موضوع پذیرش دانشجویان شهریهای در دانشگاههای دولتی، موضوعی است كه سابقه دارد و در برنامه چهارم توسعه هم وجود داشت و در برخی دانشگاهها اجرا شد اما مشكلاتی ایجاد كرد، بنابراین شایسته بود قبل از طرح رسمی آن یك ارزیابی عملكردی از این برنامه در چند سال گذشته انجام میشد.یكی از مشكلات اجرای این طرح یعنی پذیرش دانشجوی شهریهای در دانشگاههای دولتی كاهش كیفیت آموزش عالی در دانشگاههای بزرگ است، در حالی كه اكنون با وجود حدود چهار میلیون دانشجو در كشور كه به لحاظ كمی رشد زیادی داشته است باید بیشتر به دنبال افزایش كیفیت در آموزش عالی باشیم.
یكی از مشكلات چنین طرحهایی برای ما معلمین دانشگاهی سردرگمی و در نهایت افت اجباری سطح تدریس در كلاس درس است. آیا سطح كلاس را باید با سطح علمی دانشجویانی كه در یك رقابت سنگین علمی و با یك استعداد و اندوخته علمی زیاد وارد دانشگاه میشوند، تنظیم كرد یا با سطح علمی معمولاً متفاوتی كه دانشجویان بهرهمند از این طرح دارند؟ در هر حالت به یادگیری یك گروه یا هر دو گروه یاد شده صدمه وارد میشود. طرح پذیرش دانشجوی پولی در دانشگاههای دولتی یك طرح تبعیضآمیز است كه باعث از بین رفتن فرصتهای برابر آموزشی برای عموم جوانان میشود و این خود از مصادیق بیعدالتی در جامعه خواهد بود. مسئولان و نمایندگان محترم نباید فراموش كنند كه دانشگاه محل تأمین درآمد دولت نیست. اساساً دولت باید درآمد لازم برای مؤسسات خود را از جای دیگری تأمین كند. در حالی كه تأمین درآمد دولت از صنعت در سیاستهای كلی نظام نفی شده است چگونه به دانشگاه به عنوان محل درآمد نگاه میكنند؟ با مدیریت درست بر منابع كشور میتوانیم منابع مالی مورد نیاز دانشگاههایمان را تأمین كنیم، البته اگر در دانشگاه از پژوهشهای كاربردی كه نیازهای اساسیتری را هم رفع میكند درآمدزایی شود مانعی ندارد و خوب هم هست. اما كسب درآمد با اختلال در امر آموزش مناسب نیست. دولت مطابق قانون بخشی از منابع حاصل از هدفمندشدن یارانهها را به بودجه خود اختصاص میدهد. پیشنهاد من این است كه دولت به جای موافقت با طرح دانشجویان شهریهای، فقط چند درصد از این منابع را در اختیار دانشگاههای كشور قرار دهد.
از سوی دیگر، هنوز آماری از میزان درآمد دانشگاهها از محل این شهریه منتشر نشده و معلوم نیست كه اصلاً آیا رقم قابل توجهی است كه بتواند مشكلات را رفع كند؟! نكته دیگر مبهم بودن بحث «هزینه تمام شده» در محاسبه شهریه در این طرح است. آیا منظور فقط هزینههای جاری دانشگاه است یا هزینههای سرمایهای را هم دربر میگیرد؟ اگر هزینههای سرمایهای هم در میزان شهریه مقرر محاسبه شود، شهریه چقدر خواهد شد و امكان پرداخت آن ازسوی متقاضیان تا چه اندازه خواهد بود؟ اگر فقط هزینههای جاری محاسبه شود آیا دانشگاهها باید چیزی هم از منابع سرمایهای خود برای این طرح هزینه كنند و از بودجه معمول خود آن را جایگزین نمایند كه در این صورت نقض غرض خواهد بود.
