نقوش عامیانه، تجلیگاه اندیشه و ذوق هنر و احساس زن روستایی است که بر فرش دستباف نقش می بندد. این نقشها با انسان و با آنچه که با فطرت و اندیشه او مربوط است، پیوستگی دارد. زن روستایی در حقیقت کسی است که امکان برقراری ارتباط با معانی پنهان طبیعت و قوانین جاری در هستی را دارد. نقش و نگارها که گواه نیروی آفرینش و نشان ذوق و هنر زن روستایی می باشد، در عین سادگی، برگرفته از زندگی روزمره بوده و بنیاد هنرهای تصویری موجود در فرهنگ یک جامعه است.
زنان بافنده روستایی در تمامی شؤونات تولید و قبل و بعد از تولید نیز، فعالانه با ذوق و ابتکاری سرشار حضور داشته و در تهیه و ریسندگی پشم و پنبه و مراحل رنگرزی آن، از تجربه خاصی برخوردارند. متن طبیعت و گیاهان خودرو بهترین راهنمای رنگ قالی برای زن قالی باف است که با تمام توان سعی می کند زندگی ساده و بی روح را با جلوه های طبیعت ممزوج سازد و برای این کار گیاهان را به خدمت می گیرد. همانطوری که در اسناد و مدارک زندگی عشایری مشاهده می شود هر عشیره و قومی، رنگایه های خاصی را با یک نوع خلوص، به انحصار خود در آورده است و با به کارگیری نقشها و رنگها در بافته های ساده خود، عظمت روح و صلابت اندیشه را بر روی دستگاه قالی بافی انتقال می دهد.
زن روستایی برای ساخت تنالیته رنگ قرمز، از رنگینه گیاهی روناس، عصاره آلبالو، توت سیاه، شاتوت، ریشه زرشک وحشی، گل انار و با به کارگیری حشره ای همچون قرمزدانه، با مرارت و سختی بسیار، پای پاتیل رنگ به سر می برد، تا بتواند رنگهای قرمز را به دست آورد.
همچنین برای تونالیته رنگی زرد و آبی، به ترتیب از رنگینه های گیاهی همچون اسپرک، برگ مو، چنار، توت، چای، چوب زرد، زرد چوبه، هلیله، زعفران، پوست پیاز برای استحصال رنگ زرد و نیز وسمه، نیل، لاجورد برای رنگ آبی بهره مند می شود.
زنان قالی باف روستایی بر این باورند که از میان طرحها و نقشهای متن قالی، هیچگاه یک عنصر بر عنصر دیگر ارجحیت ندارد و همگی در حرکتی موزون، وحدت ذاتی خویش را می نمایانند.
در رنگ آمیزی نقوش قالی، همواره یک رنگ سبب وحدت نقوش می گردد که به صورت رنگ متن به کار می رود. در رنگ آمیزی فرش در صورتی که رنگ لاجوردی زمینه واقع شود، می تواند تمثیلی از سیر صعودی انسان و جهان به سوی حق باشد. در رنگ آمیزی نقوش قالی اگر رنگ لاجوردی به عنوان متن قرار گیرد، سایر رنگها ملایم تر می شود تا نسبتها در فرش با آن هماهنگ شود. در صورتی که رنگ متن قرمز باشد، اجزا از تنوع و شدت رنگ بیشتری برخوردار خواهند بود و اینان هنرشان را با لطافت روح و ضمیری پاک به جهانیان عرضه می کنند.
در عین حال، زن بافنده روستایی با تمام مشکلات زندگی، در پاسداری از حریم خانواده و تربیت نسل جدید در امر ریسندگی پشم و پنبه با جدیت قابل ملاحظه ای وارد میدان شده و گاهی چرخ نخ ریسی و دوک پشم ریسی را با تکان دادن گهواره کودک و با شیر دادن طفل کوچکش توأمان انجام می دهد.
