فاطمه کریماللهی
انقلاب حضرت مهدی (عج) همچون دیگر انقلابها، بدون مقدمه و زمینهسازی به وجود نمیآید، بلکه در آستانه ظهور، حرکتهایی پا میگیرد و زمینه را برای ظهور آن حضرت فراهم میآورد. بخش عمدهای از روایاتی که درباره رویدادهای پیش از ظهور و یاران حضرت مهدی(عج) آمده است، درباره ایران و ایرانیان است که با تعبیرات گوناگونی مانند اهل فارس، عجم، اهل خراسان، اهل قم، اهل طالقان، اهل ری و. . . بیان شده است.
با بررسی مجموع این روایات به این نتیجه میرسیم که درکشور ایران، پیش از ظهور، نظامی الهی و مدافع ائمه معصومین برپا می گردد که مورد نظر امام زمان (عج) است و نیز مردم ایران، نقش عمدهای در قیام آن حضرت دارند.
برای بررسی شباهتهای انقلاب اسلامی ایران و قیام امام زمان(عج) مناسب دیدیم گفتوگویی با یکی از اساتید حوزه و دانشگاه که به اندیشههای مهدوی امام خمینی(س) اشراف دارند، داشته باشیم.
حوزه تخصصی مطالعه و پژوهش ابراهیم شفیعی سروستانی، فقهجزایی اسلام، مباحث زنان و موضوع مهدویت است و در این زمینهها تا کنون آثار متعددی به صورت کتاب و مقاله توسط ایشان تدوین و منتشر شده که چهار مورد از آنها به عنوان پژوهش برگزیده، تشویقی و برتر سال انتخاب شده است.
ابراهیم شفیعی سروستانی هم اکنون مدیرکل پژوهش مرکز پژوهشهای اسلامی صداوسیما و دبیر تحریریه مجله موعود، مدیر پژوهش موسسه فرهنگی موعود و عضو هیأت علمی پژوهشکده فقه و حقوق است.
آیا می توان از انقلاب اسلامی ایران به عنوان الگویی نزدیک به ذهن برای تصویرسازی انقلاب جهانی حضرت مهدی (عج) استفاده کرد؟
انقلاب اسلامی ایران در واقع یک مدل و نمونهای است که میشود با آن برخی از اتفاقاتی را که در عصر ظهور و در انقلاب جهانی امام مهدی(عج) رخ میدهد، توجیه کرد. یعنی برای نزدیک به ذهن بودن نمونه و الگوی مناسبی است.
چون برخی از رخدادهایی که در عصر ظهور رخ می دهد ممکن است برای عدهای فهم و درکش مشکل باشد اما به حمدالله با پیروزی انقلاب اسلامی ایران در اوج قدرت رژیم پهلوی باعث شده است این امکان برای ما ایجاد شود تا این انقلاب را نمونهای از تحقق وعده الهی در حاکمیت مستضعفان در زمان ظهور امام مهدی(عج) ذکر کنیم.
اگر ممکن است چند نمونه از نکاتی که میشود از انقلاب اسلامی استفاده کرد برای شبیهسازی تحقق انقلاب جهانی حضرت مهدی را بیان کنید؟
یکی از بحثهایی که همواره مطرح میشود در مورد ظهور امام مهدی(عج) این است که زمینهسازی برای ظهور و آمادگی مردم یکی از ارکان تحقق ظهور امام مهدی (عج)است. یعنی باید زمینه و طلب در مردم پیدا بشود تا ظهور محقق شود. امام خمینی(ره) اولین حرکت مبارزاتی خود را در سال 1323 آغاز کردند یعنی اولین اعلامیه امام در 15 اردیبهشت 1323 منتشر شده است که با این جمله و آیه شروع میشودکه «قل انما اعظکم بواحده ان تقوموالله مثنی و فرادا». در سال 1323 امام حرکت خود را آغاز کرد و نسبت به فعالیتهای ضد اسلامی رژیم پهلوی هشدار داد یعنی در آغازین سال های سلطنت پهلوی دوم امام همه مردم را فرا خوانده بود به مبارزه با حرکت ضد اسلامی پهلوی اما هیچ حرکتی ایجاد نشد چون زمینه و بستری فراهم نبود و مردم هم امام را اجابت نکردند به همین دلیل هیچ اتفاقی نیفتاد. در 15 خرداد سال 42 که امام نقطه عطف حرکت خود را آغاز کرد، بخشی از مردم جامعه این حرکت را همراهی کردند، اتفاقاتی هم رخ داد اما چون هنوز زمینه کافی در جامعه ما فراهم نبود و طلب و درخواست و مطالبه در سطح عمومی مردم وجود نداشت این حرکت در قدمهای اولیه متوقف شد. این حرکت ادامه پیدا کرد و حرکت های تبلیغی و ترویجی برای آماده کرده اذهان مردم در کشور صورت گرفت برای زمینهسازی انقلاب و از طرفی هم مردم از ظلم و ستم شاه به ستوه آمده بودند و حرکت های آگاهی بخشی هم در جامعه توسط علما و اندیشمندان انجام شد تا به آرامی بستر و زمینه ای فراهم شد برای خیزش عمومی مردم. در سال 57 دیگر تنها گروه و جمعیت خاصی درخواست تحول و تغییر رژیم پهلوی و آمدن امام به کشور را نداشتند بلکه همه مردم ایران یکصدا درخواست حضور امام را در جامعه داشتند و به حمدالله چون این درخواست هم بهوجود آمده بود امام به کشور بازگشت و شاه از ایران رفت و انقلاب اسلامی پیروز شد. بر اساس یک قاعده کلی تحولات اجتماعی منوط است بر تحولات فردی و روحی انسانها و هیچ تحول اجتماعی رخ نمی دهد مگر این که انسانها متحول شوند، همچنان که در انقلاب اسلامی ایران آن تحول بزرگ رخ نداد مگر اینکه عموم مردم ایران متحول شدند و این مطالبه و درخواست در آنها بهوجود آمد که رژیم پهلوی سرنگون شود و رژیم جمهوری اسلامی ایجاد شود به حمدالله خداوند عنایت کرد و این انقلاب محقق شد و نظام جمهوری اسلامی برپاشد.
آیا منظور شما این است که مقدمه قیام امام مهدی(عج) ایجاد نیاز در مردم برای تحقق حکومت عدالت محور است؟
بله همین طور است یعنی باید آن مطالبه و درخواست در عموم مردم شکل بگیرد و همه مردم به این نتیجه برسند که ادامه وضع کنونی قابل تحمل نیست و شرایط حاکم در جهان قابل تداوم نیست و باید یک حرکت نو در سطح جهانی رخ دهد تا عدالت در سراسر جهان حاکم شود. در این میان اولین مسأله نقش و آمادگی مردم برای تحقق انقلاب امام مهدی(عج) همانند انقلاب امام خمینی(ره) قابل طرح است. نکته دوم نحوه پیروزی انقلاب است. بسیاری از مردم میگویند چگونه ممکن است که امام مهدی(عج) در زمان ظهورشان که همه قدرتهای جهانی تا دندان مسلح هستند با هیچ سلاحی و دست خالی با این قدرت های بزرگ بجنگند و پیروز شوند و عدالت را در جهان حاکم کنند. این مسأله تا قبل از پیروزی انقلاب قابل درک نبود با تحقق و پیروزی انقلاب اسلامی در 22 بهمن سال 57 یک انقلاب غیرمسلحانه در برابر یک رژیم تا دندان مسلح محقق شد. پس همچنان که امام خمینی(ره) توانست با دست خالی در مقابل رژیم تا دندان مسلح باستد و آن رژیم را سرنگون کند امام مهدی(ع) هم چون حجت خداوند است و با امدادهای غیبی یاری میشودخواهد توانست در مقابل رژیم های قدرت مند عصر خود بایستد و حکومت را در همه جهان حاکم کند.
آیا انقلاب اسلامی ایران زمینه ساز حکومت جهانی حضرت مهدی(عج) است؟
امام همواره بر این مسأله تاکید داشتند که انقلاب اسلامی ایران مقدمه انقلاب جهانی حضرت مهدی(عج) است. برخی از جملات آن حضرت این چنین هست: «امیدوارم این انقلاب یک انقلاب جهانی بشود و مقدمه برای ظهور حضرت بقیه الله ارواحنا له الفدا باشد». «امید است این انقلاب جرقه و بارقهای الهی باشد که انفجاری عظیم در تودههای زیر ستم ایجاد نماید و به طلوع فجر انقلاب حضرت ولی عصر اروحنا له مقدم الفداه منتهی شود». «من امیدوارم ما به مطلوب حقیقی برسیم و متصل بشود این نهضت بزرگ اسلامی به نهضت بزرگ اسلامی و آن نهضت ولی عصر(ع) است». «انشاءالله اسلام را آن طور که هست در این مملکت پیاده کنیم و مسلمین جهان نیز اسلام را در ممالک خود پیاده کنند و زور و ظلم و جور از دنیا برطرف بشود و مقدمه باشد برای ظهور ولی عصر ارواحنا فداه». این چهار نمونه از سخنان امام در مقاطع مختلف در مورد نسبت انقلاب اسلامی با انقلاب امام مهدی(ع) بود.
آیا امام خمینی (ره) انقلاب ایران را مقدمه تشکیل حکومت جهانی ولی عصر(عج) می دانستند؟
بله همین طور هست. امام(ره)، انقلاب اسلامی ایران و حتی تشکیل نظام اسلامی در ایران را به عنوان هدف نهایی مطرح نمی کردند بلکه هم انقلاب اسلامی و هم تشکیل نظام اسلامی را دو منزلگاه برای رسیدن به سرمنزل مقصود یعنی تشکیل حکومت جهانی امام مهدی(ع) میدانستند و معتقد بودند همه تلاش ما باید برای تشکیل آن حکومت و قیام امام مهدی(ع) باشد. ایشان در جایی دیگر میفرمایند که «مسؤولان ما باید بدانند که انقلاب ما محدود به ایران نیست انقلاب مردم ایران نقطه شروع انقلاب بزرگ جهان اسلام به پرچمداری حضرت حجت است که خداوند بر همه مسلمانان و جهانیان منت نهد و ظهور و فرجش را در عصر حاضر قرار دهد». یا در جایی دیگر فرموده اند: «مسائل اقتصادی و مادی اگر لحظهای مسؤولان را از وظیفهای که بر عهده دارند، منصرف کند خطری بزرگ و خیانتی سهمگین را به دنبال دارد باید دولت جمهوری اسلامی تمامی سعی و توان خود را در اداره هر چه بهتر مردم بماید و این بدان معنا نیست که آنها را به اهداف عظیم انقلاب که ایجاد حکومت جهانی اسلام است منصرف کند». براساس این فرمایشات، امام همواره مسؤولان را بر حذر می داشتند از اینکه فقط به ایران بیندیشند و تنها به همین نقطه محدود توجه کنند و هدف از این انقلاب را تشکیل حکومت جهانی امام مهدی(ع) می دانستند.
31 سال از انقلاب اسلامی ایران میگذرد، چقدر تا کنون توانستهایم زمینههای ظهور منجی بشریت را در جامعه مهیا کنیم؟
به حمدالله در طول این انقلاب گامهای مثبتی برداشته شده است مهمترین قدم که تشکیل نظام جمهوری اسلامی است محقق شده است. هدف اصلی تشکیل این نظام، گسترش امر به معروف و نهی از منکر و اصلاح جامعه بوده است. بهحمدالله قدمهای خوبی تا کنون در راستای تحقق این اهداف برداشته شده است. هم در گسترش معروف، مبارزه با منکر و عدالت اجتماعی اما قطعاً در اهداف بلند انقلاب خیلی فاصله داریم ولی مهمترین قدم که تشکیل این نظام بر پایه عدالت و رستگاری است برداشته شده است. ارکان اصلی این نظام در سه قوا همه از اشخاص سالم و صالح هستند. رویکرد اصلی نظام هم گسترش صلاح و عدالت در جامعه است. ما تا تحقق هدف اصلی نظام که تحقق انقلاب امام مهدی(ع) است فاصله داریم و به همین دلیل مقام معظم رهبری دهه چهارم پیروزی انقلاب اسلامی را دهه پیشرفت و عدالت دانستند به دلیل اینکه بعد از 30 سال که از انقلاب اسلامی میگذرد الان بنای ما در دهه چهارم بر پیشرفت و عدالت باشد چرا که انقلاب ما زمینه ساز ظهور است. نکته دیگری که باید توجه کرد این است که به حمدالله به برکت این انقلاب توجه مردم به موضوع مهدویت و انتظار به شدت افزایش یافته است و امروز عموم مردم متوجه امام زمان(عج) شده اند. حضور گسترده مردم در مجالس دعای ندبه و مسجد مقدس جمکران نشان دهنده این توجه است که به مدد نظام جمهوری اسلامی و این انقلاب ایجاد شده است.
