معصومه دیودار- یکی از مهمترین و رایجترین منابع تحقق یادگیری مؤثر و پایدار در کشورمان، کتابهای آموزشی هستند. حال آنکه محتوای این کتب تا چه اندازه در تحقق این هدف مؤثر عمل میکنند پرسشی است که در جشنوارههایی که پیرامون این مهم برگزار میشوند، طرح میشود.
یکی از این جشنوارهها که 29 آذر در سالن غدیر کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان خیابان حجاب برگزار میشود، جشنواره کتابهای آموزشی رشد است که هشتمین دور خود را پیشرو دارد. این جشنواره با هدف تبیین و انتقال سیاستها، هدفها و برنامههای آموزش و پرورش در حوزه انتشار کتابهای آموزشی، ارزشیابی کتابهای آموزشی موجود برای انتخاب و معرفی کتابهای برگزیده و انتخاب نویسندگان و ناشران برتر در حوزه تألیف و نشر کتابهای آموزشی در دورههای آموزش ابتدایی و راهنمایی تحصیلی برگزار میشود.
کتابهای درسی و کمک درسی با توجه به تفاوتی که با کتابهای دیگر دارند، هریک دارای مقاصد و ویژگیهای خاصی هستند که به گفته مدیرکل دفتر انتشارات آموزشی وزارت آموزش و پرورش در سندهایی که از سوی سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی دفتر انتشارات کمک آموزشی منتشر شده است، استانداردهای این کتب اعم از کتب فنی و حرفهای، کار و دانش و کتب دوره ابتدایی و راهنمایی عنوان شده است.
ابهام در تحقق اهداف
محمد ناصری در نشست خبری هشتمین جشنواره کتابهای آموزشی رشد، از آثار تألیفی در این حوزه خبر داد که حدود 50 درصد آنها با اهداف آموزش و پرورش منطبق هستند. این آمار در اولین دوره برگزاری این جشنواره 18 درصد بود و شاید پس از گذشت هفت دوره از برگزاری آن، آمار 50 درصدی اعلام شده کمی نسبت به تحقق اهداف ابهام ایجاد کند.
محبت الله همتی معاون دفتر انتشارات کمک آموزشی در گفت و گو با خبرنگار «جوان» رسیدن به آمار 50 درصدی اعلام شده را حاصل رقابت ناشران برای افزایش فروش خود و جذب مخاطب میداند و میگوید: باید توجه داشت که مخاطب به کیفیت اثر ارائه شده توجه میکند. این توجهات از طرح روی جلد آغاز میشود و محتوا، تصاویر، نمودارها و مطالب ارائه شده را دربرمیگیرد.
ناشران متخلف
در این میان ناصری از ناشرانی در بازار کتابهای کمک آموزشی خبر داد که اقدام به انتشار کتابهایی میکنند که محصول کار آنان، خلاف اهداف آموزش و پرورش است.
وی از چاپ آرم استاندارد روی کتابهای آموزشی به عنوان راهکاری برای رعایت استانداردها از سوی ناشران یاد کرد و گفت:آنگاه که کتابی دارای این آرم شود، کتابخانهها برای خرید آن اقدام خواهند کرد و خرید سامان داده خواهد شد.
هر دانشآموز، سه کتاب آموزشی
ناصری از ارسال هزار و 994 اثر به جشنواره در 17 رشته درسی در مقطع ابتدایی و راهنمایی و افزوده شدن دو بخش جدید با عنوان ict و کتابهای مرجع به این جشنواره خبر داد و اظهار داشت: از این تعداد اثر ارسالی، هزار و 90 عنوان کتاب به دوره پیش دبستانی اختصاص دارد که با توجه به آمار دانشآموزان، میتوان گفت به طور میانگین برای هر دانشآموز در کشور، سه کتاب آموزشی وجود دارد.
باید توجه داشت که هرچه شرایط اقتصادی خانوادهها بهتر باشد، کتب خریداری شده از سوی ایشان نیز بیشتر خواهد بود. همتی در این خصوص گفت:این آمار در مناطق مختلف کشور با توجه به شرایط اقتصادی و فرهنگی خانوادهها متفاوت است.
وی افزود:والدینی که روزنامه میخوانند، شرایط اقتصادی مناسبی دارند و والدین جوان کتب آموزشی بیشتری برای فرزندان خود تهیه میکنند و در این میان بیش از 50درصد دانشآموزان از تأثیر کتب آموزشی استاندارد در پیشرفت تحصیلی خود اظهار رضایت کردهاند.
معاون دفتر انتشارات کمک آموزشی نیز درخصوص تحقیقی که در سالهای 83 و 84 در سطح شهر تهران پیرامون چگونگی انتخاب کتب آموزشی صورت گرفته بود صحبت کرد و گفت:طبق این تحقیقات اولیای دانشآموزان با توجه به عواملی از جمله توصیههای معلمان در سال تحصیلی جاری، تشخیص شخصی، توصیههای معلمان سالهای گذشته، استفاده فرزندان بزرگتر از کتب آموزشی، توصیه اقوام و بستگان، فهرستهایی که در پایان کتب درسی عنوان شدهاند و معرفی کتب آموزشی در رسانهها درصدد خرید این نوع کتب برمییند.
