معصومه دیودار - طی هفته گذشته بزرگترین شهر خشتی جهان میزبان تشکلهای مردمنهادی بود که جهت برگزاری مراسم یادبود استاد محمدکریم پیرنیا، پدر معماری نوین ایران در نودمین سالگرد تولدش گرد هم جمع شده بودند و به این منظور معماری اصیل ایرانی را بازشناسی کردند.
پیرنیا در ۲۵ شهریور سال ۱۲۹۹ خورشیدی در شهر یزد متولد شد. وی پس از طی دوره علمیدر «دبیرستان ایرانشهر» یزد برای ادامه تحصیل به تهران آمد. او با وجود آنکه در زمینه ادبیات تحصیل میکرد و در این زمینه موفقیتهایی نیز کسب کرده بود، ادبیات را رها کرده و در کنکور اولین دوره دانشکده هنرهای زیبا، به دلیل علاقهای که به هنر و معماری داشت شرکت کرد و پذیرفته شد. پیرنیا در خصوص علت گرایش خود به رشته معماری میگوید: «من از همان ابتدا قبل از دوره دبیرستان عاشق هنر و معماری ایران بودم، شهر ما یزد خودش یک موزه معماری است، وقتی که بچه بودم از مدرسه فرار میکردم و به خرابههای مسجد جامع میرفتم و به تعمیراتی که انجام میدادند، دقت میکردم. بازیام این بود که تماشا کنم. این موضوع مربوط به سالهای 1314 و 1315 است. یادم هست که در آن زمان شخصی به نام استاد محمدعلی اردکانی بود که بعد از اتمام مدرسه گرد ایشان میآمدیم و او با سیخ و سرانگشت روی خاک کروکی میکشید و افریز(استخوانبندی) ساختمان را برای من شرح میداد. محیط زندگی من به من کمک میکرد: راه بازار و خرید، راه مسجد، منزلی که در آن بودیم؛ دانشکده معماری فقط راهنمای من شد.»
عدم توجه چندان به معماری ایرانی و تأکید بیشتر بر معماری غربی و آثار اروپایی در دانشگاههای آن زمان، سرانجام پیرنیا را بر آن داشت که تحصیلات خود را دانشکده هنرهای زیبا ناتمام رها کند و به بررسیها و تحقیقات فردی خویش متکی شود و تلاش کرد با بررسی بناها و گفتوگو با معماران و استادکاران قدیمی برخی از ویژگیها و اصول معماری ایرانی را مورد شناسایی قرار دهد و به تدریج حاصل تحقیقات خود را طی مقالاتی که تدوین کرد، در اختیار عموم قرار داد.
پیرنیا در نهم شهریور 1376، پس از یک دوره بیماری طولانی درگذشت و در دانشکده معماری دانشگاه یزد به خاک سپرده شد.
امروزه آثار معماری بسیاری از پدر معماری کشورمان بر جای مانده است که از جمله آنها میتوان به ساخت بیش از 700 مدرسه اشاره کرد؛ مدارسی که هر یک خاطرات بیشماری از نسلهای ایرانی را که در آن تحصیل کردهاند در خود میپرورد و امروز این خاطرات به دلیل نبود تمهیدات حفاظتی با تخریب یک یک این مدارس به آوار تبدیل میشود.
