روزنامه‌نگار ترکیه در گفت‌وگو با «جوان» مطرح کرد‌

ترکیه؛ نگاه به غرب چرخش به شرق

در سال‌ها و به خصوص ماه‌های اخیر، ترکیه چرخش قابل توجهی در سـیـاسـت‌های خارجی خود از غرب به شرق و خصوصاً کشورهای همسایه و مسلمان داده است.‌ مصاحبه کوتاهی‌ با خانم «اصلی آیدین تاشباش» از روزنامه نگاران برجسته ترکیه و نیز از نویسندگان روزنامه «وال استریت جورنال» درخصوص این تغییر رویه سیاسی و نیز سیاست‌های داخلی و خارجی ترکیه انجام داده‌ایم. در دوران اخیر به خصوص ماه‌های گذشته شاهد چرخش بزرگ سیاست خارجی ترکیه از غرب به شرق بوده‌ایم. آیا سیاست خارجی ترکیه دستخوش تغییرات شده است؟ آیا ترکیه در حال تعریف اولویت جدیدی با نادیده گرفتن غرب و گرایش به شرق است؟در واقع ترکیه از غرب دوری نمی‌کند، بلکه در تعریفی جدید از سیاست خارجی خود، تمرکز بیشتری به کشورهای عرب و مسلمان دارد. این طور نیست که ترکیه علاقه و منافع خود در اروپا و امریکا را از دست داده باشد، بلکه در روابط خود با آنها به دنبال کسب استقلال بیشتری است. تجارت، داد و ستد، همکاری و مراوده ترکیه با کشورهای اسلامی مثل ایران به معنی قطع رابطه با کشورهای غربی نیست، اما در بعضی از موارد حساس مثل مسئله فلسطین، ترکیه اولویت بیشتری را به دیدگاه‌های اسلامی و خاورمیانه‌ای می‌دهد. در حال حاضر، ترکیه بیش از هر زمان دیگری به ایران نزدیک شده است. از سوی دیگر و به‌رغم مشکلات بین آنکارا و واشنگتن نمی‌توان گفت که ترکیه از امریکا دور شده است. به نظر می‌رسد که سیاست‌های خارجی ترکیه در عرض سیاست‌های امریکا باشد. آیا درست است که دولت اوباما قصد دارد تا به وسیله ترکیه فشار‌هایی را به اسرائیل وارد کند؟نه، من فکر نمی‌کنم امریکا چنین قصدی داشته باشد و بخواهد تا ترکیه رابطه بدی با اسرائیل داشته باشد. درست است که مشکلاتی بین امریکا و دولت اسرائیل و خود نتانیاهو به‌وجود آمده ولی هرگز به نفع امریکا نیست تا رابطه بین ترکیه و اسرائیل تیره شده و اختلافاتشان زیاد شود. به نظر من امریکا بسیار علاقه‌مند است تا ترکیه و اسرائیل هرچه زودتر به اختلافات خود پایان داده و آشتی کنند. همانطور که می‌دانید در روابط بین‌الملل، ارتباط نزدیکی بین سیاست‌های داخلی و خارجی یک کشور وجود دارد. برقراری سیاست خارجی موفق بدون نگاه به تغییرات و گرایش‌های داخلی ناممکن است. به نظر شما آیا سیاست‌های داخلی ترکیه ریشه درتفکر اسلامی دارد. تأثیر آن بر سیاست خارجی ترکیه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ جامعه ترکیه از افراد محافظه کار زیادی تشکیل شده که نسبت به مسائل ایران، فلسطین و در کل جهان اسلام تمایل بیشتری دارند و این تأثیر زیادی در روابط خارجی ترکیه دارد. اگرچه تمایلات مناطق شهری و دولت در داشتن رابطه بیشتر با غرب بسیار بالاست، ولی در عین حال ترکیه تفاهم زیادی با کشورهای اسلامی دارد. در سال‌های اخیر، میل ترکیه در داشتن روابط با کشورهای همسایه و مسلمان خود مثل لبنان، سوریه، ایران و عراق بیشتر شده است. در حالی که ترکیه در گذشته از این همسایگان نزدیک خود به نوعی غافل بوده، ولی در سیاست جدید قصد دارد تا به جبران آن بپردازد، اما مطمئن نیستم بتوان آن را سیاست خارجی اسلامی نامید. برای مثال، فرانسه نیز با بعضی از کشورهای مسلمان ارتباط زیادی دارد و نمی‌توان گفت که سیاست کشور فرانسه اسلامی است. در مورد سپر دفاع موشکی، اگرچه اسم ایران در لیست کشورهای تهدیدکننده قرار نگرفت، اما ترکیه سیستمی را پذیرفت که هدفش محدودیت بیشتر ایران است. این روزها بسیاری در ایران فکر می‌کنند که دولت ترکیه ایران را به اصطلاح دور زده است. نظر شما چیست؟هنوز به طور کامل مشخص نیست که ترکیه چه تصمیماتی را در آینده اتخاذ کند ولی با نظر شما موافقم که اگرچه اسم ایران در لیست تهدیدات فرار نگرفته است، اما به هر حال یکی از دلایل به وجود آمدن تشکیلات سیستم دفاع موشکی از سوی ناتو، برنامه‌های هسته‌ای ایران بوده است. از طرف دیگر ترکیه به عنوان عضوی از ناتو و علاقه‌مند به حفظ و افزایش روابط با غرب، با رد درخواست ناتو مشکلات زیادی را پیش‌روی خود می‌دید، اما به نظر من در شرایط کنونی ترکیه چاره دیگری به جز پذیرش استقرار این سیستم در خاک خود نداشت. چه کسی فرمانده این سیستم سپر دفاع موشکی خواهد بود؟ ترکیه یا ناتو؟ناتو، اما من فکر نمی‌کنم این سیستم هرگز مورد استفاده قرار گیرد. فکر می‌کنم چون این یک سیستم دفاعی علیه موشک است، تا زمانی که موشکی به طرف کشورهای عضو ناتو پرتاب نشودکه نمی‌شود، این سیستم نیز مورد استفاده قرار نخواهد گرفت. نظر شما در مورد اقدام فرانسه در اصرار بر قرار گرفتن نام ایران در لیست تهدیدات موشکی ناتو به‌رغم مخالفت کشورهایی نظیر امریکا چیست؟متأسفانه من در زمینه سیاست‌های خارجی فرانسه اطلاعات زیادی ندارم و نمی‌توانم به این سؤال شما پاسخ دهم. ولی این طور که مشخص است فرانسه ساز مخالف را در دست گرفته و در هر زمینه‌ای می‌خواهد نظری متفاوت با کشورهای دیگر داشته باشد. به عنوان آخرین سؤال، آیا ناتو و ترکیه از نتایج به دست آمده در نشست لیسبون راضی بودند؟ به نظر من قضاوت در مورد رضایت ناتو و ترکیه بسیار زود است. ولی روی هم رفته، می‌توان گفت که هر دو طرف پس از پایان گفت‌وگوها راضی بودند. همانطور که می‌دانید نشست لیسبون فقط در مورد سپر موشکی و ایران نبود. ترکیه نیز که اصرار زیادی بر قرار نگرفتن اسم ایران در لیست تهدیدات داشت، با محقق شدن این موضوع و با حذف اسم ایران به عنوان کشوری تهدیدکننده، به هدف خود رسید.