جوان آنلاین: ایران و امریکا در نیویورک در حال تماسهای دیپلماتیک برای دستیابی به یک توافق برای بازگشت به تفاهم اسلامآباد هستند. عباس عراقچی انجام گفتوگوهایی با طرح امریکا را که البته شکل و چارچوب آن مشخص نیست، تأیید کرده و گفته که تهران آماده اجرای طرح است. با این حال، فاصله میان «گفتوگو» و «توافق»، بهویژه با نزدیک شدن انتخابات نوامبر امریکا، همچنان قابلتوجه است. دنیس راس، دیپلمات باسابقه امریکایی، احتمال دستیابی به توافق پیش از انتخابات ماه نوامبر را حدود ۳۰ درصد میداند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه تأیید کرد که گفتوگوها با طرف امریکایی در نیویورک انجام شده و از طریق میانجیگری قطر، شروط تهران به واشینگتن منتقل شده است. یک مقام ارشد ایرانی هم به رویترز گفته هیئت ایران در نیویورک اختیار کامل برای احیای مسیر دیپلماسی دارد و در صورت برداشته شدن گامهای ملموس از سوی امریکا، تهران از ازسرگیری مذاکرات استقبال میکند. در حالی که برخی منابع میگویند که طرح اولیه از سوی ایران ارائه شده، ولی شواهد نشان میدهد طرح روی میز، پاسخی به پیشنهادی است که از طرف امریکا ارائه شده است. تهران در ۱۶ سپتامبر پیشنهاد خود را برای پایان خصومتها از طریق میانجیها به واشینگتن رسانده و سپس همین چارچوب در نیویورک به بحث گذاشته شده است. طرح، یک معامله مرحلهای و احتمالاً دومرحلهای است که تنگه هرمز در مرکز آن قرار دارد. در چارچوب مطرحشده، ایران در ازای انجام تعهدات امریکا، ظرف هفت روز سیر کشتیرانی در هرمز را بازگشایی میکند، منتها امریکا باید ابتدا محاصره دریایی و تحریمهای نفتی را بردارد و داراییهای مسدودشده ایران را آزاد کند. در طول این هفت روز نیز توقف درگیریها در همه جبههها، از جمله لبنان که مورد تأکید تهران قرار دارد، متوقف خواهد شد. پس از بازگشایی هرمز که ظرف هفت روز انجام میشود، مذاکرات هستهای آغاز خواهد شد.
عباس عراقچی گفته که این طرح، به معنای ارائه یک توافق کاملاً جدید نیست. به گفته او، چارچوب پیشنهادی بر مبنای همان تفاهم ماه ژوئن در اسلامآباد است، اما زمانبندی اجرای آن تغییر کرده، به این معنی که به جای آنکه پس از ۶۰ روز مذاکرات هستهای آغاز شود، در طرح جدید فاصله زمانی به هفت روز کاهش یافته است.
هرچند یک مقام کاخ سفید به CNN گفته که مذاکراتی مثبت و سازنده از طریق میانجیها درباره ایران در جریان است، ولی هنوز نشانهای از پذیرش نهایی امریکا دیده نمیشود. به خصوص که یک منبع کاخ سفید به رویترز گفته ترامپ خود را در موقعیت قدرتمندی میبیند و معتقد است فشار اقتصادی بر ایران در حال اثرگذاری است. برخی منابع نزدیک به مذاکرات میگویند که امریکا اصرار دارد مسیر جنوبی تنگه هرمز باید باز بماند، در حالی که ایران با این موضوع مخالف است و تنها مسیر اخیراً توافق شده با عمان را قبول دارد. همین منبع گفته که برخلاف گزارش نیویورک تایمز، در طرح هفتروزه ارائه شده از سوی ایران، موضوعی درباره مذاکرات هستهای مطرح نشده است.
زمانبندی مذاکرات نیز، اهمیت ویژهای دارد. عراقچی گفته تهران ترجیح میدهد توافق پیش از انتخابات میاندورهای امریکا در ۳ نوامبر حاصل شود، موضوعی که ابهام درباره درستی زمانبندی توافق را برجسته میکند: آیا مذاکراتی که در فاصلهای کوتاه تا انتخابات امریکا آغاز شده، میتواند از ملاحظات انتخاباتی واشینگتن جدا بماند؟ دنیس راس، دیپلمات باسابقه امریکایی، احتمال دستیابی به توافق پیش از انتخابات را حدود ۳۰ درصد دانسته؛ چیزی که وجود انگیزه سیاسی ترامپ برای کاهش تنش پیش از انتخابات را نیز برجسته میکند.
تحت چنین شرایطی، مسیر مذاکرات هنوز شکننده به نظر میرسد. طرف امریکایی معتقد است که اهرم تحریم و فشار اقتصادی را در دست دارد و همزمان، والاستریتژورنال نوشته که عربستان سعودی و امارات متحده عربی با تلاشها برای ازسرگیری مذاکرات امریکا و ایران مخالفت کرده و خواستار ادامه تحریمها و محاصره دریایی هستند، در حالی که قطر و عمان در تلاشند مذاکرات را احتمالاً از هفته آینده از سر بگیرند. در مقابل، ایران نیز اهرم هرمز را دارد. روز جمعه رویترز گزارش کرد که تعداد عبور کشتیها از تنگه هرمز در روز پنج شنبه به ۹فروند کاهش یافته، در حالی که روز قبل ۱۴ فروند و میانگین ۱۰ روزه حدود ۱۸ فروند بوده است. شبکه سیانان هم ادعا کرد که تصاویر ماهوارهای و پشتیبانی اطلاعاتی که توسط چین به ایران ارائه شده، به ایران کمک کرده کشتیها را در تنگه هرمز تهدید کند و حملات دقیقی به پایگاههای نظامی امریکا در خاورمیانه انجام دهد.
