«جوان» گزارش می‌دهد

تحلیل وارونه از تغییر رؤسای دانشگاه‌ها

‌تغییر رؤسای برخی دانشگاه‌های کشور از سوی وزارت علوم بازتاب وسیعی در رسانه‌های داخلی و خارجی داشته و رسانه‌های زنجیره‌ای داخل و خارج با گرایش خاص در تلاشند دلیل این تغییرات را سیاسی جلوه دهند، در حالی که تغییر یک رئیس دانشگاه با سابقه حدوداً 20 ساله می‌تواند علت‌های متفاوتی داشته باشد. به گزارش «جوان»، ‌تا لحظه نوشتن این گزارش- ششم شهریورماه- 17 نفر از رؤسای دانشگاه‌ها از مجموع 80 ‌رئیس دانشگاه کشور تغییر کرده‌اند. ‌سایت خبری بی‌‌بی‌سی در نوزدهم اردیبهشت بر اساس اهداف سیاسی خود این تغییرات را اینگونه تحلیل کرد: ‌« از زمان روی کار آمدن محمود احمدی‌نژاد در سال ۱۳۸۴، ‌موارد متعددی از فشار بر دانشگاه‌ها و بازنشستگی اجباری استادان دانشگاه منتشر شده است. ‌مخالفان دولت، ‌انگیزه بسیاری از این فشارها و بازنشستگی‌ها را سیاسی می‌دانند». وزیر علوم: ‌زمانی تغییر می‌دهم که مثمر ثمر باشد‌شایعه‌پراکنی رسانه‌های خارجی در حالی است که کامران دانشجو، وزیر علوم مدت‌ها پس از فعالیت در‌ وزارت علوم بر خلاف بسیاری از وزرا و مدیران ترکیب وزارت علوم و دانشگاه‌ها را دستخوش تغییر نکرد. ‌‌وزیر علوم در‌ماه‌های ابتدایی فعالیت خود خاطرنشان کرد: ‌هر جا و هر زمانی به‌ این جمع‌بندی برسم که نیاز به تغییر باشد اعمال می‌کنم، اما هنوز به ‌این جمع بندی نرسیده‌ام. ‌‌‌او گفت: ‌یک دیدگاه نسبت به دانشگاه‌ها دارم و آن‌این است که هر تغییر را تحول نمی‌دانم. ‌تغییر زمانی است که مثمر‌ثمر باشد یعنی با یک مطالعه همراه باشد. تحلیل وارونه از تغییر رؤسای برخی دانشگاه‌هارسانه‌های زنجیره‌ای در کنار بازتاب گسترده این تغییرات هفده‌گانه، ‌در تلاشند تا اولاً ریشه و دلیل این عزل و نصب‌ها را به مسائل سیاسی ربط دهند و ثانیاً رؤسای تازه منصوب شده را افرادی با سطح علمی پایین معرفی کنند. ‌این تلاش هدف‌دار در حالی است که بیشتر رؤسای تغییر یافته نزدیک به 15 تا 20 سال است که بر مرکب ریاست سوارند و صندلی ریاست‌شان بر پایه استواری چرخیده است.‌در اینکه رؤسای تغییر یافته از استادان برجسته علمی هستند شکی نیست اما برای اداره یک دانشگاه تنها بالا بودن سطح علمی کافی نیست، چرا که دانشگاه به مثابه یک سازمان و در حد بالاتر به مثابه یک جامعه، ‌در کنار نیازهای علمی، ‌به نیازهای اقتصادی، ‌جذب اعتبار، ‌ضرورت‌های فرهنگی، ‌برنامه‌ریزی‌های کوتاه مدت و بلندمدت و موارد متعدد مدیریتی دیگر نیازمند است. ‌این در شرایطی است که مدیران تازه نفس و جوان‌تر می‌توانند جانی تازه در کالبد دانشگاه‌ها بدمند. ‌از سوی دیگر، ‌گردش نخبگان در سطح ریاست دانشگاه‌ها یک امر طبیعی است و تغییر این 17 رئیس نه تنها از جایگاه علمی و شأن اجتماعی آنان به هیچ وجه نمی‌کاهد، بلکه این فرصت را در اختیار آنان قرار می‌دهد تا با تمرکز و فراغ بال بیشتری تحقیقات علمی خود را به دور از دغدغه‌های مدیریتی ادامه داده و به تکامل برسانند. خداحافظی دکتر ثبوتی از صندلی ریاست پس از 20 سال یکی از افرادی که تغییر کرد دکتر یوسف ثبوتی بود که هر کسی از ظن خود یار آن شد. ‌ثبوتی متولد 1311 است و در حال حاضر 78 سال سن دارد. ‌پس از پیگیری‌های گزارشگر «جوان» مشخص شد که دکتر ثبوتی به دلیل کهولت سن مدتی است که در جلسات مهم همچون جلسه جذب اعتبار مالی برای دانشگاه حاضر نمی‌شده است، در حالی که این جلسات نیاز به حضور مستمر رئیس دانشگاه دارد و اگر بودجه‌ای جذب نشود در حقیقت موتور محرکه دانشگاه فلج می‌شود. ‌ کامران دانشجو وزیر علوم در 30 مرداد سال جاری ضمن تقدیر از زحمات یوسف ثبوتی، رئیس سابق دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، ‌رسول خدابخش را به عنوان سرپرست جدید این دانشگاه منصوب کرد. ‌رسول خدابخش عضو هیأت علمی دانشگاه ارومیه و دارای دکترای فیزیک و تکنولوژی نیروگاه هسته‌ای است. ‌خدابخش از دانشگاه بیرمنگام انگلستان در رشته فیزیک و تکنولوژی نیروگاه‌های هسته‌ای فارغ‌التحصیل شد. ‌وی سه سال بعد در رشته فیزیک نوترون از همان دانشگاه نیز فارغ‌التحصیل شده است. خدابخش پس از پایان جنگ تحمیلی از مهرماه 69 تا مهرماه 1370 با استفاده از فرصت مطالعاتی در استرالیا مشغول مطالعه و تحقیق در گداخت هسته‌ای بوده و در سال 1991 میلادی از طرف دانشگاه ویسکانسین امریکا ‌دعوت به ارائه مقاله می‌شود، ‌اولین مقاله وی با عنوان «سوخت‌های پیشرفته برای نیروگاه‌های هم‌جوشی لختی» در مجله «فوشیون تکنولوژی» در سال 1992 به چاپ می‌رسد که عنوان بهترین مقاله را از آن خود می‌کند و ارزشمندی مطالب مندرج در مقاله، ‌سبب می‌شود که سردبیر مجله که عضو انجمن هسته‌ای امریکا ‌است، ‌طی نامه‌ای از وی تقدیر کند و پروفسور مایلی، رئیس مرکز تحقیقات گداخت هسته‌ای امریکا ‌نیز در نامه‌ای دیگر خواستار ارسال مقاله جدید در این زمینه می‌شود که این مقاله نیز در سال 1993 به چاپ می‌رسد. ‌خدابخش عضو هیأت ممیزه و مسئول کمیته تخصصی علوم پایه دانشگاه ارومیه، ‌عضو و مسئول کمیته تخصصی گروه فیزیک دانشگاه آزاد، ‌رئیس دانشگاه آزاد واحد ارومیه، ‌عضو هیأت مؤسس انجمن هسته‌ای کشور، ‌عضو انجمن فیزیک ایران، ‌عضو شورای فرهنگ عمومی استان آذربایجان غربی، ‌عضو هیأت ممیزه دانشگاه امام حسین(ع)، ‌عضو هیأت ممیزه سازمان انرژی اتمی ایران، ‌عضو هیأت تحریریه علوم و فنون هسته‌ای سازمان انرژی اتمی ایران و عضو هیأت امنای سازمان انرژی اتمی ایران است. ‌به گواه دانشمندان خارجی، ‌رسول خدابخش یکی از پیشتازان علوم هسته‌ای در جهان به شمار می‌رود که حتی رئیس وقت تحصیلات هسته‌ای امریکا ‌او را تنها ادامه‌دهنده نظریه‌های علمی هسته‌ای به خصوص در جوش هسته‌ای معرفی کرده است. انتصاب رئیس برکنار شده در سه پست دیگر! دکتر ثبوتی هر چند از ریاست دانشگاه در کمال احترام کنار گذاشته شد، اما وزیر علوم وی را به عضویت در هیأت امنای منطقه زنجان، ‌هیأت ممیزه مرکزی علوم پایه، ‌فنی و مهندسی، ‌کشاورزی و دامپزشکی وزارت علوم و نیز عضویت در هیأت ممیزه دانشگاه تحصیلات تکمیلی زنجان منصوب کرد. ‌رئیس دانشگاه شریف: ‌خودم خواهش کردم بارم را سبک کننددکتر سعید سهراب‌پور، رئیس دانشگاه صنعتی شریف نیز از جمله 17 رئیس تغییر یافته بود که خبر تودیعش با جنجال خبری همراه شد و حتی غلامعلی حداد عادل هم پس از شنیدن این خبر اظهار کرد که شوکه شده است! البته خود حدادعادل بعد از اعلام شوکه شدنش گفت که این تغییرات طبیعی است و باید یک روز اتفاق می‌افتاد. ‌سهراب پور که 13 سال(از 12 اسفند ماه سال 1376 تاکنون) ریاست دانشگاه شریف را بر عهده داشته، در این باره به مهر گفت: ‌خواهش کردم بار من را سبک کنند. ‌من از سال 1350 که کار خود را به عنوان استادیار پایه یک شیراز آغاز کردم 39 سال است که سابقه خدمت دارم. ‌پس از انقلاب نیز به مدت 31 سال است که کار اجرایی از سطح معاونت دانشگاه یا معاونت وزیر به بالا داشته‌ام که در این سطح رکورد‌دار بوده‌ام. سهراب‌پور تصریح کرد: ‌کار در دانشگاه بسیار سخت است و نیروی جوانی می‌طلبد و من سن و سالی دارم که دو سال دیگر بازنشسته می‌شوم و در این سن و سال کار دانشگاه بسیار برای من سنگین است. رئیس سابق دانشگاه شریف در حال حاضر عضو شورای گسترش وزارت علوم، ‌عضو هیأت ممیزه مرکزی وزارت علوم، ‌عضو هیأت امنای دانشگاه شیراز و عضو هیأت‌‌امنای کتابخانه ملی است و طبق گفته خودش در تمام این مسئولیت‌ها وظایف خود را همچون گذشته ادامه می‌دهد. دکتر سعید سهراب‌پور روز 26 مرداد ماه سال 1389 بر اساس حکم وزیر علوم جای خود را به دکتر رضا روستا آزاد داد. ‌دکتر رضا روستا آزاد استاد دانشکده مهندسی شیمی نفت دانشگاه صنعتی شریف بوده و پیش از این مسئولیت معاونت پژوهشی و فناوری این دانشگاه را عهده‌دار بوده است. رئیسی که پس از سه بار استعفا بازنشسته شد!دکتر جلیل مقدسی‌، رئیس دانشگاه صنعتی شیراز نیز از دیگر رؤسای تغییر یافته است. ‌مقدسی سه بار در زمان محمد مهدی زاهدی-وزیر پیشین علوم- استعفانامه خود را تقدیم کرد اما با استعفایش مخالفت شد. ‌بعد از سومین استعفا، ‌مقدسی دیگر در دفتر ریاست دانشگاه حاضر نمی‌شد. ‌خود او اعلام کرده بود که دیگر نمی‌تواند کار کند و علاقه‌مند است به فعالیت‌های دیگرش بپردازد.‌کامران دانشجو وزیر فعلی علوم طی تماسی تلفنی از مقدسی می‌خواهد به ریاستش ادامه داده و در دفترش حاضر شود، اما او عذرخواهی کرده و تصریح می‌کند که تصمیم‌اش را گرفته است. ‌ با این اوصاف، ‌به نظر می‌رسد تغییر رؤسای برخی از دانشگاه‌ها احترام به اصل گردش نخبگان است و با گردش صندلی مدیریت در جمع نخبگان است که دانشگاه از توان‌ و قابلیت‌های گوناگون مدیریتی برخوردار می‌شود.