا نيست که همه طلاب بايد فيلمساز شوند، بلکه طلابي که توانايي و استعداد حضور در اين عرصه را دارند بايد در اين عرصه عظيم تبليغي وارد شوند، من به مدت دو سال با حکم آيت الله حسيني بوشهري، نماينده حوزه علميه قم در صداو سيما بودم، اما به نظر ميرسد هنوز اين موضوع براي بسياري ثقيل است و جا نيفتاده، بسياري از شخصيتهاي حوزوي با تماماشتياقي که نشان ميدهند نگران آلودگيها هستند و در جلسات خصوصي از اينکه طلاب به اينگونه موضوعات آلوده شوند اظهار نگراني ميکنند، که به نظر ميرسد اين موضوع خطاي بزرگي است که بايد تصحيح شود و نيروهاي متعهدي که وجود دارند- نه لزوما طلاب- در اين عرصه بيشتر وارد شوند. خود من در دو دوره فيلمهاي ديني ايتاليا شرکت داشتهام. با لباس روحانيت؟بله، در آنجا اين موضوع که يک روحاني يا يک کشيش فيلمي بسازد بسيار طبيعي است اما هنوز در ايران اين موضوع جانيفتاده است، البته حضور روحانيون در ديگر عرصهها از جمله فعاليتهاي اينترنتي نهادينه شده اما تا نهادينه شدن حضور طلاب در توليد محصولات سينمايي يا تلويزيوني هنوز زمان زيادي مانده است. فعاليت مراکز آموزشي هنري در قم را چگونه ارزيابي ميکنيد؟خيلي با اين مراکز به علت مشغلههاي کاري ارتباطي ندارم و از سوي آنها هم دعوت براي همکاري نداشتم، به ويژه اينکه از دو سال قبل ساکن تهران شدهام.نقش مدرسه اسلامي هنر يا دانشکده صدا و سيماي قم براي گسترش حضور طلاب در عرصههاي هنري چگونه ارزيابي ميکنيد؟دانشکده که رشتههاي معدودي دارد که متأسفانه با اينکه جاي کار مهمي دارد ولي توسعه نيافته است، در سالهاي آغازين مدرسه اسلامي هنر، حجت الاسلام نواب اصرار داشتند که بنده و حجت الاسلام سيد ابوالقاسم مهاجر، که داراي مدرک کارشناسي ارشد سينما هستند، براي دريافت مدرک دکتري سينما به کانادا بفرستند، اما پس ازتاسيس اين مرکز، ارتباط و اطلاع زيادي ندارم، اولين گروهي از طلاب که در دانشکده صدا و سيماي قم پذيرفته شدند، براي اينکه بهتر با فضا آشنا شوند بر سر صحنه سريال اسوهها که در کهک قم در حال فيلمبرداري بودند آوردند اما به علت فعاليتهاي سينمايي اطلاع چنداني از اين فعاليتها ندارم اگر چه هنوز با برخي از اين افراد در ارتباط هستم.حجت الاسلام سيد ابوالقاسم مهاجر هم فعاليت سينمايي دارند؟متأسفانه خير، ايشان در اوايل در سالهاي 70 يک يا دو فيلم تهيه کردند، اما اکنون به عنوان استاد دانشگاه در قرقيزستان تدريس ميکنند اما فعاليت هنري به عنوان کارگرداني ندارند.غير از خودتان، روحاني ديگري سراغ داريد که در حال فعاليت در زمينه کارگرداني و تهيهکنندگي باشد؟افراد مختلفي هستند که در اين حوزه تحصيلات هنري دارند و ذوق و استعداد مناسبي هم براي فعاليت سينمايي و تلويزيوني دارند اما من تاکنون روحاني که در تهيهکنندگي يا کارگرداني در حال فعاليت باشد نميشناسم.بازيگران يا ديگر عوامل صحنه به راحتي به يک روحاني تهيه کننده يا کارگردان اعتماد ميکنند؟مردم خيلي با حوزويان آشنايي ندارند و در خيلي از مواقع آنان را افرادي خشک ميشناسند، اما معمولاً هنگامي که با اين افراد آشنا ميشوند شاهد يک ملاحت وشيريني هستند که بايد اين شيريني را در ذات حوزويان دانست، بسياري از آثار بزرگان حوزه مانند کشکولهايي که تدوين کردهاند شاهدي بر اين ادعاست. تفاوتي ميان فضاي پشت صحنه کار يک کارگردان روحاني و ديگر کارگردان ديگر وجود دارد؟مهمترين آن، تفاوتي است که در صميمت و صداقت در اين فضا به وجود ميآيد، البته اين تفاوت در غالب کارهايي که توسط نيروهاي متعهد توليد ميشود وجود دارد، حتي مرحوم رضا ژيان که از کارگردانان برجسته بود هنگامي که در فيلم من با عنوان «سفر بي پايان » بازي ميکرد تاکيد ميکرد که در کمتر پشت صحنهاي اين صميمت وجود داشت، خب ايشان سابقه حضور دهها ساله در سينماي کشور داشت.وضعيت مذهبي اين دو فضا چگونه است؟مسلماً فضايي که همه افراد اصلي کار، مقيد به فرائض مذهبي هستند با فضايي که غير از اين باشد متفاوت است.نوع نگاه مديران اجرايي به حضور روحانيون در اين عرصه چيست؟اغلب مديران ما انسانهاي ارزشي هستند، اما آنها توليدکننده آثار نيستند بلکه صرفا اين توليد را در سطح کلان مديريت ميکنند، به ويژه اينکه بسياري از تاثيرات و تغييرات در حوزه سينما در اختيار مديران نيست. حتي من به مقام معظم رهبري عرض كردم که لازم است نسلي از افراد مسلط به اين فضا از ميان افراد متعهد تربيت شوند که به صورت مستقيم در کار توليد فيلم وارد شوند که اين متأسفانه کمتر ديده شده است. از سوي ديگر با تمامي استقبالي که مديران در گام اول از حضور يک روحاني ميکنند اما هزينههايي که براي توليد در اختيار قرار ميدهند بسيار کمتر از آني است که در اختيار افراد غيرمتعهد است، حتي در اختيار گذاشتن برخي از امکانات براي افراد غير متعهد آسانتر است! حقيقت آن است که در اين فضا يک جنگ پنهان و آشکار داشت تا بتوان برخي از امکانات را به دست آورد.
توقع ما اين است كه حداقل اين فضا به شکل مساوي در اختيار اين افراد قرار گيرد. الان بودجهاي که براي توليد يک کار در اختيار قرار ميگيرد يک دهم هزينهاي است که براي توليدي مشابه در اختيار گروههاي ديگر قرار دارد.
