زمستان زودهنگام در پارلمان آذربایجان

احمد اولی نسب | پیش از این در سال‌های 1995، 2000 و 2005 انتخابات پارلمانی در جمهوری آذربایجان برگزار شده است، همه این انتخابات که با انتقادات تشکل‌های بین‌المللی و غربی همراه بوده است در یک موضوع اشتراک داشتند و آن پیروزی حزب حاکم یعنی آذربایجان (آذربایجان نوین) بوده است. بدین ترتیب فرمول ترکیبی پارلمان 125 عضوی جمهوری آذربایجان طی 15 سال گذشته یکسان بوده است. حدود 60 درصد نمایندگان حزب حاکم، 30 درصد نمایندگان مستقل و انفرادی اما عمدتاً طرفدار حزب حاکم و حدود 10 درصد و گاه کمتر از آن نمایندگان احزاب غربگرای مخالف دولت نظیر جبهه خلق، مساوات، استقلال ملی و دموکرات بوده است. اسلامگرایان نیز تاکنون به دو دلیل در پارلمان جمهوری آذربایجان هیچ جایگاهی نداشتند، اول اینکه قبل از برگزاری انتخابات صلاحیت آنها به بهانه‌های مختلف رد شده و دوم اینکه تعداد انگشت‌شماری هم که نامزدی‌شان ثبت شده است، ادعا شده که در انتخابات پیروز نشده‌اند. با چنین سابقه‌ای قبل از برگزاری چهارمین انتخابات پارلمانی در جمهوری آذربایجان مهم‌ترین سؤالی که در اذهان سیاسی مطرح بود، اینکه آیا در انتخابات چهارم نیز سناریوی سه انتخابات پیش تکرار می‌شود؟ با توجه به فضای سیاسی جمهوری آذربایجان، تحولات داخلی، استفاده از اهرم نفت و رویکردهای روسیه و امریکا حتی خوشبین‌‌ترین کارشناسان سیاسی نیز به اینکه تحول جدید و جدی در انتخابات پارلمانی جمهوری آذربایجان اتفاق بیفتد باور نداشتند. این موضوع از حدود دو هفته قبل از انتخابات پارلمانی جمهوری آذربایجان به خوبی خود را نشان داد در حالی که حدود 2500 نامزد برای انتخابات نامزد شده بودند صلاحیت صدها نامزد مستقل، اسلامگرا و آن دسته از مخالفانی که واقعاً جزو اپوزیسیون بودند رد شد. ارزیابی نحوه ثبت‌نام نشدن این نامزدها به بهانه‌هایی نظیر جعلی بودن یکی از برگه‌های امضا (هر نامزد باید 450 برگه امضا جمع‌آوری کند) نیاز به مقاله‌ای مفصل دارد.
بدین ترتیب تنها صلاحت 690 نفر ثبت شد. از مجموع 690 نفر 111 نفر آنها از حزب حاکم، 30 نفر از ائتلاف امریکاگرای مساوات و جبهه خلق و بقیه از سایر احزاب و ائتلاف‌ها از جمله ائتلاف قره‌باغ، ائتلاف اصلاحات یا نامزدان منفرد بودند. از 111 نامزد حزب حاکم در مقایسه با پارلمان قبل تنها 17 چهره جدید بودند. بدین ترتیب با رد صلاحیت صدها نامزد مستقل و اسلامگرا شرایطی ایجاد شد که نتیجه انتخابات چیزی غیر از پیروزی حزب حاکم و نامزدهای انفرادی طرفدار آن نمی‌توانست باشد. بنابراین حتی اگر انتخابات به دموکراتیک‌‌ترین شکل نیز برگزار می‌شد ترکیب پارلمان همان ترکیب انتخابات گذشته می‌شد. با این وجود این‌بار در انتخابات پارلمانی جمهوری آذربایجان نه تنها همان سناریو تکرار شد بلکه اعلام شد که هیچ کدام از 30 نامزد ائتلاف غربگرای مساوات و جبهه خلق نیز به پارلمان راه نیافتند این درحالی است که 66 نامزد این ائتلاف نیز رد صلاحیت شده بودند.
براساس گزارش کمیسیون مرکزی انتخابات جمهوری آذربایجان در 125 حوزه انتخاباتی 72 نامزد حزب حاکم یعنی آذربایجان، 41 نامزد بیطرف و 12 نامزد از احزاب شامل سه نامزد حزب همبستگی مدنی، دو نامزد از حزب مام میهن و بقیه از احزاب امید، به اصطلاح آذربایجان واحد، اصلاحات دموکراتیک، سازندگی بزرگ، عدالت، وحدت ملی، رفاه اجتماعی و اتحاد مدنی پیروز شدند.