قاسم رحمانی: پس از هشت ماه بلاتکلیفی، رؤسای پارلمان و دولت و رئیس جمهور عراق براساس فرمول شیعیان یعنی تأکید بر قانون اساسی انتخاب شدند.
به گزارش «جوان»، ائتلاف شیعی دولت قانون از ابتدا به تشکیل پارلمان و دولت براساس قانون اساسی تأکید داشت و نخست وزیر را نیز نوری المالکی معرفی کرده بود که هردو خواسته آنها برآورده شد. براساس قانون اساسی عراق، رئیس جمهور از میان کردها، نخست وزیر از بین شیعیان و رئیس پارلمان از جمع سنیها انتخاب میشود که در انتخابات 2006 نیز چنین شده بود. اکنون برای دومین بار براساس همین فرمول،پستهای حاکمیت عراق تقسیم شد. منابع آگاه این مسئله را موجب ایجاد یک رویه حقوقی برای آینده عراق دانستند و آن را پیروزی منطق شیعیان، این کشوراعلام کردند.
پارلمان عراق ساعت هفت و 15 دقیقه عصر پنجشنبه با چهار ساعت تأخیر با حضور اکثر نمایندگان تشکیل شد اما هنگام انتخاب رئیس جمهور 60 نماینده عضو العراقیه، جلسه را ترک کردند. به این ترتیب به دلیل کاهش تعداد نمایندگان به 216 نفر، جلسه از اکثریت افتاد و رأیگیری دور اول برای انتخاب رئیس جمهور باطل شد. در همان دور اول جلال طالبانی با کسب 195 رأی انتخاب شد و حسین الموسوی رقیب او 12 رأی آورد. برای تشکیل پارلمان در عراق دو سوم نمایندگان باید حضور داشته باشند یعنی 217 نفر از 325 نماینده باید حاضر باشند. در واقع خروج «اسامه النجیفی» رئیس پارلمان که از اعضای العراقیه است مجلس را از اکثریت انداخت. با بازگشت دوباره النجیفی انتخاب رئیس جمهور تجدید شده که جلال طالبانی با 195 رأی رئیس جمهور شد. طبق قانون اساسی عراق دو سوم حاضران در مجلس باید به نامزد ریاست جمهوری رأی مثبت دهند تا او بتواند پست ریاست جمهوری را احراز کند. تعداد نمایندگان حاضر در جلسه انتخاب رئیس جمهور 276 نفر بود که 217 نفر در رأیگیری شرکت کردند. البته تا پایان جلسه تعداد حضار به نزدیک 300 نفر رسید.
جلال طالبان متولد 1933 در منطقه کلکان (شمال عراق) است. او در سال 2006 اولین رئیس جمهور پس از دوران دیکتاتوری عراق شد و اکنون که 77 سال دارد برای چهار سال دیگر رئیس جمهور شده است. او شامگاه پنجشنبه به عنوان رئیس جمهور عراق، مراسم سوگند را به جا آورد.
طالبانی پس از انتخاب برای پست ریاست جمهوری،نوری المالکی را مأمور تشکیل کابینه کرد، مالکی باید نصف به علاوه یک رأی حاضران در جلسه را کسب کند تا نخست وزیر شود.
در پایان دور سوم مذاکرات تشکیل دولت عراق که چهارشنبه شب برگزار شد طالبانی به عنوان رئیس جمهور، مالکی به عنوان نخست وزیر، النجیفی به عنوان رئیس پارلمان و ایاد علاوی به عنوان رئیس شورای راهبردی انتخاب شدند. همچنین رافع العیساوی از العراقیه به عنوان معاون نخست وزیر،طارق الهاشمی از العراقیه به عنوان معاون رئیس جمهور و همام حمودی (شیعیان) و عارف طیفور از العراقیه به عنوان نایب رئیس اول و دوم مجلس انتخاب شدند البته بعداً «قصی سهیل» از جریان صدر،جایگزین همام حمودی شد.
نکته قابل توجه در پستهای معاونت در این است که رافع العیساوی و طارق الهاشمی طی روزهای اخیر از ایاد علاوی جدا شده و در اندیشه تشکیل یک جریان مستقل از العراقیه هستند. العراقیه 91 کرسی در پارلمان دارد که 57 کرسی آن متعلق به گروههای حامی طارق الهاشمی و 34 کرسی آن، نیروهای تحت امر ایاد علاوی است.
ادامه کارشکنیهای العراقیه و دخالت امریکا در عراق
در همین حال کارشکنیهای جریان العراقیه در هنگام تشکیل پارلمان نیز ادامه یافت و آنها برای آینده عراق نیز از حالا زمینه،مانع تراشیهای خود را گذاشتهاند. اولین حرکت منفی العراقیه که خروج 60 نماینده این جریان (30 عضو العراقیه روز چهارشنبه رسماً از این فهرست جدا شدند) از پارلمان و از اکثریت انداختن جلسه بود. یک منبع آگاه در عراق به پایگاه اینترنتی براثا گفت: اوباما پس از اینکه علاوی جلسه را ترک کرد در یک تماس تلفنی از او خواست به پارلمان برگردد. علاوی نیز شروع بحثها و مذاکرات پارلمان را به اطلاع اوباما رساند. پس از این تماس اسامه النجیفی به پارلمان بازگشت و رأیگیری برای انتخاب رئیس جمهور انجام شد.
همچنین سخنگوی فهرست العراقیه به فارس گفت: به دلیل وجود نداشتن اعتماد بین جناحهای سیاسی فهرست العراقیه از حضور در دولت آینده انصراف میدهد. حیدر الملا افزود: ما تصمیم نهایی داریم که در تشکیل دولت شرکت نکنیم، مگر اینکه شرطهای ما را قبول کنند. یک منبع آگاه درباره سخنان حیدر الملا گفت: 57 نماینده همپیمان طارق الهاشمی در تشکیل دولت مشارکت خواهند کرد چرا که معاونان رئیس جمهور و نخست وزیر و رئیس پارلمان از جناج او انتخاب شدهاند. این منبع آگاه افزود: در حال حاضر العراقیه به آن معنایی که قبل از تشکیل پارلمان بود، وجود ندارد. 57 نفر یاد شده از نخست وزیری مالکی حمایت کرده و خواهان حضور در تشکیل دولت شدهاند.
در بیانیهای که به نام فهرست العراقیه صادر شده است به مالکی یک ماه فرصت داده شده،دولت را تشکیل دهد. این گروه تلاش خواهد کرد جریان تشکیل دولت را با مشکلاتی روبهرو کند.
واکنشهای منفعلانه در قبال تشکیل دولت عراق
در همین حال رئیس جمهور و وزیر خارجه امریکا از تشکیل دولت استقبال کردند. باراک اوباما و هیلاری کلینتون با صدور بیانیههای جداگانهای، توافقنامه تقسیم قدرت در عراق را نقطه عطفی برای این کشور دانسته و از آن استقبال کردند. این در حالی است که روزنامه عربستانی الریاض، روند سیاسی کنونی عراق را شکستی سنگین برای امریکا ارزیابی کرد. این روزنامه نوشت: دولت امریکا در پی توافق اخیر سران ائتلافهای سیاسی عراق بر سر نخستوزیری مالکی، با شکست سنگینی روبهرو شد. این روزنامه ادامه داد: عدم حمایت ائتلافهای سیاسی از نامزدی ایاد علاوی که مورد حمایت امریکاست نشان میدهد واشنگتن گستره نفوذ سیاسی خود را در عراق به میزان قابل توجهی از دست داده است.
با این حال جوزف بایدن، معاون رئیس جمهور امریکا برای اینکه شکست امریکا را پنهان کند درباره اختیارات شورای عالی راهبردی عراق گفته است که این شورا از قدرت اجرایی برخوردار خواهد بود. این سخن را ایاد علاوی به نقل از بایدن به رسانههای عراقی گفته است.
در پاسخ به این ادعای علاوی و بایدن، یک منبع آگاه گفت:شورای عالی راهبردی عراق مانند گذشته زیر نظر نخستوزیر اداره میشود چرا که بر طبق قانون اساسی عراق، تصمیمات این شورا به شرط موافقت نخست وزیر قابل اجراست.
این منبع آگاه افزود: هیچ تفاوتی بین اختیارات موفق الربیعی و ایاد علاوی که رؤسای قبلی و جدید شورای عالی راهبردی هستند وجود ندارد. ضمن اینکه رئیس شورا فقط یک رأی دارد و به آن معنا نیست که هر چه رئیس شورا بگوید همان تصویب شود. این منبع آگاه تصریح کرد: شورای راهبردی نهادی مستقل از نخست وزیری نیست، بلکه زیر مجموعه آن است و نمیتواند در عرض آن حرکت کند. شورای عالی راهبردی عراق چیزی شبیه شورای عالی امنیت ملی ایران است.
علاوی و امریکا و عربستان به دنبال آن هستند تا از طریق شورای راهبردی، بعثیها را به قدرت بازگردانند اما تمام گروههای عراقی با این امر مخالفند. جلال طالبانی پس از انتخاب به عنوان رئیس جمهور عراق بار دیگر با بازگشت بعثیها به درون حاکمیت در عراق مخالفت کرد. «احمد چلبی» عضو همپیمانی ملی نیز مخالفت خود با بازگشت بعثیها به درون حاکمیت را اعلام کرد.
وزارت خارجه مصر نیز از توافق گروههای سیاسی عراق استقبال کرد. همچنین امریکا از ورود جریان صدر به دولت آینده عراق ابراز نگرانی کرد. جریان صدر در مجلس 40 کرسی دارد و قرار است چهار تا هفت کرسی کابینه را نیز از آن خود کند.
