علی البرزی پدر خانه در کنار دستگاه ماهواره نشسته و با شور و اشتیاق خاصی اخبار شبکهها را دنبال میکند، در حال و هوای خود و غافل از بچهها است که مادر وارد خانه میشود، با مشاهده این صحنه با عصبانیت میگوید: مرد دستگاه رو خاموش کن، بچه کنارت نشسته؟! عصبانیت مادر خانه از یک طرف و غر زدنهای پدر از طرف دیگر شروع یک دعوای حسابی بین آنها است، دمپایی و در قابلمه است که در فضای خانه پرتاب میشود. اما در این بین چشمانی قشنگ و کنجکاو به تلویزیون خیره شده است و دستان کوچک بچهها بر روی دکمههای کنترل قرار میگیرد، شبکهها یکی پس از دیگری عوض میشود، مادر و پدر در حال و هوای خود و بچهها هم در حال و هوای دیگری با رفیق جدید و خطرناک خود هستند ؟!
تأثیرات منفی شبکههای زنجیرهای ماهواره را نمیتوان انکار کرد ماهواره و تهدیدات فرهنگی، ماهواره و آسیبهای اجتماع، ماهواره و امنیت اخلاقی جامعه و... شما هم شاید در چند وقت اخیر این واژهها را شنیده یا آنها را در مقالات روزنامههای مختلف خوانده باشید. طی هفتههای گذشته در برخی شبکههای ماهوارهای ضمن ارتباط تلفنی با دختران و پسران ایرانی از آنها میخواهند که حرفها و رفتارهای غیراخلاقی از خود بروز دهند!به عقیده بسیاری از کارشناسان علت بسیاری از بزههای اجتماعی در چند سال گذشته به ویژه در بین جوانان استفاده از تجهیزات ماهوارهای و مشاهده تصاویر مبتذل و مستهجن است که این تصاویر میتواند بر روی فکر و ذهن جوان تأثیرات منفی و مخربی داشته باشد. در چند ماه گذشته این موضوع تا جایی پیش رفته که تعدادی از شبکههای ماهوارهای بدون هیچگونه فیلترینگ و یا ضابطهای و در قالب شبکههای اجتماعی اقدام به پخش تصاویر غیراخلاقی و مستهجن میکنند وحتی در چند ماه اخیر با ارائه شماره تماس و راههای ارتباطی از مخاطب خود میخواهند که با این شبکهها تماس گرفته و نوعی ارتباط غیراخلاقی تلفنی و از راه دور برقرار کنند!
سهل انگاری خانوادهها یکی از علتهای اصلی گرایش فرزندان و جوانان به این نوع شبکهها سهلانگاری بخشی از خانوادههای ایرانی نسبت به استفاده فرزندان از شبکههای ماهوارهای است. دکترشهربانو قهاری، روانشناس و استاد دانشگاه با بیان این مطلب که خانواده به عنوان نهاد اصلی جامعه نقش اصلی را در رابطه با موضوع دارد، میگوید: سهل انگاری تعدادی از خانوادهها در رابطه با ماهواره و خطرات آن میتواند زمینهساز آسیبهای جدی روحی و روانی در بین فرزندان باشد.
صدا و سیمایی که بیشتر وقتها خواب است! صدا و سیما میتواند نقش اصلی را داشته باشد. قهاری روانشناس و استاد دانشگاه معتقد است: صدا و سیما به عنوان رسانه ملی میتواند بهترین و مؤثرترین نقشها را در رابطه با کاهش آسیبهای ناشی از شبکههای ماهوارهای داشته باشد. این استاد دانشگاه اطلاعرسانی در رابطه با خطرات این نوع شبکهها را در جامعه ضروری دانسته و به «جوان» گفت: سکوت کامل خبری و عدم اطلاعرسانی میتواند ضربات جبرانناپذیری بر پیکره جامعه وارد کند. «تخیل گرایی و دغدغه فکری از جمله پیامدهای مشاهده این نوع شبکهها است». این روانشناس با اشاره به این مطلب اظهار داشت: یک بار مشاهده تصاویر مبتذل از این شبکهها میتواند باعث تخیلگرایی و دغدغه فکری و روحی فرزندان شود. «تصاویرمشاهده شده در ذهن جوانان تجسم میشود». قهاری با بیان این مطلب گفت: فرزندان تصاویر مبتذل را در ذهن خود تجسم میکنند و این همان دغدغه فکری برای فرزندان است.
این زنگ خطر برای چه کسی به صدا در آمده؟ اما از طرف دیگر سید جواد زمانی، سخنگوی کمیسیون اجتماعی مجلس درباره این موضوع معتقد است: شبکههای ماهوارهای که به تازگی به راه افتاده و به دنبال ارتباط با مخاطبان هستند، میتوانند زنگ خطر جدی برای یک بحران اجتماعی و آسیبهای شدید روحی و روانی برای جوانان و حتی کودکان و نوجوانان باشند. این نماینده مجلس در ادامه به گزارشگر «جوان» گفت: استفاده از تصاویر مبتذل برای برقراری ارتباط از شیوههای جدیدی است که این نوع شبکهها برای برقرای ارتباط با جوانان در دستور کار خود قرار دادهاند. زمانی این اقدام را در راستای جنگ نرم دشمن و ترغیب جوانان به سمت شبکههای ماهوارهای دانسته و بر این باور است که استفاده از تصاویر تحریکآمیز بخصوص برای نسل جوان و به کار بردن موسیقیهای تند و با ضربآهنگ بالا از شیوههای این نوع شبکهها است. این نماینده مجلس یکی از راهکاری کاهش این نوع آسیب اجتماعی را رفع دغدغههای اصلی جوانان به ویژه در حوزه اشتغال و ازدواج میداند و بنا به گفته وی چنانچه یک جوان کار مناسب و زندگی در حد متعادل داشته باشد بسیار کمتر به سراغ اینگونه موارد خواهد رفت.
یک زن و مرد خطرناک در خانه ما! در بخش پایانی این گزارش نمیخواهیم همانند گزارشهای معمولی حرفهای تکراری بزنیم و آنها را به رشته تحریر دربیاوریم اما میخواهیم چند لحظه فقط در حد چند لحظه مسؤولان، خانوادهها و جوانان را به تفکر در رابطه با این موضوع و خطرات آن دعوت کنیم. شبکههای ماهوارهای با امکان دسترسی به اطلاعات، تصاویر، فیلمها و اتاقهای گفتوگو فرصتها و تهدیدهای تازهای را برای ما به ارمغان آورده است. اینکه استفاده از ماهواره در ایران آزاد است یا نه، به ما ارتباطی ندارد و این مسؤولان هستند که باید برای این موضوع تدابیر لازم را بیندیشند، اما آنچه که به ما مرتبط است، شفافسازی افکار عمومی و آگاهسازی اقشار مختلف از خطرات این نوع شبکهها است چرا که در چند سال گذشته به علت عدم اطلاعرسانی در برخی از بخشها به ویژه ماهواره و مسائل پیرامون آن شاهد مشکلات مختلفی در بدنه جامعه هستیم. لازم است مسؤولان با برنامهریزی بهتر در زمینه استفاده از دستگاه ماهواره در جامعه و خانوادهها هم با حفظ هوشیاری و آشنایی با فرصتها و تهدیدات این وسیله ارتباطی بهترین روشها را برای برخورد با این نوع از آسیب اجتماعی به کار گیرند. فراموش نکنیم در صورتی که این موضوع محقق نشود در آیندهای نهچندان دور شاهد توسعه روزافزون آسیبهای فرهنگی، اجتماعی و حتی سیاسی در بین آحاد مردم خواهیم بود.