احمد کاظم زاده - در روزهای اخیر تحرکات سیاسی در خاورمیانه چه از سوی بازیگران این منطقه و چه از سوی بازیگران فرامنطقهای افزایش یافته است. از جمله رایزنیهایی که در این چارچوب صورت گرفته است، میتوان به سفر بیسرو صدای جیمز جونر مشاور امنیت ملی آمریکا به عربستان و سرزمینهای اشغالی، برگزاری اجلاس کمیته چهار جانبه در بروکسل، سفر قریبالوقوع جورج میچل نماینده ویژه اوباما در امور حل بحران فلسطین و خاورمیانه، سفر خالد مشعل رئیس دفتر سیاسی حماس به عربستان، سفر سعود الفیصل وزیر امور خارجه عربستان به سوریه و مصر و طرح احتمال برگزاری اجلاس سران مصر، عربستان و سوریه در ریاض و سفر منوچهر متکی وزیر امور خارجه کشورمان به عراق، سوریه و لیبی اشاره کرد. در خصوص مبنای این تحرکات و رایزنیها با اندکی مسامحه میتوان گفت که همان صفبندیهایی که در دوره حاکمیت جمهوریخواهان و نومحافظه کاران بر کاخ سفید و در چارچوب طرح موسوم به خاورمیانه بزرگ در منطقه شکل گرفت و به دو محور میانه یا همان سازش یا محور مقاومت شکل گرفت، به شکلی دیگر در حال بازآفرینی هستند هر چند که تغییراتی در درون ائتلافها و محورها صورت گرفته است. در این جهت با وجود اینکه کشورهای غربی و اعضای کمیته چهارجانبه به مانعتراشی رژیم صهیونیستی در مسیر تلاشهای آنها برای به جریان انداختن روند مذاکرات صلح اذعان دارند و حتی برخی از این کشورها در اجلاسهایی چون شورای حقوق بشر و مجمع عمومی سازمان ملل با عملکرد خود به نوعی سعی کردند پیام اعتراض آمیز خود را به این رژیم برسانند، اما با این حال در مواردی چون احداث دیوار فولادی در مرز غزه در کنار این رژیم قرار گرفتند و با سکوت خود به این رژیم در خصوص تشدید محاصره اقتصادی باریکه غزه چراغ سبز نشان دادند. از این منظر سفر جیمز جونز مشاور امنیت ملی به سرزمینهای اشغالی گامی دیگر در مسیر رفع دغدغههای امنیتی این رژیم بوده است. همچنین با توجه به اینکه آمریکا و عربستان پروژه جدیدی را در یمن در پوشش مبارزه با تروریسم آغاز کردهاند و از طرف دیگر سعود الفیصل وزیر امور خارجه این کشور در پی سفر خالد مشعل به ریاض به مصر و سوریه سفر کرد از اینرو به نظر میرسد بهرهگیری از قابلیتهای عربستان برای پاسخ به دغدغههای امنیتی رژیم صهیونیستی از دیگر اهداف این سفر بوده است اما از آنجا که این رژیم با طرح صلح عربی موسوم به طرح صلح امیر عبدالله رغبت نشان نداده است و از طرف دیگر همراهی عربستان با آمریکا و رژیم صهیونیستی در جنگهای 22 و 33 روزه به اعتبار و وجهه عربستان در جهان اسلام ضربه زده است بنابر این به نظر میرسد دولت ریاض در دور جدید تحرکات خود به گونهای عمل میکند که ضمن ترمیم وجهه خود به تقویت تلاشهای عربی در قبال اسراییل و ایران کمک کند. در مجموع و در یک ارزیابی کلی از تغییر و تحولاتی که در عرصه محور سابق سازش موسوم به محور میانه پدید آمده است میتوان گفت که میان اعضای این محور اعم از رژیم صهیونیستی و دیگر اعضای غربی و عربی آن شکافهایی ایجاد شده است و به نظر میرسد این شکافها با نزدیکتر شدن مذاکرات صلح به مرحله نهایی بیشتر خواهد شد. این در حالی است که محور مقاومت انسجام قبلی خود را همچنان حفظ کرده است و حتی بهبود روابط دمشق - ریاض بهرغم پیشداوریها و جوسازیهایی که پیش از این میشد نه تنها تغییری در این عرصه ایجاد نکرده که به نظر میرسد مواضع عربستان در خصوص بحران فلسطین و خاورمیانه به سوریه نیز نزدیکتر شده است البته ورود برخی از متغیرها مثل یمن و انتخابات پارلمانی آینده عراق به معادلات سیاسی منطقه نیز در تقویت نسبی وحدت عربی که به نحوی بر محور مقاومت نیز تأثیرگذار بوده، مؤثر بوده است. با جنگ روانی و تبلیغات گستردهای که عربستان علیه ایران به راه انداخته و از این طریق کوشیده است حمایت عربی را به دست آورد اما به نظر میرسد با آشکار شدن حمایت برخی از کشورهای عربی از الحوثیها و سوء استفادههای گستردهای که دولتهای فرامنطقهای از تحولات یمن کردهاند، جنگ روانی دولت ریاض در این عرصه با مشکل مواجه خواهد شد.
