معصومه دیودار - چهارمین دوره بیینال خط 2010 شارجه با 821 اثر از 333 هنرمند از 28 کشور از جمله کشورهای ایران، آلمان، انگلیس، ترکیه، الجزایر، عربستان، فلسطین، مصر، لیبی، عمان، تونس، آفریقای جنوبی، کانادا، بحرین، هند، مالزی، ژاپن و ... با هدف «گرد هم آوردن شیوههای گذشته و جدید برای نشان دادن شهرت و آوازه خطاطی در سطح جهانی»طی چند ماه گذشته در موزه شارجه برگزار گردید.
از ایران، مصطفی آقامیری، سارا میرنظامی، احمد محمدپور، سپیده آقامیری، محمد یعقوبیان و ... آثار خود را برای این دوره ارسال و از بین این آثار اثر «تذهیب شمسه» مصطفی آقامیری به عنوان اثر برتر انتخاب و در همین راستا نشان طلایی بی ینال، لوح تقدیر، هدایای ویژه به همراه انتشارات مکتوب به این هنرمند اهدا شد.در این راستا با مصطفی آقامیری به گفت و گو نشستیم.
- با تبریک موفقیت شما در این بینیال و کسب مدال طلای آن در خصوص چگونگی شرکتتان توضیحاتی بدهید.
در مرحلهی اول از من به عنوان هنرمند دعوت کردند و خواستار حداکثر دو اثر شدند و در این راستا من سه اثر را برای انتخاب برایشان فرستادم که در پی آن هر سه اثر انتخاب شدند و پس از گذشت 20 روز مجدد خواستار آثار دیگری از من شدند و من پنج اثر دیگر برایشان ارسال کردم که در نهایت هشت اثر از من در این نمایشگاه به نمایش درآمد.
با آنکه فرصت نشد به این بینیال بروم ولی هدایا و آثار برای من پست شد و شاهد بهترین بستهبندی بودم به گونهای که اگر این آثاردرون دریا میافتادند مطمئناً تا سالها آسیب نمیدیدند.
- کدامیک از آثارتان را در این بینیال نمایش داده شد ؟
در این بیینال دو تذهیب شمسه و آثار تذهیب شاهنامه، اثر مسجد که دوبار برگزیده نمایشگاههای کشورمان بود، تذهیب سر سوره فاتحه و شمسه و اثر تابلو «هشت بهشت» از من به نمایش درآمد.
- درباره اثری که در بینیال شارجه برگزیده شد توضیحاتی بدهید این اثر دارای چه ویژگی هایی است؟
این اثر را در سال 87 کار کردم و یک شمسه با اشکال هندسی است که انگارههای خطایی و اسلیمی در میان این اشکال هندسی کار شدهاند و در آن از رنگهای قهوهای،کرم و طلایی استفاده شده و دارای شرفههای آبی است که ملهم از نور خورشید هستند.
این اشکال هندسی تداعی کننده حالتی ماورایی و بیانگر سیارات و ستارگان هستند و در این راستا بد نیست به لفظ فارسی هندسه که همان اندازه است اشاره کنم.
در واقع میتوان گفت که شمسه تجلی ذکر است و تکراری که در آن وجود دارد به مثابه حرمت هزار صلواتی است که در عالم معنا وجود دارد وآنگاه که تکرار و تقارن عالم ماده پا را فراتر مینهد و به ورای آنچه که هست وارد میشود سبب به وجود آمدن ریتمی میشود که نشاط را به مخاطب هدیه میکند و انسان را به مبدأ وجودی خود نزدیک میکند.
آنگاه که اسلیمی در کنار اسلیمی دیگر قرار میگیرد، جفت شدن آنها زیبایی را پدید میآورد که این زیبایی در کثرت آنها در کنار هم صد چندان میشود و ما شاهد آن هستیم که در شمسه تمام عناصر از وحدت به کثرت میرسند و در عین حال دوباره به عالم وحدت باز میگردند و با گردشی که حول یک محور دارند تداعی کننده چرخ دوار هستند.
در این اثر خطوط به نوعی شکل گرفتهاند که دم قلم مصطفی آقامیری مطرح نیست و شاهد اثری کاملاً تزئینی نیستید بلکه از این طریق انتقال مفاهیم صورت میگیرد. هیچ یک از خطوط با یکدیگر تلاقی پیدا نمیکنند و کوچکترین عناصر تصویر نیز دارای جایگاه ویژه خود هستند.
- در اکثر مواقع رنگ زمینه تذهیب را با رنگهای لاجوردی و طلایی میشناسیم در حالی که در اثر شما رنگ زمینه قهوهای استفاده شده است دلیل به کارگیری این رنگ به جای لاجوردی چه بوده است؟
در فرهنگ ایرانی ما رنگهای قدسی همانند آبی لاجوردی وفیروزهای ،زنگاری،آبی ایرانی و... وجود دارد که در اکثر مساجد و منارهها شاهد آن هستیم و این رنگها در فرهنگ وهنر ما ریشههای کهنی دارند در این میان قصد من پا را فراتر گذاشتن و از انحصار درآوردن این هنر از این رنگهای خاص بود چراکه تمام رنگها در طبیعت زیبا هستند و اگر هنرمند بتواند این زیبایی را با ترکیب بندی درست و همگن در کنار یکدیگر هم آوا کند خواهد توانست اثری بدیع را خلق کند.
آنگاه که هماهنگی وتعادل شکل میگیرد زیبایی که غایت خلقت است و به وجود احدیت باز میگردد در آن نقطه تجلی پیدا میکند و در اثر آن زیبایی، ما به آرامش میرسیم. «الا بذکر الله تطمئن القلوب»
- پیشنهاد خرید آثارتان را از سوی برگزارکنندگان داشتید؟
بله، پیشنهاد خرید آثار با مبالغی بیش از 50 میلیون تومان بود و این نویدی است برای جوانان ما که با قدم نهادن در این عرصه با کوشا بودن و خلق آثاری در خور خواهند توانست آثار خود را با قیمتهای مناسبی به فروش برسانند.
- دلیل شرکت شما در این بینیال چه بود؟
برای من برد و باخت مطرح نبود ولی چندی است که هنرمندان ترکیه مدعی مالکیت هنر تذهیب شده بودند و برای آنکه ایشان را متوجه اشتباهشان بکنم از این در وارد شدم و با شرکت و برنده شدن در این بینیال ثابت کردیم که چنین ادعایی پوچ است و هنر نزد ایرانیان است و بس.
- تذهیب را چگونه تعریف میکنید؟
تذهیب تنها هنر مزین کننده قرآن کتاب واحد مسلمانان است و من معتقد هستم که این هنر نوعی هنر مفهومی است که از طریق اشکال و تصویر معانی را تبیین میکند و قصد من آن بود که زیبایی را به تصویر بکشم وزیبایی از نگاه من در هنری به نام زرنگاره(تذهیب) تفسیر آیه «لا اله الی هو» است.
در واقع میتوان گفت ،تذهیب آیات تصویری هستند که معانی را درون خود دارند یعنی به این اندازه که در لای لای آیات تحریری دارای حرمت هستند، شأن نزول دارند چراکه تاکنون هیچ هنری را ندیده اید که در کنار آیات قرآن قرار گیرد.
در این میان باید متذکر شد که هر یک از تذهیبهایی که خلق میشود با توجه به حضور اسلیمیها وختاییهایی که در تمام آنها وجود دارد و گاه ممکن است از نظر مخاطب عام تکراری به نظر بیاید، ولی هریک از این آثار دارای ویژگیهای منحصر به فردی است که عوالم هنرمند خویش را متجلی میکند.
در این هنر خطوط فراز و فرود دارند و آرایههای گل گذاریها یکی بزرگ و یکی کوچک است و این نوعی ریتم را به وجود آورده که سبب خلق زیبایی میشود.
- در حال حاضر طراحی چه اثری را در دست دارید؟
مشغول طراحی تذهیب روی جلد جدیدی در ابعاد50 ×40 برای نمایشگاهی که قرار است در امارات برگزار شود هستم و قصد دارم بسیار قوی و پررنگ در این نمایشگاه شرکت داشته باشم و اکنون در مرحله طلا اندازی این تذهیب هستم.
یادآوری میشود مصطفی آقامیری، فارغالتحصیل در رشته صنایع دستی مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد در رشته هنرهای اصیل ایرانی است. وی همچنین در دانشگاه علامه طباطبایی تهران، دانشکده هنر و معماری دانشگاه مازندران، دانشگاه علمیکاربردی، کلاسهای نگارگری و... تدریس میکند.
مصطفی آقامیری در جشنواره های کشوری جوانان به عنوان داور بخش دانشگاهی، همکاری با وزارت جهاد سازندگی در زمینه کارشناسی فرش و دریافت لوح سپاس و همکاری جهت احیای آثار هنری آستان قدس رضوی و دریافت لوح یاد بود و سپاس ویژه، خادم برگزیده قرآن در دو دوره و انتخاب طرح روی جلد «همایش بزرگ نگارش قرآن در یک روز» را در کارنامه خود دارد.
بی ینال 2010 شارجه واقعه فرهنگی است که از سوی اداره تجارت و صنعت شارجه با همکاری سازمانها و مؤسسات اجتماعی محلی برگزار میشود و بخشهای مختلفی چون بخش تجاری، اجتماعی، فرهنگی، مذهبی، ورزشی و میراث فرهنگی در این فستیوال حضور دارند.
بینیال شارجه یکی از مشهورترین رویدادهای فرهنگی در جهان عرب و در سطح بین الملل است . این واقعه از زمان شکلگیریاش در سال 1993، توانست پلی فرهنگی مستحکمی را میان هنرمندان، مؤسسات هنری و سازمانهای مختلف در سطوح محلی، منطقهای و بین المللی ایجاد کند. سازمان فرهنگ و اطلاعات در امارات شارجه، خالق بینیال شارجه است و این رویداد فرهنگی هم اکنون جایگاه منطقهای مهمی را در خلق و معرفی هنر دارد.
تجربیات حاصل از برگزاری بینیال شارجه در سالهای گذشته حاکی از نقش برجسته آن به عنوان یکی از مؤسسات هنری در منطقه است ؛ این رویداد همچنین پیشگام طرح پشتیبانی از آثار هنری، معرفی آنها و کمک در جهت انتشارشان است .
