مصطفي خدابخشي - با وجود آغاز فصل سرما و برگريزان هنوز اخباري حاکي از پيامدهاي خشکسالي به گوش ميرسد و آمارهاي استخراج شده از آن نشان دهنده پيشرو بودن سال پر دردسر از نظر مشکلات آبي در سال آينده است.
استان کرمان و به ويژه شهرستان رفسنجان به عنوان يکي از قطبهاي اصلي توليد پسته در جهان امروز در صدر اخبار مرتبط با خشکسالي قرار گرفته و اين نکته را گوش زد مينمايد که بعد از 13 سال هنوز لبهاي اين استان و به ويژه دشتهاي پسته تشنه آب است و اقدامي براي بهبود شرايط صورت نپذيرفته است.
دشتهاي کرمان، زرند و رفسنجان که به عنوان کانونهاي اصلي اين خشکسالي شناخته ميشوند به علت عدم مديريت صحيح و عدم همکاري شايسته مردم با برداشت بيش از حد از منابع آبهاي زير زميني دشتهاي کشاورزي و پايين آمدن سطح آب طي سالهاي اخير و پيامدهاي مختلفي از جمله کمبود آب، خشک شدن باغهاي پسته و همچنين تلخي آب رو به رو شده است.
1/1 ميليون متر مکعب بيلان منفي مصرف
در شرايطي که بيش از 70 درصد محصول پسته کل جهان در شهرستان رفسنجان توليد ميشود و رقم يک و نيم ميليارد دلار از صادرات کل کشور را اين محصول به خود اختصاص داده، خاموش شدن 185 موتور پمپ در شهرستان رفسنجان زنگ خطري براي کشاورزي اين خطه به حساب ميآيد که درصورت عدم مديريت صحيح ميتوان ضربه سنگيني را بر اقتصاد مردم وارد کرده و آنان را با مشکلات عديده اي رو به رو سازد.
بررسي مشکلات کم آبي منطقه نشان دهنده آن است که چيزي در حدود 1/1 ميليارد متر مکعب برداشت، بيلان مصرف به سمت منحني منفي سوق داده و حکايتگر آن است که امروز آبهاي زير زميني منطقه در حال تخليه شدن ميباشد. در شرايطي که استان کرمان با خشکسالي دست و پنجه نرم ميکند، آمارها حکايت از آن دارند که 90 درصد منابع آبي هم اکنون در بخش کشاورزي مصرف ميشود و از اين ميزان 70 درصد در مزارعي که با روش غرقابي آبياري ميشوند به هدر ميروند.
افت شديد آبهاي زير زميني
در همين رابطه مسئول جهاد کشاورزي بخش کشکوئيه که بخشهاي وسيعي از باغهاي پسته استان کرمان را در خود جاي داده در گفتوگويي که با مهر داشت گفت: طي سالهاي اخير با کاهش چشمگير بارندگي مواجه شده ايم که تأثير منفي بر چاههاي آب منطقه به جاي گذاشته است.
مسعود محمودي در ادامه افزود: هم اکنون سطح آب در منطقه نسبت به گذشته به شدت افت کرده است و کشاورزان با مشکل مواجه شدهاند.
اين مقام مسئول ادامه داد: براي حل مشکل و با همکاري کشاورزان 185 موتور پمپ چاههاي آب باغهاي پسته خاموش شده است و اين اقدام تا دو ماه آينده ادامه خواهد داشت.
محمودي ابراز اميدواري کرد با بارندگي طي اين مدت سفرههاي آب زيرزميني که مهمترين منبع تأمين آب منطقه هستند تجديد شوند.
وي از کشاورزان خواست با استفاده از روشهاي آبياري مکانيزه از هدر رفت آب در باغهاي پسته جلوگيري کنند.
11 هزار چاه غير مجاز در کمين اب
گفتني است با وجود خشکسالي و کمبود آب در مقاطع مختلف سال بارانهاي سيل آسايي در استان به وقوع ميپيوندد که مسئولان بايد در راستاي استحصال اين آبها و استفاده بهينه از آنها برنامه دقيقي را در دست داشته باشند و از بودجه اختصاص يافته طي دولت نهم و دهم به بخش آبخيزداري استان کرمان هر چه سريعتر براي حل مشکل کمبود آب چاره اي تدبير كنند.
در خبرها آمده بود که رئيس جهاد کشاورزي کرمان آبياري مکانيزه 17 هزار هکتار از اراضي کشاورزي اين استان خبر داده بود که اين نشان از عزم جدي مسئولان استاني براي تغيير روشهاي آبياري سنتي به آبياري مکانيزه است تا از اين طريق بتوان مشکل کم آبي و هدر رفت آب را تا ميزان قابل توجهي کنترل نمود.
از آنجايي که استان کرمان داراي پتانسيلهاي بالاي کشاورزي است و در بخشهاي توليد پسته و خرما از قابليتهاي چشمگيري در کشور برخوردار است ضروري است تا دولت با نگاهي ويژه به اين استان موانع پيشروي کشاورزي که عمده آن خشکسالي و پيامدهاي ناشي از آن است را مرتفع نمايد.
لازم به ذکر است هم اکنون از منابع آبهاي زير زميني کرمان به وسيله 24 هزار چاه مجاز و 11 هزار چاه غير مجاز برداشت ميشود که مديريت برداشت آب و جلوگيري از برداشت غيرقانوني آب از 11 هزار چاه غيرمجاز مهمترين راه براي حفظ منابع آب استان کرمان ميتواند به حساب آيد. مسئولان بر اين باورند که مشکل کم آبي کرمان را ميتوان در سه دوره به پايان رساند، کوتاه مدت مقابله با برداشت بيرويه آب و مسدود کردن چاههاي غيرمجاز و در ميان مدت احداث سد و بندهاي خاکي و در بلند مدت انتقال حوزه به حوزه آب مد نظر قرار دارد. با توجه به اين طرح ها باز بايد منتظر بود و ديد که بالاخره لبهاي خشک کرمان سيراب خواهد شد يا خير.
