130 شهر فرانسه روز شنبه شاهد به خیابان آمدن مردم فرانسه در اعتراض به سیاستهای مهاجر ستیزانه دولت نیکلا سارکوزی رئیس جمهوری فرانسه شدند که مدتی است علاوه بر اسلامستیزی بر اخراج مهاجران اروپای شرقی تمرکز کرده است. رئیس اتحادیه حقوقبشر فرانسه (LDH) که از سازماندهندگان اصلی تظاهرات بود تعداد شهرها را 140 شهر و منطقه مختلف در سراسر فرانسه اعلام کردند.
پلیس شمار تظاهرکنندگان را ده هزار نفر خواند اما معترضان از بیش از 100 هزار نفر سخن گفتند.
روزنامه لوموند درباره این اعتراضات که علاوه بر شهرهای فرانسه در برابر سفارتخانههای این کشور در چند پایتخت اروپایی از جمله رم، بروکسل و مادرید برگزار شد نوشت: شنبه کولیهای رومانیتبار و مردم فرانسه در قالب اتحادیهها، وکلا، دوستداران طبیعت، فعالان چپگرا و سایر احزاب، در مخالفت با سیاست نیکلا سارکوزی در اخراج کولیهای رومانی تبار از فرانسه، این اقدام وی را که با هدف تبلیغات انتخاباتی صورت میگیرد، غیرقابل تحمل خواندند. رویترز نیز گزارش داد که منتقدان از اخراج کولیها به عنوان بخشی از تلاشهای سارکوزی برای احیای محبوبیت خود پیش از انتخابات سال 2012 و منحرف کردن توجه جامعه فرانسه از اصلاحات سخت امور مستمری بگیران و همچنین کاهش هزینهها در این کشور یاد کردند.
اعتراضات شنبه تنها قدرتنمایی مخالفان سارکوزی نیست. رئیسجمهور فرانسه که معتقد است اتخاذ تدابیر امنیتی برای مبارزه با جرائم در این کشور لازم است روز سهشنبه با اعتصاب سراسری کارگران در اعتراض به اصلاحات امور مستمریبگیران با آزمون سختی روبهرو خواهد شد. چندین اتحادیه خواستار تعطیلی 24 ساعته طی این اعتصاب شدهاند. گفته میشود که کارمندان شرکت راه آهن، ایر فرانس نیز ممکن است به همراه دیگر اتحادیهها اعتصاب کنند.
اما بدون توجه به ادامه اعتراضات باید گفت که تظاهرات روز شنبه خود حاوی پیامهای مهمی بود. براساس گزارش لوموند حتی محافظه کارها هم به خیابان آمده بودند چرا که«بسیاری از شرکتکنندگان در تظاهرات اذعان کردند که از مدتها پیش در چنین تجمعاتی شرکت نکرده بودند. شهروندان خشمگین فرانسه از اینکه توانستند سیاست بیگانهگریزی دولت فرانسه را محکوم کنند، احساس رضایت داشتند.
اخراج کولیها بر مبنای ستور شخص نیکلا سارکوزی، برای تخریب ۳۰۰ اردوگاه غیرقانونی کولیها، آغاز شد و در پی آن در ماه آگوست گذشته نزدیک به یکهزار کولی به رومانی و بلغارستان بازگردانده شدند.
رئیسجمهور فعلی فرانسه در مهاجرستیزی و ایذاء و آزار اقلیتهایی که عمدتاً در حومه شهرهای بزرگ این کشور ساکن هستند، سابقهای قابل توجه دارد. سارکوزی همچنین دستور داده که کولیها به محض ارتکاب هر نوع جرمی بلافاصله و بدون طی فرایند قانونی از فرانسه اخراج شوند.
مواضع سختگیرانه غیرانسانی سارکوزی در زمان وزارت کشورش طی دوره ریاست جمهوری ژاک شیراک که در رفتار خشن پلیس فرانسه در برابر مهاجران نمود داشت، از جمله دلایل اصلی شورشهای سال 2005 فرانسه بود.
بخشی از مواضع سارکوزی به تمایل وی و اعضای دولتش در تحت فشار قرار دادن جمعیت مسلمانان فرانسه مربوط است.
فرانسه در طول سالهای استعماری بهویژه پس از جنگ جهانی برای استفاده از نیروی کار مهاجران تعداد زیادی مهاجر از کشورهای تحت استعمار مسلمان آفریقایی پذیرفت. زمانی که نیاز به این نیروی کار تمام شد و نسلهای دوم و سوم این مهاجران پدید آمدند، خواستار حقوق و مزایای اجتماعی مساوی با شهروندان فرانسوی شدند، سیاستهای تبعیضگرایانه دولتهای فرانسه نمایان شد.
فرانسه مانند همه کشورها از شکلگیری یک لابی قدرتمند اسلامی در کشورهای خود در هراس بهسر میبرد و تلاش میکند بدنه اجتماعی مهاجران مسلمان را آنچنان تحت فشار قرار دهد که زمینههای اتحاد و تأثیرگذاری آنها در سیاستهای دولت از بین برود. نمونه خاص مهاجرستیزی دولت فعلی فرانسه که به اسلامستیزی مشهور است وضع قاون ممنوعیت استفاده از برقع برای زنان مسلمان است.
اما علاوه بر دلایل ایدئولوژیک بحران اقتصادی فعلی و ناکامی دولت فرانسه در حل مسائل و مشکلات مردم زمینه مناسبی برای اعمال مهاجرستیزی است. دولت سارکوزی میکوشد با اخراج مهاجران کشورهای اروپایشرقی که چون عمدتاً از رومانی هستند، به مردم رم شهرت یافتهاند، نرخ بیکاری را کنترل کند و این کار را با توجیه کنترل جرم و جنایت سازماندهی شده از سوی این مهاجران انجام میدهد.
بدین ترتیب اعتراضات گسترده روز شنبه اگرچه در ظاهر بر اساس انگیزههای حقوق بشری و ضد مهاجرستیزی صورت گرفت اما بیانگر چالش عظیم کاهش محبوبیت دولت سارکوزی نیز هست.
بسیاری از کارشناسان از مدتها پیش هسدار دادهاند که ناکامی دولت سارکوزی در بحث مهار بحران اقتصادی به تنهایی و صرف نظر از دیگر چالشها فضا را به سمتی برده خواهد برد سارکوزی رئیسجمهور تکدورهای شود و ناکارآمدی وی در عرصه اقتصاد و اعمال سیاستهای مهاجرستیزانه که اذهان عمومی را به جای آرامتر ساختن، مشوشتر میسازد، زمینه مناسبی برای روی کار آمدن نامزدهای حزب رقیب سوسیالیست در انتخابات 2012خواهد بود. آمار هم چنین چیزی را حکایت میکند:رسیدن نرخ بیکاری به 10 درصد، افزایش مناقشهبرانگیز سن بازنشستگی از 60 به 62 سال کار را به آنجا پیش برد که نظرسنجیهای اخیر نشان میدهد 55 درصد مردم فرانسه در انتخابات ریاست جمهوری آتی فرانسه یا به دومنیک استراس کان یا مارتین اوبری، هر دو از حزب سوسیالیست رأی خواهند داد.
اما سارکوزی به لحاظ اخلاقی کارنامه روشنی هم نزد شهروندان فرانسوی ندارد. رئیس جمهور فرانسه با طلاق دادن همسر خود بلافاصله پس از به قدرت رسیدن و ازدواج با یک مانکن ایتالیایی و همچنین فساد مالی دو نفر از اعضای کابینه که منجر به استعفای آنها شد، ذهنیت نامناسبی از شخصیت سارکوزی ایجاد کرده است.
این در حالی است عملکرد سارکوزی در سیات خارجی پیامدهای مستقیم و غیر مستقیم در سیاست خارجی برای فرانسه به جا گذشته و خواهد گذاشت. در همین مورد اخیر تصمیم بحثانگیز رئیس جمهور فرانسه برای اخراج کولیها با انتقاد سازمان ملل متحد و کمیسیون اروپا روبهرو شده است. در حالی که دولت فرانسه اعلام کرده است که مقررات اتحادیه اروپا را کاملاً اجرا کرده و بیشتر بازگشت کولیها، داوطلبانه بوده، قرار است که این مسئله در نشست این هفته اتحادیه اروپا بررسی شود. به موجب مقررات اتحادیه اروپا، هر کشوری میتواند مهاجرانی را که دستکم سه ماه بدون داشتن کار در کشور اقامت کرده یا یک سربار اجتماعی محسوب میشوند، اخراج کند.
در دراز مدت هم باید منتظر باشیم تا تصویر مخدوش شده فرانسه به عنوان مدعی حقوق بشر و حامی آزادیهای بنیادین بیش از پیش مخدوشتر شود.
