با نزديك شدن به روزهاي پاياني سال جاري ميلادي، اميدهاي دولت اوباما براي ايجاد اجماع در داخل شوراي امنيت براي اعمال تحريم عليه ايران روز به روز دشوارتر ميشود.
در حالي كه باراك اوباما، رئيسجمهور آمريكا پايان ماه دسامبر را به عنوان مهلت نهايي براي اعلام تمايل ايران به ادامه مذاكرات در چارچوب مذاكرات وين اعلام كرده، مقامهاي كاخ سفيد نيز اين روزها سعي ميكنند به ايران يادآوري كنند كه عقربههاي زمان به روزها و ساعتهاي پاياني سال ميلادي نزديكتر ميشود. رابرت گيبس، دبير مطبوعاتي كاخ سفيد روز سهشنبه يادآوري كرد كه آمريكا درصدد نيست از اعلاميه باراك اوباما، رئيسجمهور صرفنظر كند و مهلت نهايي براي اعلام پاسخ ايران در رابطه با برنامه هستهاي اين كشور آخر ماه دسامبر تمام ميشود.گيبس تأكيد كرد كه رئيسجمهور ايران ميتواند مهلت نهايي معين شده براي اعلام پاسخ را به رسميت نشناسد، اما اين مهلتي واقع گرايانه است كه از سوي جامعه بينالمللي تعيين شده است.
البته در اين باره كه ممكن است دولت اوباما در سال جديد درهاي ديپلماسي با ايران را ببندد، ترديدهاي جدي وجود دارد ولي اگر آمريكاييها حتي چنين قصدي هم داشته باشند، به نظر ميرسد شرايط در داخل شوراي امنيت براي اعمال تحريمهاي سخت و گستردهاي عليه ايران فراهم نيست.
آنهايي كه ميروند، كساني كه ميآيند
سال ميلادي 2009 كه تمام ميشود، تركيب اعضاي غير دائم شوراي امنيت هم تغييراتي اساسي پيدا ميكند. براساس روند گردشي حاكم بر اين شورا، قرار است كشورهاي بوركينافاسو، كاستاريكا، كرواسي، ليبي و ويتنام جاي خود را به بوسني و هرزگوين، برزيل، گابن، لبنان و نيجريه بدهند.گزارشهايي كه در روزهاي اخير در مطبوعات آمريكايي منتشر شده نشان ميدهد تا اين تغيير و تحولات در شوراي امنيت رخ دهد، كار به نيمه دوم ماه ژانويه خواهد كشيد. وقتي اعضاي شوراي امنيت از تعطيلات ژانويه برميگردند، آرام آرام چالشها با اعضاي جديد شروع ميشود.
در بين اعضاي جديد به احتمال زياد برزيل جزو كشورهايي است كه موافق اعمال تحريمهاي جديد عليه ايران نيست، به ويژه اينكه در رأيگيريهاي پيشين شوراي حكام آژانس هم برزيليها جزو كشورهايي بودند كه به قطعنامه ضد ايران رأي منفي دادند.موضع بوسني، گابن و نيجريه هنوز به درستي معلوم نيست و اين احتمال وجود دارد كه به قطعنامه ضد ايراني رأي مثبت بدهند ولي تحولات اخير و به ويژه سفر متكي به بيروت نشان داد احتمال اينكه دولت آقاي حريري به قطعنامه ايران رأي منفي بدهد زياد است، به ويژه اينكه آقاي حريري خوب مطلع است كه اگر به قطعنامه تحريم ايران رأي مثبت بدهد با انتقادهاي شديد حزب الله و حتي گزينههايي مانند خروج وزراي حزبالله از كابينه روبهرو خواهد شد.
تازه وقتي كه اعضاي جديد شوراي امنيت در كنار اعضاي قديمتر مثل تركيه و ... قرار بگيرند، آمريكاييها براي ايجاد ائتلاف و اجماع ضد ايراني با مشكلات بيشتري روبهرو خواهند شد.
روسهاي مردد، چيني هاي قاطع
جداي از مشكلات مربوط به اعضاي غير دائم، آمريكا در جبهه اصلي با چالش چين و روسيه روبهرواست. البته طي ماههاي اخير روسها براي طرف آمريكايي سيگنالهايي فرستادهاند كه نشان ميدهد با تحريم ايران موافق هستند ولي موضع آنها به همان اندازه براي ايران متناقض و غيرقابل اعتماد است كه براي آمريكا سردرگم كننده تلقي ميشود.يك مقام كاخ سفيد كه خواست نامش فاش نشود روز گذشته در گفتوگو با فاكس نيوز با اشاره به گفتوگوهاي اوباما با مدودف در حاشيه اجلاس كپنهاگ گفت:ما هر بار كه با آنها مينشينيم با هم مذاكره ميكنيم و آنها هم ميگويند كه ما با شما خواهيم بود ولي با وجود تضمينهايي كه به طور خصوصي به ما ميدهند هيچ تضميني درباره (موضعگيري) آنها وجود ندارد.به گفته وي احتمال اينكه روسها در قضيه قطعنامه هم استراتژي رويارويي (با آمريكا) را در پيش بگيرند وجود دارد.نحوه برخورد چينيها با آمريكا از روسها هم مشكلتر است زيرا پكن طي هفتههاي اخير بارها تأكيد كرده كه حاضر به پيروي از تحريم ايران نيست. آخرين موضعگيري چينيها در نشست سهشنبه شب شوراي امنيت بود كه طي آن لاييغان، نماينده چين در شوراي امنيت اعلام كرد كه كشورش خواستار اين است كه زمان بيشتري به ديپلماسي داده شود. وي گفت: راه براي تلاشهاي ديپلماتيك هنوز كاملاً بسته نشده است. بايد تلاشها را براي يافتن راه حلي براي برون رفت از بن بست فعلي تمركز كرد.گفتوگوهاي سهشنبه شب 1+5 نيز يكبار ديگر نشان دادكه اعضاي اين گروه هنوز درباره اعمال تحريمها اختلاف نظر دارند.
آمريكا شوراي امنيت را دور ميزند
مجموع اين تحولات باعث شده كه آمريكاييها براي اولين بار طي دوره اوباما بحث تحريم ايران در بيرون از ديوارهاي شوراي امنيت سازمان ملل را مطرح كنند. شبكه خبري ABC نيوز روز گذشته در گزارشي با عنوان «آمريكا به دنبال تحريم ايران در خارج شوراي امنيت است» نوشت:در شرايطي كه به نظر ميرسد ايران ضرب الاجل پايان سال را نپذيرد و دولت چين نيز با اعمال تحريم در داخل شوراي امنيت مخالفت كند، دولت اوباما خود را براي راههاي تكميلي تحريم ايران آماده ميكند.در اين گزارش به نقل از جان كرولي، سخنگوي وزارت خارجه آمريكا آمده است: تحريمهايي وجود دارد كه در دسترس هستند و همين الان ميتواند عليه ايران اعمال شود.منابع اروپايي نيز به ABC نيوز گفتهاندكه دولتهاي اروپايي در حال پيدا كردن تحريمهايي در سطح ملي خود و در سطح اتحاديه اروپايي هستند زيرا پذيرفتهاند كه ابزارهاي سازمان ملل اگر حتي تصويب هم شوند، به اندازه كافي سخت نخواهند بود.
