ماه مبارک رمضان در خطهای که بر اساس تاریخ قدمتش به حدود 10 هزار سال میرسد، آیینها، آدابها و رسوم فراوانی دارد. براساس کتاب تاریخ سیستان، آیینهای رمضان در این منطقه، تاریخی غنی دارد و مردم این منطقه درصدر اسلام بهدلیل برخورداری از رصدخانه با رصد ستارهها به راحتی از حلول ماه مبارک رمضان با خبر میشدند و یک ماه را روزهداری میکردند. ماه مهمانی خدا که میرسد سیستانیها از چند روز قبل به استقبال آن میروند بهطوری که در سراسر این خطه خروش مردم را در غبارروبی از مساجد، نذور و حضور بر سر خاک اموات میبینیم.
برخی از سیستانیها در روزهای پایانی ماه شعبان نان محلی و کلوچه محلی خرمایی را برای یک ماه مصرف خود آماده میکنند که در ماه مبارک تنها به راز و نیاز با معبود خویش مشغول باشند.
زیباسازی، غبارروبی مساجد، اهدای فرش به مکانهای مذهبی، کمک به نیازمندان و دادن خیرات از جمله برنامههای پیش از آغاز ماه مبارک رمضان در سیستان است. همچنین بیشتر مردم سعی میکنند با جامههای نو و تمیز به استقبال این ماه بروند تا ظاهر و باطن را پاک نگه دارند.
در آیین سحرخوانی، بزرگان منطقه یک ساعت قبل از اذان صبح بر بالای بلندترین منطقه روستا میروند و با ضربه زدن به دهلی خاص و با خواندن اشعار دینی و عرفانی مردم را از خواب بیدار میکنند.
سحرخوانی؛ آیین هزارساله
سحرخوانی از دیگر سنتهای مهم و ماندگار منطقه سیستان است که جلوهای زیبا به ماه مهمانی خدا در این خطه از ایران داده است. در آیین سحرخوانی با توجه به رشد تکنولوژی و وجود وسایل سمعی ـ بصری باز هم فریاد ریشسفیدان سیستانی شنیده میشود. در این آیین بزرگان منطقه یک ساعت قبل از اذان صبح بر بالای بلندترین منطقه روستا میروند و با ضربه زدن به دهلی خاص و با خواندن اشعار دینی و عرفانی مردم را از خواب بیدار میکنند. پس از آنکه مردم بیدار شدند با ذکر سرودهای خاص به استقبال اذان صبح میروند تا اینکه موقع اذان صبح آن را با صدایی بلند به مردم اعلام میکنند.
بر اساس برخی از روایتهای موجود، آیین سحرخوانی و رمضانخوانی بیش از یک هزار سال پیش یعنی از اوایل اسلام، نزد ساکنان سیستان مرسوم بوده است. بیشتر روایتها که در تاریخ ماندگار این خطه بر جای مانده است، نشاندهنده آن است که رمضانخوانی در ایام نیمه ماه خدا برگزار میشود.
در زمانهای گذشته تعدادی از جوانان برای کمک به نیازمندان این سنت حسنه را اجرا و درآمد حاصل از آن را بین مستمندان تقسیم میکردند. برپایی نشستهای مذهبی، دعا و مراسم ذکر مصیبت اهل بیت(ع) و دورههای قرآن از دیگر مراسم مرسوم در بین مردمان منطقه بهویژه بانوان سیستانی است. به گزارش فارس، از دیگر سنتهای این خطه میتوان به نذور پس از افطار اشاره کرد که مردمان در حد وسع، قوت خود را با دیگران تقسیم میکنند و روزه خود را باز میکنند.
در قدیم مردم برای اینکه در طول روز دچار افت قند نشوند از آلوی خشک، برگ زردآلو و دواهای محلی مربایی را درست میکردند که در طول روزبه هیچ عنوان احساس ضعف نمیکردند
خوراک رمضان در سیستان
در ایام ماه مبارک رمضان غذاهای آبدار منطقه از جمله آبگوشت محلی و کشک زرد سیستانی در موقع افطار به اوج خود میرسد. هر چند که نباید از حلیم محلی (غلور) نیز غافل شد چراکه بیشتر خانوادهها در این مدت روی به این غذا میآورند.
در قدیم زمانی که ماه رمضان در ایام گرم سال قرار میگرفت، مردم از غذاهای سرد همچون آبدوغ خیار و کشک استفاده میکردند تا در طول روز دچار گرمازدگی نشوند. آنها حتی برای اینکه در طول روز دچار افت قند نشوند از آلوی خشک، برگ زردآلو و دواهای محلی مربایی را درست میکردند که در طول روز به هیچ عنوان احساس ضعف نمیکردند.
در روزهای پایانی این ماه هم مردم مراسم ویژهای را برای استقبال از عید بزرگ مسلمانان فطر دارند. در نقاط مختلف سیستان گاهی دیده میشود که مردم سه روز به جشن و شادمانی این روز بزرگ دینی مشغول میشوند که این نشاندهنده جایگاه عظیم معرفت دینی در بین مردمان سیستانی است.
