طبقه بیست و دوم یکی از آسمانخراشهای شهر نیویورک در حالی روز شنبه میزبان نمایندگان پنج کشور شورای امنیت سازمان ملل و همچنین نماینده آلمان موسوم به گروه 1+5 بود که پیشتر با یکدیگر قرار گذاشته بودند بار دیگر درباره فعالیتهای هستهای جمهوری اسلامی ایران جلسه گذاشته و به نتیجه مشخص و مناسبی برسند.
بیل برنز معاون سیاسی وزیر خارجه آمریکا، املی هارپر نماینده آلمان، جسی آدامز فرستاده انگلیس، سرگئی ریابکوف، معاون وزیر خارجه روسیه، رابرت کوپر از اتحادیه اروپا و کنگ یانگ مشاور سفیر چین در سازمان ملل پس از آنکه آسانسور آسمانخراش 87 متری نیویورک را در طبقه بیست و دوم متوقف کردند، با ورود به اتاق جلسه درهای آن را بر روی خبرنگاران بستند تا لنزهای دوربینهای خبرنگاران از جزئیات سخنانشان محروم بمانند.
نمایندگان گروه 1+5 ساعت 12 ظهر روز شنبه جلسه خود را آغاز کردند و تا 15 بعد از ظهر طول دادند اما آنچه از آن بیرون آمد در یک حرف مشترک بود «گروه به هیچ نتیجه مشخصی نرسید». بر اساس اخبار منتشر شده قبل و بعد از این جلسه سه ساعته، آمریکا و رژیم صهیونیستی تمام تلاش خود را برای توافقی همهجانبه علیه فعالیتهای صلحآمیز هستهای ایران انجام دادند. اما در پایان این جلسه بسیاری از رسانههای جهانی این تیتر را انتخاب کردند که گروه 1+5 به نتیجه روشنی نرسیدند.
البته نمیتوان گفت که این نشست هیچ نتیجهای در بر نداشته است، زیرا به گفته برخی از منابع غربی دیپلماتهای گروه 1+5 در نشست نیویورک به این نتیجه رسیدند که ایران به توافق حاصله از مذاکرت اتمی ژنو عمل نکرده است.
البته از توافق دیگری نیز در این نشست صحبت شده است. به گفته رابرت کوپر، نماینده اتحادیه اروپا اعضای گروه همچنان به سیاست «دو مسیره» خود در مقابل ایران که بر مبنای ارائه مشوقها و اعمال تحریمها تنظیم شده، پایبند هستند.
این در حالی است که یکی از نمایندگان با اذعان به این مسأله که 1+5 به نتیجه خاصی نرسید، تأکید کرد که ما تنها به این دلیل دور هم جمع شدیم که «نیاز داریم به مقامات سیاسی تهران این پیام را منتقل کنیم که موضوع فعالیتهای هستهای ایران را فراموش نکردهایم.»
تنازع قدرتها به بهانه ایران
در پایان نشست گروه 1+5 نمایندگان کشورهای مختلف دیدگاههای متفاوت و حتی متناقضی را مطرح کردند که نشان میدهد اعضا نسبت به فعالیتهای هستهای کشورمان اختلاف نظرهای مبنایی دارند.
در حالی که بیل برنز، نماینده آمریکا، مذاکرات نیویورک را«بسیار سودمند» توصیف کرد، سرگئی ریابکوف نماینده روسیه پس از اتمام جلسه به خبرنگاران گفت که این جلسه بدون نتیجه بود به این معنا که به اتخاذ تصمیمی نینجامید.
نماینده اتحادیه اروپا در حالی صحبت از ادامه مذاکرات برای تحریم علیه جمهوری اسلامی ایران میکند که چین با رد هر گونه تحریم علیه تهران برای ادامه مذاکرات تا پیدا کردن راه حلی دیپلماتیک پافشاری میکند. نماینده روسیه نیز تأکید کرد که «هنوز» راه برای رفتارهای دیپلماتیک بدون در نظر گرفتن تحریمهای مورد نظر آمریکا باز است. وی قبل از ورود به ساختمان محل مذاکره به خبرنگاران گفت که در این نشست درباره قطعنامههای گذشته صحبت میشود.
شورای امنیت سازمان ملل از سال 2006 تا کنون سه قطعنامه علیه جمهوری اسلامی به تصویب رسانده است تا از این طریق فعالیتهای هستهای ایران را که به زعم آمریکا و اسراییل صلح آمیز نیست، متوقف کند.
این در حالی است که کشورهای انگلیس، فرانسه و آلمان با حمایت از سیاستهای آمریکا از کشورهای چین و روسیه خواستهاند خود را برای تحریمهای ایران که در بخشهای بیمه، مالی، تسلیحاتی و همچنین تحریم برخی نهادهای حقوقی و اشخاص حقیقی صورت میگیرد، هماهنگ کنند.
پایان جلسه نشان داد که این هماهنگی صورت نخواهد گرفت که چین در این میان نقش موثری داشت. از این رو اعضای گروه 1+5 تصمیم گرفتند که در آیندهای نزدیک نشست دیگری برگزار کنند تا شاید به توافق مشخصی دست پیدا کنند. اعضا تأکید کردهاند که جمهوری اسلامی ایران نیز در نشست آینده حضور داشته باشد تا از این طریق توافقات نشست وین بار دیگر و در حضور نماینده ایران مرور شود.
چرا چین مخالف است
پکن با آگاهی از اینکه کشور آمریکا موضوع تحریمهای ایران را سرلوحه نشست 1+5 قرار خواهد داد با اعزام یک دیپلمات درجه دو قبل از آغاز نشست مخالفت خود را با آن اعلام کرد. پکن ابتدا قرار بود نماینده خود در سازمان ملل را به این نشست بفرستد اما به این نتیجه رسید که از مشاور وی استفاده کرده و با فرستادن او به نشست 1+5 اعتراض خود را نسبت به سیاستهای هجومی آمریکا علیه ایران نشان دهد.
اما چرا پکن از سیاست تحریم علیه ایران حمایت نمیکند؟ مقامات سیاسی پکن با تأکید بر اینکه مسائل هستهای ایران و نوع رفتار متقابل با آن به جایگاهی بسیار پیچیده رسیده است و برای پیدا کردن راهحلی مناسب، بلندمدت و تاثیرگذار باید به مذاکرات ادامه داد، عواملی را برای مخالفت با تحریمها اعلام کرده است. ابتدا اینکه سیستم کنترل تسلیحات بینالمللی از قاعده شفافی برخوردار نیست و در درون خود دارای نقص است. دوم اینکه دولت آمریکا با توجه به ناآرامیهای پیش آمده در ایران از سیاست خاصی پیروی میکند و درصدد است با فشار علیه حکومت از ناآرامیها حمایت کند. به اعتقاد کارشناسان، پکن دلایل دیگری نیز برای مخالفت با تحریم و فشار علیه ایران دارد. روابط و حتی نیاز اقتصادی به منابع اولیه و همچنین بازار ایران، امنیتی ندیدن فعالیتهای هستهای ایران آنگونه که غرب میپندارد.
واکنش ایران به نشست 1+5
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران با بیان اینکه شکست نشست گروه 1+5در نیویورک طبیعی است، تصریح کرد: راه حل این است که این گروه، حقوق هستهای جمهوری اسلامی ایران را به رسمیت بشناسد.
رامین مهمانپرست در این خصوص گفت: برنامههای اجلاس 1+5 تا زمانی که یک رویکرد واقعگرایانه نداشته باشد و در جهت احقاق حقوق صلحآمیز هستهای ایران نباشد، دارای نتیجه روشنی نخواهد بود.
وی افزود: کشورهای 1+5 بهخوبی اطلاع دارند که فعالیتهای هستهای ایران با توجه به بررسیها و گزارشهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی هیچگونه انحرافی نداشته است.
مهمانپرست اضافه کرد: بنابراین، این پرونده باید در چارچوب قوانین و مقررات آژانس پیگیری شود و رسیدگی به آن در اینگونه جلسات (1+5) یک رویکرد سیاسی است و طبیعی است که چنین جلساتی با چنین رویکردی به نتیجه مطلوب نمیرسد.
وی اظهار داشت: اگر قرار باشد این جلسات به نتیجه و تفاهم برسد، راه حل آن این است که حقوق هستهای ایران به رسمیت شناخته شود و این پرونده در مسیر حقوقی و طبیعی خود در چارچوب قوانین آژانس قرار گیرد.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی در خصوص علت حضور چین در این دور از نشست 1+5 در پایینترین سطح گفت: برخی کشورها از جمله چین اعتقادی به نتیجهبخش بودن رویکردهای منفی و تحریم و تهدید ندارند و مسیری که با اهداف سیاسی بخواهد پیموده شود، به نتیجه مناسبی نخواهد رسید.
