سمات فرسوده به عنوان يک خطر جدي سلامت شهرهاي کشور را تهديد مينمايد. آمار 65 هزار هكتار بافت فرسوده در كشور مؤيد اين موضوع است 10 تا 11 درصد از سطح کشور در اين بافت قرار گرفته است که بايد براي نجات افراد از اين خطر احتمالي برنامهاي مدون را در دست اقدام قرار داد.کارشناسان بر اين باورند که احياي بافتهاي فرسوده شهري نيازمند عزم و مشاركت ملي است؛ چرا که به موازات رشد و توسعه شهرها و نيز افزايش جمعيت، توجه جدي به احيا و نوسازي بافتهاي فرسوده نميشود و اين غفلت تاکنون باعث شده تا حجم بالايي از فضاهاي شهري كشور جزو آسيبپذيرترين مناطق شهري قرار گيرند.وجود دو هزار و 520 هكتار بافت فرسوده در شهر تبريز، 3 هزار و 268 هکتار در شهر تهران، مشهد 2 هزار و 292 هكتار بافت فرسوده نمونههايي از سقفهاي خطر براي مردم کشور به حساب ميآيد.شايد توجه به اين آمار بعد ديگري از موضوع را به نمايش بگذارد به نحوي که از مجموع 414 شهر بالاي 12 هزار نفر جمعيت کشور هم اکنون 355 شهر در بافتهاي فرسوده جا خوش کردهاند.
در همين رابطه چندي پيش عضو هيئت مديره شرکت مادر تخصصي عمران و بهسازي بافت فرسوده کشور در گفتوگويي اعلام كرد که 10 تا 11 درصد از جمعيت شهرهاي کشور که حدود 5/8 ميليون نفر هستند در بافت فرسوده زندگي ميکنند.
محمد آئيني اظهار داشت: 65 هزار بافت فرسوده با شاخصهاي شوراي عالي در کشور شناسايي شده که بازسازي حداقل هر هکتار از اين بافتها به 10 ميليارد تومان سرمايه گذاري جديد نياز دارد.
وي با اشاره به اينکه دو ميليون واحد بافت فرسوده شهري وجود دارد که بايد بازسازي شوند تأکيد کرد: حداقل شش سال طول ميکشد تا از بودجه عموميدولت و شهرداريها صرف بازسازي اين ميزان بافت فرسوده شود اين درحالي است که در اين مدت نبايد اتفاق خاصي در کشور رخ دهد تا اين بافت بازسازي شود.
عضو هيئت مديره شرکت مادر تخصصي عمران و بهسازي بافت فرسوده تصريح کرد: با توجه به مشکلات موجود چارهاي به جز مشارکت مردم براي نوسازي و بهسازي اين ميزان بافت فرسوده وجود ندارد.
از آنجايي که بافتهاي فرسوده از نظر ارزشي داراي قابليت بالايي هستند ميتوان با مديريت صحيح همکاري مردم را براي بازسازي اين واحدها جلب نمود. کارشناسان بر اين باورند که اگر دولت به تسهيلات براي نوسازي نپردازد مالکان قادرند به راحتي به نوسازي بپردازنند چرا که زمينهاي داخل شهرها از ارزش بالايي برخوردار است.
احمد صادقي، مديرعامل شرکت عمران وبهسازي شهري ايران در اين زمينه ميگويد: سرمايه گذاري در بافت فرسوده به اين سبب که در داخل شهر است با اقبال خوبي مواجه است. چرا که يک خانه قديميقابليت تبديل به يک آپارتمان چند واحدي را دارد. مالک ميتواند با پيمانکاري قراردادي منعقد کند در نتيجه ميتواند بدون نياز دولت، خانه خود را نوسازي کند و حتي سود لازم را هم ببرد. اما با اين همه دولت حمايتهاي لازم را انديشيده و سقف تسهيلات را افزايش داده است.
در همين رابطه آئيني عضو هيئت مديره شرکت مادر تخصصي عمران و بهسازي بافت فرسوده کشور با اشاره به اينکه دولت بايد مديريت و بستر کار را فراهم کند تا بخش خصوصي در اين کار بخش شود، اظهار داشت: پيش بينيها نشان ميدهد تا پايان برنامه پنجم توسعه 15 درصد از بافت فرسوده کشور بهسازي و نوسازي ميشود که با حمايت ديگر نهادها اين ميزان به 23 درصد ميرسد.
وي تأکيد کرد: بر اساس اين شاخص بافت فرسوده شهري به شهري اطلاق ميشود که چند ويژگي نفوذ ناپذيري بناها و معابر و عرصههاي ريزدانهاي را داشته باشند.
مشکلات پيش روي بافتهاي فرسوده
فقدان مكانيسمهاي حمايتي و هدايتي مناسب در حوزههاي مادي ـ قانوني نسبت به ساكنان مالك در بافتهاي فرسوده به منظور ايجاد عملكردهاي نوسازي، غير منعطف و ناكارآمد بودن فرامين اسناد فرادست در قالب ضوابط و مقررات در نسبت با اين نوع بافت ها، برخوردار نبودن از استانداردهاي لازم و عدم تمايل سرمايه گذاران به سرمايهگذاري در بازسازي اكثر پهنههاي فرسوده به علت واقع شدن اين پهنهها در محدودههاي محروم و عدم ايجاد جاذبههاي لازم از سوي متوليان ساماندهي نيز از معضلات بافتهاي فرسوده است. بخشي از مشکلات پيش روي بافتهاي فرسوده به حساب ميآيد.
کارشناسان بر اين باورند که ضعف مالي اكثر ساكنان سبب شده تا بهرغم تمايل مردم به بازسازي واحدهاي مسكوني، نوسازي روندي كند داشته باشد، بنابر اين ضروري است دولت با حمايتهاي مادي و معنوي خود فضا را براي بهسازي اين بافتها بيش از پيش هموار سازد.
مسئولان بايد به اين نکته توجه داشته باشند که وقوع فرسودگي موجب بيسازماني، عدم تعادل، عدم تناسب فضاي شهري، ميزان بالاي جرائم، وجود معضلات اجتماعي، وجود فقر اقتصادي، نبود زيرساختهاي مناسب كالبدي، آسيبپذيري در برابر زلزله و عدم امكان امداد رساني مناسب در مواقع بحراني از معضلات اجتماعي به وجود آمده در بافتهاي فرسوده ميباشد.
