علی البرزی-اندوه و غم خانه را فراگرفته، پدر خانه از دنیا رفته و فرزندان درغم از دست دادن پدر به عزا نشستهاند. همه در جنب و جوش هستند. پسر بزرگ خانواده به دنبال خرید تاج گل و دختر بزرگ به دنبال لباس مناسب برای مراسم شب هفت و تالار است. فرزندان دیگر هم به دنبال اجاره سالن برای مراسم سوم و شب هفت تازه درگذشته هستند. تجملات و رسوم اضافی(!) یکی پس از دیگری سر میرسند و هزینهها، تعارفات و تجملات سر به فلک میکشد!
محلی برای هزینههای گزاف
همه ما این مثل قدیمی را شنیدهایم که مرگ شتری است که در خانه همه میخوابد. ما انسانها همواره دوست داریم که بعد از مرگ مراسم ختم آبرومندی داشته باشیم و حتی به این موضوع در وصیتنامههایمان هم اشاره میکنیم. متأسفانه در چند سال اخیر همزمان با تحولات اجتماعی و تغییرات زیرساختگی در فرهنگهای مختلف در جامعه مراسم ختم و بزرگداشتهایی که دوست داشتیم آبرومند برگزار شود به محلی برای تجملگرایی و خرج هزینههای گزاف تبدیل شده است.
در حال حاضر براساس گزارش خبرنگار «جوان» از سطح شهر تهران حتی سایر شهرهای کشور، تاجگل یک طبقه در مناطق شرق پایتخت از 30 هزارتومان تا 150 هزار تومان و در مناطق شمالی شهر از70 هزارتومان تا 250 هزارتومان به فروش میرسد و به همین میزان هم قیمت مایحتاج اولیه مراسم ترحیم در نقاط مختلف شهر با هم فرق میکند. یکی از نکات قابل توجه در این موضوع استقبال خانوادهها از این نوع خرج و مخارج بالا است؛ تا جایی که هزینه برگزاری یک مراسم ختم در سطح متوسط نزدیک به پنج میلیون تومان آب میخورد!
یک سوال؟
به راستی علت رواج تجملگرایی در مراسمات ختم درسالهای اخیرچیست؟
ارزشگرایی فدای تجملگرایی!
«ارزشگرایی و احترام به ارزشهای دیرینه فدای تجملات ساختگی در زندگیها شده است». فرهاد طهماسبی جامعهشناس بابیان این مطلب به «جوان» گفت: متأسفانه در چند سال گذشته ارزشهایی همانند تکریم و احترام به متوفی جای خود را به تجملاتی همچون تالارهای آنچنانی و خرج و مخارج بالا داده است.
طهماسبی با اشاره به این مطلب که تکریم ارزشهای والای انسانی در حال فدا شدن در برابر تجملات پوچ و بیاساس دنیایی است، گفت: تکریم و تدفین میت یک امر الهی، معنوی و ارزشی در جامعه ما به حساب میآید اما اینکه این موضوع دستخوش عواملی نظیر تجمل و اسراف در جامعه شود به هیچ وجه پذیرفته نیست.
این صدا و سیمای تجملگرا
یکی از نقاط مشترک تمامی کارشناسانی که در چند وقت اخیر در رابطه با آسیبهای اجتماعی و معضلات جامعه با آنها گفت و گو کردهایم صداو سیما و تأثیرات این رسانه در موضوعات مختلف است.
این بارهم طهماسبی، صدا و سیما را تجملگرا دانسته و اظهار داشت: صداو سیما با پخش تصاویر مختلفی از تجملگرایی در سریالها و فیلمهای خود عامل اصلی رشد اینگونه از معضلات اجتماعی است. این جامعهشناس در ادامه گفت: پخش تصاویری از تجملگرایی و زندگیهای مرفه در تلویزیون باعث نوعی گرایش منفی در بین خانوادهها نسبت به موضوعات ارزشی وعدم پرهیز از اسراف خواهد شد.
تجملگرایی در مراسم ختم یک آفت فرهنگی است
اما از طرف دیگر سیدعلی میرخلیلی عضوکمیسیون اجتماعی مجلس با اشاره به این مطلب که تنها راه مقابله با تجمعگرایی در جامعه و در مراسم مختلفی همچون عروسی و ختم فراگیر شدن آموزشهای سادهزیستی در جامعه است، اظهارداشت: خانواده به عنوان اولین نهاد نقش مهم و بسزایی در این زمینه دارد. بعضی از خانوادهها مجلس ترحیم را برای آبرو و اعتبار برگزار میکنند. این نماینده مجلس با بیان این مطلب اظهار کرد: اولین هدف در برگزاری مراسم ترحیم طلب مغفرت و رحمت برای متوفی از طرف بازماندگان است که متأسفانه این موضوع به مرور زمان به دست فراوشی سپرده شده است.
میرخلیلی این موضوع را یک معضل اجتماعی نمیداند وتجمل گرایی در مراسم ختم را نوعی آفت فرهنگی میداند که تنها راهحل آن اقدامات فرهنگی متقابل و رسانهای است. نماینده مردم در مجلس هشتم در ادامه گفت: اقدامات فرهنگی برای مقابله با این موضوع درابتدا در خانواده وتوسط پدر و مادر باید انجام شود و درمرحله بعدی این صدا و سیما است که با برنامههای آموزشی و پرهیز ازنشان دادن تجملات میتواند نقش بسزایی داشته باشد.
کو گوش شنوا؟!
سالها پیش هم در برهههای از زمان کارشناسان و جامعهشناسان مختلف نسبت به عواقب خرج و مخارج بالا در عروسیها توسط جوانان هشدار داده بودند اما کو گوش شنوا؟ ! عدم توجه به آن هشدارها باعث شد که امروزه عروسی و خرج و مخارج تشکیل زندگی به عنوان دغدغه اصلی جوانان به حساب آید. پس بیاییم برای اینکه مراسم تدفین هم به همانند عروسی به یک دغدغه جدید در جامعه تبدیل نشود از امروز به فکر آینده باشیم و چنانچه به این موضوع بیتوجهی کنیم در آینده نزدیک، خدای نکرده میتها هم به علت مخارج بالا روی دستمان میمانند!
