امریکا که زمانی با نقش آفرینی در تأسیس سازوکارهای بینالمللی به ویژه حضور در شورای امنیت سازمان ملل متحد و سکانداری نهادهای برتون وودز سعی داشت سمت و سوی حرکتهای سیاسی و اقتصادی جهانی را در کنار اقدامات امنیتی در چارچوب ناتو در دست داشته باشد. رفته رفته با مخالفتها و چالشهایی روبهرو شد که این چالشها به علت پراکندگی و فواصل زمانی زیاد هیچگاه نتوانست نمود جدی داشته باشد. با آغاز هزاره سوم و در قالب دکترین یکجانبه گرایی بوش که برخاسته از اندیشه نئومحافظهکاران بود، مخالفتها با تکروییها و تلاش امریکا برای سیطره بر نهادهای جهانی که با هدف پایهگذاری رژیمهای جدید امنیتی، اقتصادی، زیست محیطی، حقوق بشری و سیاسی همراه بود، بیشتر شد. موج بیداری دولتها و ملتها نسبت به سیاستهای امریکا هر روز ابعاد گستردهتری پیدا میکرد تا اینکه در چند نشست بینالمللی جهانیان شاهد به چالش کشیده شدن سیاستها و اقدامات امریکا بودند. مخالفتها و انتقادات نسبت به اقدامات زیست محیطی امریکا در نشست بینالمللی تغییرات آب و هوایی در کپنهاگ، پایتخت دانمارک در سال گذشته از جمله این چالشها بود. در این نشست اکثریت کشورهای جهان با اعتراض نسبت به بیاعتنایی واشنگتن به مقررات پروتکل کیوتو خواستار تمکین امریکا از درخواست جامعه جهانی شدند که براساس آن امریکا به عنوان بزرگترین تولیدکننده گازهای گلخانهای که سبب گرم شدن کره زمین میشود باید در جهت کاستن از تولید اینگونه گازها گامهای جدی بردارد. دومین چالش جدی امریکا در هشتمین نشست بازنگری معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای NPT در نیویورک بود. امریکا با برگزاری نشست امنیتی واشنگتن در بهار سال جاری تلاش میکرد بر هدایت بحثهای نشست بازنگری ان پی تی در نیویورک اثر بگذارد که با توجه به مفاد بیانیه پایانی نشست بازنگری معاهده NPT در نیویورک مشخص شد که جامعه جهانی مخالف سیاستهای تبعیضآمیز هستهای امریکاست و از واشنگتن خواست برای اعزام کامل کلاهکهای هستهای خود اقدام کند. علاوه بر این نامشروع دانستن فعالیت هستهای اسرائیل و تأکید بر ضرورت بازرسی از تأسیسات رژیم اسرائیل ضربه دیگری برای امریکا محسوب میشد. در ادامه چالشهای جهانی با سیاست ملی امریکا شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد برای نخستین بار وضعیت حقوق بشر در امریکا را در دستور کار خود قرار داد که پس از بررسیهای اولیه و سخنرانی برخی کشورهای عضو این شورا مشخص شد امریکا بزرگترین ناقض حقوق بشر در جهان است. نقض حقوق بشر از سوی امریکا از این زاویه منحصر به فرد است که این کشور علاوه بروضعیت بد زندانیان در داخل و نقض حقوق شهروندی، در سطح جهانی نیز حقوق بشر را نقض میکرده و میکند که از جمله آنها پرونده زندانهای گوانتانامو و ابوغریب و همین طور قتل عام غیر نظامیان در افغانستان و پاکستان است. بدین ترتیب ملاحظه میشود امریکا با چالشهای چند ضلعی مواجه شده است.
به چالش کشیده شدن سیاست و اقدامات امریکا در حالی است که این کشور در سالهای اخیر با انتشار گزارشهای سالانه در زمینه حقوق بشر، تروریسم، آزادی ادیان،مواد مخدر و زنان سعی میکند خود را طراز رعایت مقررات جهانی و پرچمدار دفاع از حقوق بشر،مبارزه با تروریسم و امنیت جهانی معرفی کند. تردیدی نیست انتقاد اعضای NPT و شورای حقوق بشر از اقدامات امریکا و همین طور مخالفت اعضای سازمان ملل با سیاستهای زیست محیطی امریکا شروع فصل جدیدی در نظام بینالمللی محسوب میشود که با گذشت زمان میتواند ابعاد گستردهتری پیدا کند.
پیام این فصل جدید به مقامات امریکایی همانا توجه دادن آنها به ضرورت احترام بیشتر به مقررات جهانی در حوزههای مختلف و پرهیز از تکروی است. البته اوباما با کنار گذاشتن یکجانبهگرایی بوش و تأکید بر چند جانبهگرایی سعی کرده است از اپیدمی شدن مخالفتهای بینالمللی با سیاستهای امریکا و نهادینه شدن آنها بکاهد اما با توجه به فضای حاکم بر بحثهای شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد مشخص شد که جامعه جهانی از استمرار سیاستهای تبعیضآمیز امریکا ناخرسند است و این موضوعی است که مأموریت اوباما را پس از شکست حزب دموکرات در انتخابات کنگره به ویژه از دست دادن کرسیهای مجلس نمایندگان دشوارتر میسازد.
