با آغاز ماه مبارک رمضان، فرهنگسراها و بوستانهای شهر تهران با برگزاری مراسم ویژه فرهنگی، هنری و مذهبی از روزه داران و شهروندان تهرانی پس از افطار میزبانی میکند. این برنامهها که «بر آستان جانان» نام گرفته در عین سادگی نشان دهنده پتانسیلهای بالقوه محیطهای عمومیو فرهنگی سطح شهر در برگزاری چنین برنامههای مردمیو مذهبی است.
راههای رسیدن به آرامش
در یکی از شبهای ماه میهمانی خدا گذری به بوستان اندیشه داشتم که میزبان مراسم «بر آستان جانان» سازمان فرهنگی، هنری شهرداری تهران بود.
در کنار محل اجرای برنامه، غرفههایی برپا شده که کم و بیش خالی هستند. غرفههای عرضه محصولات فرهنگی قرآنی، محصولات قرآنی ویژه کودکان و نوجوانان، پاسخگویی به سؤالات شرعی، مشارکتهای مردمی و... پای فواره بوستان تعداد زیادی از مردم در کنار سید محمد سادات اخوی، نویسنده و مجری برنامه نشستهاند و به سخنان حجت الاسلام و المسلمین اوسطی روحانی کم و بیش جوانی گوش سپردهاند که درباره طمع و قناعت سخنرانی میکرد.
این روحانی درباره برگزاری چنین برنامههایی میگوید: «طبیعی است که در چنین جلساتی نباید درباره سیاست یا هر چیز دیگری سخن گفت. من تلاش میکنم با استفاده از آیات و روایات به مسائلی بپردازم که نیاز امروز جامعه ماست. به همین دلیل سلسله مباحثی را درباره رسیدن به آرامش آغاز کردهام. ترجیح میدهم در هر موردی به مخاطبان راهکار ارائه دهم. خیلیها درباره مباحث مذهبی و عرفانی سخن میگویند و حرفهای قشنگی میزنند اما کمتر پیش آمده به مردم درباره هرکدام از این مباحث راهکارهای عقلانی و سازگار با زندگی امروزشان ارائه کنیم. بنابراین همه تلاش من این است که از هر چیزی که حرف میزنم، روایت یا داستانی واقعی دربارهاش نقل کنم. دین ما راهکارهای زیبا و معقول و سازگار با روحیات همه انسانها دارد، بنابراین من به آیات و روایاتی استناد میکنم که میتواند برای مردم راهگشا باشد.»
از جنس رؤیاهای معنوی
همچنین طبق برنامههای اعلام شده، برنامه مردمی«بر آستان جنان» قرار بوده که هر شب میزبان یکی از هنرمندان کشور باشد. در نهمین شب از ماه رمضان، مریم کاویانی، بازیگر سینما و تلویزیون در جمع مردم حاضر بود و در یک گفتوگوی صمیمی پاسخ دهنده به سوألات سیدمحمد سادات اخوی سؤالات خاص خودش را از میهمانان میپرسد؛ سؤالاتی از جنس رؤیاها و آرزوهای معنوی و مذهبی.
سادات اخوی درباره این میهمانها و گفت و گویش با آنها میگوید: «برای هر گفت و گو به طور متوسط دو تا چهار ساعت مطالعه میکنم. با مشخص شدن میهمان هر شب برنامه که نام او را از صبح در اختیار من قرار میدهند، سعی میکنم سؤالاتی را آماده کنم که هم نکتههایی تازه در خود داشته باشد و هم به ادبیات نزدیک باشد. البته برخی از این سؤالات نیز ثابت هستند و طی این شبها مردم به شنیدن آنها عادت کرده و هر شب منتظرند تا همان سؤالات را از مهمان برنامه بپرسم.»
اجرای موسیقی، قرائت قرآن و اجرای اذان نیز بخشهای ثابت و پایانی هر برنامه است که مردم را تا شب بعدی بدرقه میکند. البته برگزاری مسابقه مذهبی نیز یکی از بخشهای ثابت و هر شب این برنامه است.
سادات اخوی درباره این مسابقه میگوید: «براساس روایتی که از پیامبر (ص) درباره امام حسن مجتبی(ع) ذکر شده و این امام بزرگوار به عنوان کسی که باعث آشتی بین امت پیامبر معرفی شده، بر آن شدیم تا مسابقه آشتی را برگزار کنیم. از مردم خواستیم اگر کسی را میشناسند که در آشتی دادن دو نفر نقش داشته، او را به ما معرفی کنند. تا به حال 35 نفر به این مسابقه معرفی شدهاند که بعد از بررسی همه موارد بهترین مورد را انتخاب و به آشتی دهنده جایزه خواهیم داد.»
میهمانی اهالی محله
هرشب وقتی قاری قرآن، روی سن اذان میگوید، بستههای افطاری بین مردم توزیع میشود. نان و پنیر، زولبیا و بامیه و... کم کم جمعیت پراکنده میشود. اما در گوشه و کنار میتوان خانوادههایی را دید که روی چمنها سفرهای پهن کرده و در هوای پاک بوستان افطار میکنند. به این ترتیب بوستان اندیشه که معمولاً جایی برای استراحت سالمندان یا وقت گذرانی جوانان و نوجوانان است، بیش از همیشه میزبان خانوادهها میشود؛ آن هم خانوادههای روزهدار.
از بانوی سالخوره، تا پیرمرد استاد موسیقی که برای دیدن اجرای شاگردش آمده تا مردم آن منطقه از پیر و جوان و خلاصه هر کسی از جایی و به بهانهای آمده است و آنچه اهمیت دارد گردهم آمدن هر روزه جمعیتی قابل توجه از خانوادههای تهرانی در یک برنامه فرهنگی و مذهبی است. اینجاست که میتوان مفهوم گفته یکی از شرکت کنندگان برنامه را درک کرد که میگوید: «کاش این برنامه در ماههای دیگر سال هم ادامه داشته باشد.»
وجود چنین برنامههای که به مناسبتهای مختلف در محلهای عمومی و با مشارکت آنها برگزار میشود علاوه بر کمک به بالا بردن روحیه نشاط همگانی این نکته را به مسئولان یادآوری میکند که ضمن حمایت از چنین برنامههایی با برنامه ریزیهای کارشناسانه برگزاری چنین برنامههای مردمی را منوط به مناسبتهای خاص نکنند و اجرای آن را در طول سال در دستور برنامههای کاری خود داشته باشند.
