جوان آنلاین: جنگی که قرار بود با تغییر حکومت در ایران بهسرعت تمام شود، حالا با شدتی نهچندان آرام به خانه عربهای متحد امریکا رسیده و آنها را وارد فرسایشی خستهکننده کرده است؛ از اختلال در صادرات انرژی و آسیب به تأسیسات و پروازها تا افزایش سرسامآور هزینه نفتکشها، دولتهای عربی چنان از تبعات این جنگ به ستوه آمدهاند که حالا بیش از هر زمان دیگری آرزوی پایان آن را دارند. نخستوزیر قطر با ابراز خستگی از تداوم بحرانهای منطقهای گفته کشورش به یک سال آرام در ۲۰۲۷ نیاز دارد و از همه طرفها خواسته به این هدف کمک کنند. انور قرقاش، مشاور ارشد رئیس امارات متحده عربی هم خواستار کاهش تنشهای رو به افزایش در خلیج فارس شده است. همسایهها حالا ظاهراً دارند میفهمند که آتش جنگ، مهمان و میزبان نمیشناسد.
بنابر گزارشی که رویترز از کاهش چشمگیر تردد کشتیها طی روزهای شنبه و یکشنبه منتشر کرده، فقط در این دو روز، ۱۲ کشتی باری از تنگه هرمز عبور کردهاند. گزارش والاستریت ژورنال نیز میگویدکه حملات پهپادی به خط لوله شرق-غرب عربستان و افزایش فعالیت ایران، کمبود ابرنفتکشها را تشدید کرده و نرخ اجاره روزانه برخی نفتکشها از مسیر تنگه هرمز را به حدود یک میلیون دلار رسانده است. در همین حال، درآمد روزانه نفتکشهای VLCC به ۶۵۱ هزار دلار رسید؛ تقریباً دو برابر یک هفته قبل. این اختلالات همچنین هزینه حمل نفت را افزایش داده و میتواند بر قیمت بنزین امریکا فشار وارد کند.
در چنین آشفتهبازاری، بازار میانجیگری هم داغ است. الجزیره به نقل از یک منبع در وزارت کشور پاکستان گزارش کرد که محسن نقوی وزیر کشور عازم پایتخت ایران شده است تا درباره تلاشهای میانجیگرانه و راههای پایان دادن به وضعیت بنبست گفتوگو کند. مجید الانصاری سخنگوی وزارت خارجه قطر هم گفت میانجیها در حال رفتوآمد میان پایتختها و تبادل پیشنهادها برای ازسرگیری مذاکرات میان امریکا و ایران هستند و تیمهای مذاکرهکننده بهصورت شبانهروزی برای حل اختلافات باقیمانده تلاش میکنند.
ضعف ابوظبی و دوحه در برابر شرایط موجود
کشورهای عربی که میزبان پایگاههای امریکا هستند، به تقلا افتادهاند تا هر چه زودتر، وضعیت کنونی را تغییر دهند. انور قرقاش مشاور ارشد دیپلماتیک رئیس امارات متحده، خواستار کاهش تنشهای رو به افزایش در خلیج فارس شده و بر حل بحران با ایران تنها از طریق کانالهای دیپلماتیک و گفتوگوهای مستقیم با واشینگتن تأکید دارد.
دیروز، قطر اذعان کرد که تعمیر راسلفان شاید سه سال زمان ببرد. محمد بن عبدالرحمن آل ثانی نخستوزیر و وزیر خارجه این کشور هم در جریان سخنرانی خود در مجمع اقتصادی قطر، ضمن شکایت از وضع موجود به صراحت گفت: «در سال ۲۰۲۷ به سالی صلحآمیز نیاز داریم.» و از همه درخواست کرد به این هدف کمک کنند. او گفت «از زمان جام جهانی دیگر روی آرامش را ندیدهایم، سپس ۷ اکتبر رسید و از آن زمان هیچکس نمیخواهد کشور ما اندکی آرامش داشته باشد.» وی با اشاره به جایگاه ایران، امریکا و کشورهای حاشیه خلیج فارس در سیاست خارجی و امنیتی دوحه گفت: «ایران همسایه ماست، امریکا متحد راهبردی ماست و خلیج فارس ائتلاف طبیعی امنیتی ما به شمار میرود. آنچه اکنون رخ میدهد، فقط بر قطر یا منطقه تأثیر نمیگذارد بلکه پیامدهایی برای امنیت جهانی دارد.»
نخستوزیر قطر گفت تلاشهای دوحه برای میانجیگری میان طرفهای درگیر همچنان ادامه دارد و افزود: «ما تلاش میکنیم پیامهایی را میان طرفها منتقل کنیم، اما باید بپذیریم که این درگیری بسیار پیچیده است. متأسفانه تحولات و رویدادهایی که هر روز شاهد آن هستیم، واکنشی هستند و مسیر مذاکرات را تغییر میدهند. آنها جهت مذاکرات را تغییر میدهند.» او در پاسخ به این سؤال مغرضانه مجری که پرسید: «آیا ایران دردسرساز است» مدعی شد: «به وضوح به نظر میرسد ایران صلحطلب نیست.» نخستوزیر قطر همچنین گفت کشورش با اختلال گسترده در بخش انرژی مواجه شده است و تأکید کرد قطر پس از حل بحران، به تعهدات خود در قبال شرکا و مشتریانش عمل خواهد کرد. او در بخش دیگری از سخنان خود با ابراز نگرانی از افزایش حملات علیه زیرساختهای غیرنظامی گفت آنچه پیش از این «خط قرمز» محسوب میشد، اکنون به یک رویه عادی تبدیل شده است.
تداوم یارگیری واشینگتن از کشورهای عربی
پولیتیکو از تلاش مستقیم واشینگتن برای کشاندن شش کشور شورای همکاری به جنگ روانی بازار نفت خبر داده است؛ به این ترتیب که روبیو و بسنت از کشورهای عربی خواستهاند برای کاهش قیمت نفت فضاسازی کنند و نشست ترامپ با سران خلیج فارس نیز در همین چارچوب دنبال میشود. در این میان، محمد بن زاید نقش محوری در طراحی این نشست و تلاش برای کشاندن عراق به آن داشته است. این تحرکات در شرایطی رخ میدهد که هرمز همچنان به نقطه فشار بازار انرژی تبدیل شده است. برنت ۱۰۰ دلار است و گازوئیل امریکا به ۵.۹۴ دلار رسیده است؛ وضعیتی که در آستانه انتخابات نوامبر، فشار اقتصادی و اجتماعی بر دولت ترامپ را افزایش داده است. ایران نیز همچنان بر موضع خود درباره بازگشایی کامل تنگه پافشاری میکند. همچنین، روایت خبرنگار پولیتیکو از شکاف در شورای همکاری پرده برمیدارد؛ جایی که عربستان و کویت از فشارهای واشینگتن ناراضیاند و امیر کویت، بن زاید را به ایفای نقش بهعنوان کارگزار امریکا و اسرائیل و تشدید اختلافات عربی متهم کرده است. در چنین شرایطی، تلاش ترامپ برای استفاده از ظرفیت کشورهای خلیج فارس برای شکستن فشار نفتی، با اختلافات درونی همین کشورها گره خورده است.
