امین خرمی - برگزاری اختتامیه اولین جشنواره فیلمهای تلویزیونی كه كمتر از یك هفته از آن میگذرد بهانه خوبی بود كه به روند تولیدات تله فیلمهای سیما و كیفیت آن آثار و نكاتی مانند استفاده كردنپ از كارگردانان ناآشنا برای ساخت تله فیلم ها، وجود شتابزدگی در ساخت آثار، كیفیت نازل آثار تولید شده در مراكز استانها و عدم ساخت فیلمهای تلویزیونی با موضوعیت عاشورای حسینی نگاهی ویژه داشته باشیم و برای پیگیری سؤالات به وجود آمده به سراغ مرتضی میرباقری، معاون سیما رفتیم.
حاصل این گفتوگو را در ادامه میخوانید.
آقای میرباقری بفرمایید چرا بحث تمركز بر كیفیت تله فیلمهای تولید شده توسط سازمان صدا و سیما در اولویت دوم و پس از توجه به كمیت آن آثار در تولید گسترده این آثار قرار دارد؟
درباره تعدد ساخت تلهفیلمها و توجه كمتر به كیفیت آنها باید بگویم كه بررسی كیفیت سریالها و تلهفیلمها بحثی تخصصی است. در فرآیند تولید یك برنامه چه در زمان نگارش و چه در زمان تولید، تذكرات لازم را میدهیم و بر آنها نظارت میكنیم كه از پشتوانه تحقیقاتی لازم برخوردار باشند؛ در واقع این ضوابط و استانداردها تعریف شده است؛ از سویی دیگر همه آثار یك نویسنده و كارگردان در یك سطح نیستند. ارزیابیهای ما نیز حكایت از آن دارد كه باتوجه به حضور در بازار رقابتی جهانی و وجود این امكان برای مردم جهت تماشای سریالهای مختلف تلویزیونی، مجموعههای ایرانی بسیار جلوتر از تولیدات خارج از كشور هستند.
در این مورد نباید به موارد استثنا بسنده كنیم بلكه باید مجموعههای داخلی و خارجی پخش شده از سیما را بهطور سالانه مورد بررسی قرار دهیم. در واقع مجموعههای داخلی دوبرابر از سریالهای خارجی در ایران بیننده دارند. البته در تولید تلهفیلمها با ظرفیتهای محدودی در این زمینه آغاز بهكار كردیم كه با توجه به محدودیتهای موجود در آن مقطع، سازندگان قدرت مانور كمتری در تولید فیلمهای تلویزیونی داشتند اما برگزاری اولین جشنواره تله فیلمهای تلویزیونی محیط مناسبی برای سنجیده شدن تلهفیلمها و بررسی نقاط آسیب آنها به شمار میرود. با توجه به اینكه ما در تولید فیلمهای تلویزیونی در حال طی كردن یك مسیر تكاملی هستند بر این نكته هم تأكید دارم كه در این راه به اندازه رشد كمی، توجه به حوزههای كیفی نیز مورد توجه ماست و برای نیل به این هدف نیز باید فرصت لازم را در اختیار هنرمندان قرار دهیم.
با توجه به حضور برخی تلهفیلمها در جشنواره فیلم فجر چه ضرورتی برای برگزاری جشنواره فیلمهای تلویزیونی وجود داشت؟
استقبال جشنواره فیلم فجر از تولیدات سیما یك نكته مثبت است. ما همكاری نزدیكی در عرصههای گوناگون با نهادها به ویژه وزارت فرهنگ و اسلامی داریم، اما همانگونه كه ارزیابی سریالها یكی از وظایف سیماست، انجام این كار در زمینه تلهفیلمها نیز ضروری است. نباید فراموش كنیم كه تلویزیون رسانه خاصی است كه به ویژگیهای آن در تولید برنامه باید توجه شود. بنابراین لازم است سیما به بررسی ساختههای خود بپردازد. جشنواره فیلمهای تلویزیونی سنجشی است كه میتواند تله فیلمهای تولید شده را از نظر كارشناسی مورد بررسی قرار دهد.
در این نكته شكی وجود ندارد كه برای برخورداری از جریانی یكدست و البته كیفی در آینده، تلویزیون نیاز دارد كه به تربیت نیروهای جوان و خلاق جهت تولید آثار فاخر بپردازد اما یكی دیگر از آسیبهای موجود در تولید تله فیلمهای پخش شده از سیما به عدم سابقه كافی كارگردانان خود و تولید آزمون و خطایی آنها باز میگردد آیا این مسأله در نتیجه خود بیشتر بار منفی برای تولیدات سازمان ندارد؟
ما در كارنامه بسیاری از افرادی كه برای تلویزیون فیلم ساخته اند اگر دقت میكنیم مشاهده میكنیم كه اكثر آنها از افراد برجسته در حوزه فیلم سازی به شمار میروند. از سوی دیگر قرار است كه ما بر حسب وظیفه خود به تربیت نیروی انسانی به عنوان یكی از وظایف خود نگاه كنیم و راه را برای ورود آنها هموار كنیم. ما هم با استفاده از تجربه كارگردانان نام آشنا و البته نیروهای جوان و خلاق زمینه یك رقابت سالم را برای آنها فراهم كرده ایم. البته معتقد نیستیم به نقطهی ایدهآل رسیدهایم، اما برای دستیافتن به این مهم همین مسیر را طی میكنیم تا پیش از پیش امكان رقابت بین پیشكسوتان و افراد جوان فراهم شود. تله فیلم را میتوان در سطوح مختلفی مانند عالی، خوب، متوسط دستهبندی كرد. در واقع این آثار داخل صدا و سیما كارشناسی میشوند و با برگزاری جشنواره آنها را در معرض محك بیرونی قرار میدهیم.
گفته میشود یكی از دلایل افت كیفی تله فیلمها دلیل ساخته شدن آنها در مدت زمان كوتاهی است. این محدودیت زمانی از طرف سازمان به گروههای تولید فیلم اعمال میشود یا مجرای دیگری وجود دارد؟
این نكته كذب محض است كه تله فیلمها طی چند روز محدود ساخته میشوند و به پخش میرسند، البته باید به این مورد توجه كنیم كه ممكن است مواردی وجود داشته باشد اما این موضوع به قاعده تبدیل نشده است، چون اگر اینگونه بود خودمان با آن برخورد میكردیم. شاید بتوانیم بگوییم كه معدل ظرفیت هنری ما به گونهای است كه همچنان شاهد ساختههای متوسط هستیم اما امیدواریم كه بتوانیم به آثاری با كیفیت بالا دست یابیم.
اما بسیار دیده میشود كه در بین كارگردانان هستند افرادی كه همزمان در حال ساخت یك اثر و در حال پیشتولید اثر دیگری هستند و خب فرجام آن اثر در حال ساخت با این رویه مشخص است كه به كجا میانجامد؟
برخی كارگردانان در حین ساخت فیلم و سریالی ذهنشان درگیر كارهای دیگر است، این نكتهای است كه در بین كارگردانان ما به ویژه افراد برجسته دیده میشود. اما به دلیل ظرفیت معین موجود در كشور دراین زمینه نمیتوانیم كارگردانان خود را از این كار منع كنیم و از نظر قانونی نیز نمیتوانیم محدودیتی ایجاد كنیم. هرچند كه توصیه نمیكنیم چنین امری اتفاق بیفتد، اما گاهی یك كارگردان در یك زمان، ممكن است در حال ساخت یك اثر، كار دیگرش در مراحل پرورش ایده یا تدوین قرار داشته باشد.
ممكن است درباره كیفیت پایین تله فیلمهای تولید شده در مراكز استانها و پخش آن آثار از شبكههای ملی توضیح دهید؟ آیا تنها توجه به تولیدات استانی با توجه به كیفیت نامطلوب آنها توجیهی مناسب برای پخش آن آثار به شمار میآید؟
اغلب آثار تولید شده در مراكز استانها از استانداردهای مركز فاصله دارند، البته سیاستهای ما این است كه این فاصلهها هرچه زودتر كم شود. علاوه بر آن هنگامی كه قصد پخش برخی از تولیدات مراكز استانها از شبكههای سراسری را داریم به منظور تندترشدن ریتم آنها برخی سكانسهای آن آثار را حذف یا تلخیص میكنیم.
در این گفتوگو بارها به مسأله توجه به ارتقای كیفی تله فیلمها اشاره كردید، ممكن است بفرمایید چه كارویژگیهایی برای نیل به این هدف در برنامههای سازمان تعریف شده است؟
برگزاری جشنواره فیلمهای تلویزیونی یكی از همین رویكردهاست كه فیلمسازان را برای برگزیده شدن به توجه به ارتقای آثارشان تشویق میكند. هرجشنوارهای تلاش میكند مدلی را عرضه كند. در جشنواره فیلمهای تلویزیونی استانداردها، وظایف و ضوابطی ذكر میشود كه بر ارتقای كیفی آثار مؤثر است.
با توجه به انتصاب مجدد آقای ضرغامی به عنوان شخص اول سازمان صدا و سیما افق این رسانه در تولیدات خود به خصوص در زمینه تله فیلمها بر چه اساسی برنامه ریزی شده است؟
با توجه به نكاتی كه مقام معظم رهبری در تمدید حكم ریاست عزتالله ضرغامی در صداوسیما به آنها پرداختند اولویت توجه ما در ساخت تله فیلمها و سریالها بر موضوعاتی از قبیل دین، اخلاق، امید و آگاهی به ویژه در خانواده و رفتارهای اجتماعی متمركز خواهد بود.
و سؤال آخر اینكه متأسفانه در زمینه تولید تله فیلم درزمینه موضوعات عاشورایی طی این چند سال شاهد هیچ اثری نبودیم، ممكن است در این زمینه توضیح دهید؟
مهمترین كار عاشورایی سیما سریال «مختارنامه» است كه از سال آینده روی آنتن میرود و به حوادث مربوط به زندگی حضرت امام حسن (ع)، حضرت امام حسین (ع) و حضرت سجاد (ع) میپردازد البته مباحث دیگری نیز مانند علقمه و فرات را نیز مورد توجه قرار میدهد.
همچنین در سالهای پیش قرار بود درباره زندگی حضرت امام حسین (ع) سریالی ساخته شود، اما با توجه به معاذیر به وجود آمده متوقف شد پس از توقف آن مختارنامه را شروع كردیم. البته اگر پس از پخش مختارنامه ضرورت ساخت سریالی مستقل درباره امام حسین (ع) را حس كنیم، درباره آن تصمیم گیری میكنیم.
