جوان آنلاین: افزایش قیمت نفت و نگرانی کشور‌ها از بروز بحران غذایی که در پی اقدامات جنگ‌طلبانه طبقه اپستین اتفاق افتاده، بار دیگر دنیا را با کمبود نفت و مشتقات آن و بحران صنعت غذا روبه‌رو کرده است. امریکا در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره، همزمان با کاهش شدید ذخایر سوخت امریکا، شاهد گرانی ۴۵درصدی بنزین و ۶۸ درصدی گازوئیل است. اقتصاد اروپا نیز به دلیل افزایش قیمت انرژی، حمل‌ونقل و مواد غذایی در آستانه نابودی است، به‌طوری‌که علاوه بر نارضایتی مردم، کامیون‌داران نیز در اعتصاب هستند و این امر موجب افزایش قیمت کالا‌ها و تعطیلی کارخانجات تولید مواد غذایی شده است. اکنون اقتصاد جهانی، بهای ناامنی در منطقه‌ای را می‌پردازد که هیچ جایگزین فیزیکی برای آن در جغرافیای سیاسی جهان وجود ندارد.
از زمانی که خبر جنگ‌افروزی‌های امریکا و نیروی نیابتی‌اش در منطقه، به دنیا مخابره شد، نبض بازار‌های جهانی انرژی به شکلی غیرقابل کنترل شروع به تپیدن کرد. در روز‌های بعد مشخص شد درگیری نظامی در غرب آسیا زلزله‌ای به راه انداخته که تکان‌های آن در پمپ‌بنزین‌های کالیفرنیا، بزرگراه‌های آلمان و حومه سیدنی و حتی به دورترین نقاط آفریقا هم رسیده است. جنگ علیه ایران، شکاف‌های عمیق در تاب‌آوری انرژی جهان را آشکار کرد، در حالی که آسیا و اروپا با کمبود شدید سوخت و جهش هزینه‌ها روبه‌رو شده‌اند، امریکا نیز همزمان با کاهش شدید ذخایر سوخت، شاهد گرانی ۴۵ درصدی بنزین و ۶۸ درصدی گازوئیل است. کنشگران از همان ابتدای بحران و بسته‌شدن تنگه هرمز، تأکید می‌کردند که آثار بسته‌شدن تنگه هرمز و جنگ‌افروزی امریکا با گذشت زمان به اقتصاد جهانی و سفره خانوار‌ها منتقل خواهد شد؛ فشاری که می‌تواند در پاییز و زمستان نمود بیشتری پیدا کند.
بحران انرژی امریکا تشدید شد
افزایش هزینه‌های انرژی، فشار بدهی عمومی و نارضایتی اقتصادی، حالا به چالش‌هایی جدی برای رژیم امریکا تبدیل شده‌اند و براساس نظرسنجی‌ها محبوبیت ترامپ به ۳۱ درصد تنزل پیدا کرده است. اعتراضات در بخش‌هایی از امریکا و کاهش محبوبیت رئیس این رژیم، نشانه‌هایی از افزایش فشار سیاسی بر کاخ سفید هستند. اگر روند کنونی ادامه پیدا کند، انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره می‌تواند به آزمونی دشوار برای ترامپ و حزب جمهوری‌خواه تبدیل شود.
برآورد‌های مؤسسه نفت امریکا نشان می‌دهد ذخایر نفت خام تجاری این کشور در هفته منتهی به ۱۶ اکتبر (۲۴ مهر) حدود ۹/۴ میلیون بشکه کاهش یافته است؛ این در حالی است که هفته پیش از آن نیز ذخایر تجاری حدود ۱۱ میلیون بشکه آب رفته بود. در مجموع ۲۷ هفته گذشته (آغاز جنگ علیه ایران)، ذخایر تجاری نفت امریکا بیش از ۵۶ میلیون بشکه کاهش یافته است. ذخایر بنزین نیز در همین هفته حدود ۲ میلیون بشکه کم شده و ذخایر گازوئیل و نفت گرمایشی با کاهش ۶/۲ میلیون بشکه‌ای، برای دومین هفته پیاپی روند نزولی داشته‌اند. همچنین قیمت سوخت در امریکا نیز به‌شدت بالا رفته است. میانگین بنزین در ۱۶ اکتبر به ۳۳/۴ دلار برای هر گالن و گازوئیل به ۳۳/۶ دلار رسید که نسبت به پیش از جنگ به ترتیب ۴۵ و ۶۸ درصد افزایش را نشان می‌دهد. گرانی گازوئیل و سوخت هواپیما هزینه حمل‌ونقل کالا‌ها را بالا برده و در نهایت به قیمت مواد غذایی و کالا‌های مصرفی منتقل شده است.
هشدار درباره شوک جدید قیمت نفت
بانک سرمایه‌گذاری گلدمن ساکس درباره احتمال افزایش بیشتر قیمت نفت در بازار‌های جهانی هشدار داد، چراکه جنگ ایران و بحران تنگه هرمز، هزینه حمل‌ونقل دریایی نفت را به‌شدت افزایش داده و چشم‌انداز بازگشت این هزینه‌ها به سطوح گذشته را با ابهام مواجه کرده است. براساس گزارش این بانک، متوسط هزینه حمل دریایی نفت در جهان از حدود ۳ دلار به ازای هر بشکه در سال گذشته، به بیش از ۲۰ دلار در هر بشکه رسیده است؛ افزایشی بیش از شش‌برابری که فشار قابل‌توجهی بر زنجیره تأمین نفت وارد می‌کند. گلدمن ساکس اعلام کرده است تداوم هزینه‌های بالای حمل‌ونقل در کوتاه‌مدت، در کنار احتمال تشدید حملات به کشتی‌ها و زیرساخت‌های نفتی و ماندگاری ریسک‌های ژئوپلیتیکی، می‌تواند قیمت نفت را بالاتر از پیش‌بینی فعلی این بانک سوق دهد.
هزینه حمل نفت در مسیر‌های غرب آسیا به ۳۵ دلار رسید
بر اساس برآورد گلدمن ساکس، هزینه حمل نفت در مسیر‌های خاورمیانه به حدود ۳۵ دلار به ازای هر بشکه افزایش یافته است؛ رقمی که نشان‌دهنده تشدید اختلال در جابه‌جایی نفت از این منطقه است. افزایش هزینه حمل‌ونقل تنها به نرخ کرایه کشتی‌ها محدود نمی‌شود و عوامل دیگری نیز در رشد آن نقش دارند. طبق تحلیل این بانک، حدود ۷ دلار از هزینه اضافی حمل هر بشکه نفت به حق بیمه ریسک جنگ در تنگه هرمز مربوط است. افزایش هزینه سوخت نیز حدود ۴ دلار و عملیات انتقال نفت از یک کشتی به کشتی دیگر در خلیج عمان، حدود ۴ دلار دیگر به هزینه هر بشکه اضافه کرده است. عملیات انتقال کشتی به کشتی، بخشی از ظرفیت ناوگان نفتکش‌ها را برای مدت بیشتری درگیر می‌کند و از تعداد کشتی‌های در دسترس برای سایر مسیر‌های تجاری می‌کاهد. در نتیجه، اختلال در یک منطقه می‌تواند هزینه حمل‌ونقل را در دیگر مسیر‌های تجارت جهانی نفت نیز افزایش دهد.
کرایه نفتکش‌های غول‌پیکر رکورد زد
بحران حمل‌ونقل نفت در غرب آسیا، بازار نفتکش‌های غول‌پیکر را نیز با محدودیت شدید ظرفیت مواجه کرده است. طبق گزارش‌های منتشرشده، نرخ اجاره نفتکش‌های ابرغول‌پیکر در مسیر خلیج فارس به شرق آسیا در اوایل اکتبر از روزانه ۴/۱ میلیون دلار فراتر رفت و رکورد جدیدی ثبت کرد. تغییر مسیر کشتی‌ها، طولانی‌تر شدن سفر‌های دریایی و ناکارآمدی فرایند بارگیری نفت در خاورمیانه، از عوامل تشدید این وضعیت عنوان شده‌اند. در چنین شرایطی، نفتکش‌ها مدت بیشتری در سفر یا عملیات انتقال نفت باقی می‌مانند و ظرفیت مؤثر ناوگان برای حمل محموله‌های جدید کاهش می‌یابد. این وضعیت به سایر بخش‌های بازار حمل‌ونقل دریایی نفت نیز سرایت کرده است. با محدود شدن دسترسی به نفتکش‌های غول‌پیکر، تقاضا برای کشتی‌های کوچک‌تر از جمله نفتکش‌های افراماکس و سوئزمکس افزایش یافته و نرخ کرایه روزانه آنها نیز تحت فشار صعودی قرار گرفته است.
بحران حمل‌ونقل؛ تهدیدی تازه برای قیمت جهانی نفت
افزایش هزینه حمل نفت در شرایطی رخ می‌دهد که بازار جهانی انرژی همچنان تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی خاورمیانه قرار دارد. تداوم بحران در تنگه هرمز، علاوه بر ایجاد اختلال در مسیر‌های دریایی، هزینه انتقال نفت به مصرف‌کنندگان نهایی را افزایش داده است.
کمبود مواد غذایی و سوخت در جنوب ایتالیا
اعتراض کامیون‌داران در جنوب ایتالیا به افزایش قیمت سوخت و هزینه‌های زندگی، با مختل کردن ارسال مواد اولیه به کارخانه‌ها، تولید را با خطر توقف روبه‌رو کرده است. نگرانی‌های فزاینده درباره تأمین مواد غذایی در رم نیز افزایش یافته است، زیرا مشکلات حمل‌ونقل، انتقال کالا‌ها از جنوب ایتالیا به پایتخت را مختل کرده است. انجمن کشاورزی ایتالیا، هشدار داده است که اگر روند حمل‌ونقل از سر گرفته نشود، تولیدکنندگان در سیسیل مجبور خواهند شد مقادیر زیادی از محصولات فاسدشدنی خود را از بین ببرند.
