امسال نیز مثل سالهای گذشته فهرست پرفروشترین کتابهای فرانسه مشخص شد. انتشار آمارهایی از این دست که در کشور ما چندان مرسوم نیست فواید فراوانی دارد و به کار همه میآید: از ناشر گرفته تا نویسنده و سیاستگذاران عرصه فرهنگ.
فرانسه با جمعیت 64 میلیون نفری در ردیف 21 پرجمعیتترین کشورهای جهان ایستاده است. (ایران از این نظر دو پله بالاتر در ردیف 19 قرار گرفته.) هرم سنی فرانسه نیز به این ترتیب است: 25 درصد کمتر از 20 سال، 58 درصد بین 20 تا 64 سال، 2/16 درصد بیش از 65 سال. از نظر جنسیت نیز 4/51 درصد جمعیت کشور را زنان و 6/48 درصد را مردان تشکیل میدهند. با چنین ترکیب جمعیتی مطابق تازهترین آمارهای اعلام شده 79 درصد فرانسویان بالای 15 سال دست کم یک کتاب در سال خواندهاند، 39 درصد بین یک تا 9 کتاب، 25 درصد بین 10 تا 24 کتاب و 15 درصد بین 25 کتاب و بالاتر از آن مطالعه کردهاند.
با این مقدمه به سراغ 10 رماننویس پرفروش فرانسه در سال 2009 میرویم.
جایگاه نخست فهرست را مثل 10 سال گذشته مارک لوی تصرف کرده است. او امسال یک میلیون و 735 هزار نسخه فروخت. سال 2009 او دو کتاب تازه منتشر کرد: «روز اول» و ادامه آن با عنوان «شب اول». او از زمانی که کار نوشتن را آغاز کرده تا به امروز حدود 42 میلیون نسخه در سراسر جهان فروخته است و از این نظر در فرانسه کمتر میتوان نظیری برای او پیدا کرد.
نفر دوم فهرست، گیوم موسو نام دارد که با یک میلیون و 385 هزار نسخه در این جایگاه قرار گرفته است. او اکنون توانسته است جایگاه خود را در دنیای نشر فرانسه تثبیت کند و خود را به نزدیکیهای مارکلوی برساند، امسال اگر چه او کتاب تازهای با عنوان «بدون تو من چه میشدم؟» منتشر کرد، جایگاه دومی رامدیون کتابهای جیبی خود است. علاوه بر آن اقتباس سینمایی موفق از یکی از نوشتههای او به نام
«و بعد ...» فروش کتابهای او را بسیار افزایش داد. کاترین پانکول با فروش 871 هزار نسخهای، نخستین زن فهرست محسوب میشود و در جایگاه سوم قرار گرفته است. او پیشرفت خوبی داشته است و از جایگاه ششم طی یک سال به جایگاه سوم رسیده است. او درخشش خود را مدیون آثار پیشین خود است چون او سال گذشته هیچ کتابی منتشر نکرده است». او اگر عنوان جدیدی چاپ میکرد حتماً فروش بیشتری میداشت. فروش بالای آثار او نیز مدیون کتابهای قطعی جیبی اوست.
جایگاه چهارم از آن خانم نویسندهای است که در ایران از همه بیشتر شناخته شده است (البته او در ایران فروش خیره کنندهای نداشته است.) آناگاوالدا مثل سال قبل در جایگاه چهارم قرار گرفته است. بخشی از 784 هزار نسخه فروش 2009 این نویسنده مدیون چاپ یک عنوان کتاب در سال گذشته است. البته این کتاب آنقدرها هم جدید نیست چون قبلاً در یک باشگاه کتاب چاپ شده بود اما موفقیت چندانی نداشت.
چاپ دوباره این کتاب نزد ناشر اختصاصی گاوالدا رقمها را بسیار بالا برد.
جایگاه پنجم از آن زن نویسنده دیگری است که او را ملکه جنایی فرانسه مینامند. فردوارگاس سال گذشته 633 هزار نسخه فروخت با آنکه کتاب جدیدی منتشر نکرد. بنابراین جایگاه خود را صرفاً مدیون شهرت خویش است.
جایگاه ششم نیز باز هم از آن زن دیگری است و البته او آخرین بانوی نویسنده این فهرست نیست! موریل باربری که نامش در این فهرست از همه عجیبتر است. او جایگاه خود را مدیون کتابی است که در سال 2006 منتشر کرده است. انتشار اثر در قطع جیبی و اقتباس سینمایی باعث شد تا این کتاب 620 هزار نسخه بفروشد، البته فقط در سال 2009، در سالهای قبل هم این کتاب فروش بالایی داشت. با این همه رمان نخست او تنها فروشی چند هزارتایی داشته است. جایگاه هفتم نیز در ایران نام آشنایی است، املی نوتو مب با 584 هزار نسخه. او طی هفده سال، هفده کتاب منتشر کرده است، بدون آنکه ناشر خود را تغییر دهد. یک سوم فروش بالای نوتومب مدیون کتابی است که در 2009 منتشر کرد. او در فرانسه نویسنده بسیار موفقی محسوب میشود و حضور در این فهرست اصلاً اتفاقی نیست.
برنار وربر با 566 هزار نسخه در جایگاه هشتم ایستاده است تا بدین ترتیب یک پله نسبت به سال گذشته سقوط کند. سال گذشته نیز او 4 پله سقوط کرد. البته وربر نگران نیست چون آثار او همواره پرفروش بوده است. حتی دو کتاب تازه او اگر چه پرفروش نبود مایه نگرانی نیست، آثار دیگر او جبران میکنند. اریک امانوئل اشمیت هم در ایران نام آشناست و در ردیف نهم ایستاده است. اشمیت 552 هزار نسخه فروخت. اشمیت استاد فلسفه، سینماگر و نمایشنامه نویس است. کتاب تازه او فروش بالایی داشت. احتمالاً همه منتظر بودند ببینند برنده گنکور 2009 در کجای این فهرست قرار دارد. ماری اندیای با 458 هزار نسخه در جایگاه دهم ایستاده است و البته باید بسیار خوشحال باشد چون از سال 2006 او اولین گنکوری است که به فهرست دهتایی راه یافته است. «سه زن قدرتمند» نوشته اندیای حتی پیش از دریافت مهمترین جایزه ادبی فرانسه زبان، فروش بالایی داشت. به هر صورت موفقیت بیشتری در انتظار این بانوی سیاهپوست است، چون کتاب او به زبانهای دیگر ترجمه خواهد شد و البته چاپ در قطع جیبی نیز در راه است.
این ده رمان نویس در سال 2009 بیش از 8 میلیون نسخه در مجموع فروش داشتهاند و توانستهاند از این طریق 84 میلیون یورو پول در بیاورند. البته بحران اقتصادی در این فهرست هم خود را نشان داده است. سال گذشته چهار میلیونر در این فهرست بود حال آنکه امسال تعداد آنها به دو نفر رسیده است. فردو ارگاس و آناگاوالدا امسال میلیونی نشدند.
نویسندگان غیر فرانسوی در این فهرست لحاظ نشدهاند. جهت اطلاع شما، هارلن کوبن (نزدیک به یک میلیون و 300 هزار نسخه)، دانبراون (یک میلیون)، استیگ لارسن (924 هزار)، ماری هیگینز کلارک (763 هزار) و داگلاس کندی (633 هزار) از جمله خارجیهای پرفروش در فرانسه هستند. اما پرفروشترین نویسنده همه فهرستها کاترین میر است که در سال 2009 به طور کلی توانست سه میلیون نسخه یعنی 52 میلیون یورو در فرانسه بفروشد. البته این رقم شامل فروش زبان انگلیسی کتاب نیز میشود.
