در اثر احتراق هر وسیلهای گازهایی که ایجاد میشود سمیاست که اگر این احتراق درمعرض اکسیژن ناکافی اتفاق بیفتد به جای تولید گاز دی اکسیدکربن که آن هم گاز سمی خطرناکی است، گاز خطرناک سمیتری به نام گاز مونواکسید کربن تولید میشود. این گازهای سمی تولید شده باید به نوعی از فضای آزاد خانه خارج شوند به همین دلیل بخاریهای بدون دودکش میتوانند برای انسان خطرساز باشند. برای هر احتراقی دو چیز لازم است تا یک احتراق و گرمایش به دور از خطر را داشته باشیم.
یکی وجود اکسیژن کافی است که لازمه آن این است که ما یک جریان هوای مناسب را به داخل اتاقی که دارای وسایل گرمایشی مثل شومینه، بخاری یا هرچیز دیگر است داشته باشیم، به همین دلیل به خانوادهها توصیه میشود که درست است برای جلوگیری از اتلاف گرما و انرژی کانالهای کولر را بسته و لای درها و پنجرهها را با درزگیر باید بپوشانند اما این بدان معنا نیست که همه درزهای در و پنجرهها را مسدود کنند چون با مسدود کردن این منافذ، امکان جریان هوا به داخل فضای اتاق که از وسیله گرمازا استفاده میکنند مختل میشود و در این زمان به طور طبیعی اکسیژن کافی به اتاق نمیرسد و احتراق ناقص اتفاق میافتد ودرنتیجه گاز سمیمونواکسید کربن تولید میشود.
مورد دیگری که برای احتراق سالم و به دور از خطر نیاز است این است که این گازهای سمیبه نحوی از آن فضا خارج شوند که تنها لازمه آن وجود یک دودکش مناسب است که بتواند هوای سمیناشی از احتراق را به خارج از اتاق هدایت کند. به همین دلیل است که ما توصیه میکنیم شهروندان با شروع فصل سرما و هنگام نصب دودکش حتماً اطمینان حاصل کنند که این دودکشها مطمئن به هم وصل شده و نصبش درست است. ارتباط دودکش با خارج از خانه برقرار است و در فصل زمستان به دلیل وجود خس و خاشاک، راهش مسدود نشده باشد. راه دودکشها کاملا باز باشد و احیاناً آجری، سنگی یا لانه پرندگان راه آن را مسدود نکرده باشد. همچنین وسایل گرمایشی منزل باید به طور اصولی و صحیح نصب شده باشند و هر سال به وسیله تعمیرکاران مجاز سرویس شود. یکی از اشکالات استفاده از بخاریهای بدون دودکش این است که دودهای سمیباید از آن خارج شود، اما از آنجایی که در منازل راه خروج برای گازها بسته است، این گازها در فضای اتاق جمع شده و باعث ایجاد مسمومیت میشود. این وسایل برای فضاهای بزرگ طراحی شدهاند نه برای منازل مسکونی محدود. گازهای خارج شده از این بخاریها باعث مسمومیت میشود، اما در کارگاههای بزرگ و فروشگاهها چون منافذ زیادی برای خارج شدن گاز وجود دارد، استفاده از این بخاریها ایرادی ندارد اما برای منازل مسکونی به هیچ عنوان توصیه نمیشود.
*دبیر انجمن سمشناسی و مسمومیتهای ایران و عضو هیئت علمیدانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
