جوان آنلاین:با نزدیک شدن به امضای تفاهم پایان جنگ میان ایران و امریکا، گمانهزنیها و ابهامات پیرامون محتوای این تفاهمنامه، نگرانیهایی را در میان اقشار مختلف جامعه ایجاد کرده است. نگرانیهایی که با هر انگیزهای باشد، اکنون دامنه آن به صفوف متحد مردم در خیابان کشیده شده و بعضاً شعارهایی از درون برخی اجتماعات شنیده میشود که اگر نگوییم صدای دشمن است، بدون تردید بازی در زمین دشمن و برخلاف مشی امام شهید و امام حاضر است که بارها تأکید کردهاند برخی اختلافات توجهات را از دشمن امریکایی- صهیونی به جای دیگری معطوف میکند. خلأ اطلاعرسانی بهموقع و به دست گرفتن روایت اول از سوی دشمن هم البته در این فرایند مخرب بیتأثیر نبوده است. از اینرو مهدی محمدی، مشاور راهبردی رئیس تیم مذاکرهکننده با انتشار یک فایل صوتی، ابعادی از روند و محتوای توافق میان ایران و امریکا را تشریح و جزئیاتی از مفاد مورد بحث در این مذاکرات را اعلام کرد. در این فایل صوتی، وی به بررسی بندهای توافق و همچنین سازوکارهای پیشبینی شده در صورت عدم پایبندی امریکا به توافق پرداخته است.
مهدی محمدی در توضیحاتی درباره جزئیات تفاهم ایران و امریکا میگوید تا جایی که مصالح و محذورات اجازه دهد، نکاتی را توضیح خواهم داد، بهویژه درباره مطالبی که دوستان منتقد مطرح کردهاند. متنی که در اختیار آنان قرار داشته، از نظر من متنی قدیمی و نادرست است. با توجه به ملاحظات موجود، از ورود به جزئیات متن خودداری میکنم و بهصورت کلی توضیح میدهم، اما تأکید میکنم که این نکات با رعایت همه ظرایف و دقایق بیان و از بیان مطالب غیردقیق پرهیز شده است. ما با یک متن ۱۴بندی مواجه هستیم. بند اول این متن که به نظر من اساسیترین بند آن است، تأکید میکند جنگ فعلی باید در همه جبههها از جمله در ایران و لبنان، متوقف شود. پس از آن نیز طرف مقابل باید متعهد شود که هیچ جنگ یا عملیات نظامی جدیدی را آغاز نکند. این مسئله فوقالعاده مهم است، چراکه امریکا هم از جانب خود و هم از جانب رژیم اسرائیل چنین تعهدی را ارائه میدهد. دیدم که برخی دوستان گفتهاند در این توافق جنگ پایان نمییابد، در حالی که چنین نیست. در لحظهای که این متن امضا میشود، طرف مقابل متعهد به خاتمه جنگ خواهد شد. البته درست است که در توافق نهایی این موضوع مجدداً مورد تأیید قرار میگیرد، اما این مسئله هیچ ارتباطی به اصل موضوع ندارد که جنگ در ایران و لبنان باید از همان لحظه امضا متوقف شود.
امریکا متعهد شده ضامن رفتار اسرائیل باشد
مشاور راهبردی رئیس تیم مذاکرهکننده تأکید کرد: «این یک دستاورد فوقالعاده مهم است و نشانهای از شکست طرف مقابل در جنگ محسوب میشود، زیرا آنها نیامده بودند که جنگ را تمام کنند. از این هم مهمتر آن است که برای نخستین بار در تاریخ، جمهوری اسلامی، امریکا را وادار کرده است که از جانب رژیم اسرائیل تعهد بدهد. امریکاییها تاکنون هرگز زیر بار چنین موضوعی نرفته بودند. بارها شنیدهایم که گفتهاند نتانیاهو کارمند امریکا نیست که واشینگتن برای او تصمیم بگیرد. درست است که نتانیاهو کارمند امریکا نیست، اما جمهوری اسلامی شرایطی را به آنها تحمیل کرده که اکنون ناچار شدهاند از جانب اسرائیل تعهد بدهند. امریکاییها برای اینکه از جانب اسرائیل تعهد بدهند، عملاً یکی از مهمترین راهبردهای منطقهای خود را زیر پا گذاشتهاند. راهبرد مشترک امریکا و رژیم اسرائیل همواره این بوده که امریکا توافق کند، اما اسرائیل خارج از توافق باقی بماند تا هر اقدامی خواست انجام دهد. ما در این متن اجازه چنین کاری را ندادهایم. امریکا در این متن از جانب اسرائیل تعهد داده و عملاً به ضامن رفتار اسرائیل تبدیل شده است. ممکن است گفته شود که آنها به این تعهد عمل نخواهند کرد. بله، این احتمال وجود دارد و من نیز احتمال آن را زیاد میدانم، اما ابزارهای ما همچنان سر جای خود قرار دارد. ابزار تنگه هرمز سر جای خود است، ابزار اقدام نظامی علیه اسرائیل سر جای خود است و ابزار ورود نکردن به مرحله دوم مذاکرات نیز همچنان در اختیار ما قرار دارد. اگر آنها به تعهدات خود عمل نکنند، ما نیز عمل نخواهیم کرد. تنگه بسته خواهد ماند، وارد مرحله بعدی مذاکرات نخواهیم شد و در صورت لزوم وارد جنگ خواهیم شد. خود آنها نیز این مسئله را میدانند.»
رفع محاصره دریایی از لحظه امضای توافق
محمدی در ادامه درباره بندهای دوم و سوم گفت: «در این دو بند، بحث بر سر احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی دو طرف است. یکی از دوستان نکته جالبی مطرح میکرد و میگفت برای نخستین بار امریکاییها در یک متن از ما خواستهاند که به حاکمیت و تمامیت ارضی آنها احترام بگذاریم. این مسئله جنبهای طنزآلود دارد، اما در عین حال نشاندهنده قدرت ایران نیز هست.»
محمدی درباره زمانبندی اجرای توافق اظهار داشت: «اینکه مدت اجرای توافق ۳۰ روز باشد یا ۶۰ روز، هنوز نهایی نشده است و هیچ تصمیم قطعی در این زمینه وجود ندارد. دوستانی که این مسئله را قطعی تلقی کردهاند، دچار اشتباه شدهاند.» وی درباره موضوع محاصره دریایی گفت: «رفع محاصره دریایی و جلوگیری از هرگونه مزاحمت برای تردد کشتیهای ایرانی باید از همان لحظه امضای توافق آغاز شود. این روند باید ظرف ۳۰ روز به سطحی برسد که حجم قبل از اعمال محاصره بازگردد. اگر کسی تصور کند که قرار است محاصره دریایی در پایان ۳۰روز برداشته شود، کاملاً اشتباه میکند. همچنین این موضوع هیچ ارتباطی به تنگه هرمز ندارد.»
اعمال ترتیبات ایران بر تنگه هرمز
محمدی درباره بند مربوط به تنگه هرمز نیز گفت: «اساس مسئله برای جمهوری اسلامی این است که مدیریت ایران بر تنگه هرمز ـ همانگونه که رهبر انقلاب نیز تأکید کردهاند ـ حفظ و اعمال شود. این موضوع در متن موجود کاملاً لحاظ شده است. در حوزه اجرا نیز اختیار با ماست. مدیریت تنگه هرمز در اختیار نیروی دریایی سپاه قرار دارد و طبیعی است که اجرای این بند نیز براساس تفسیر و چارچوب مورد نظر جمهوری اسلامی انجام خواهد شد. نیروی دریایی همان کاری را انجام خواهد داد که اکنون نیز انجام میدهد.»
محمدی در ادامه با تشریح جزئیات بند مربوط به تنگه هرمز اظهار داشت: «در متن موجود، این مسئله پیشبینی شده که ممکن است یک دوره زمانی مشخص برای عبور کشتیها تعیین شود، اما آنچه برای ما اهمیت دارد، این است که جمهوری اسلامی خدمات لازم را ارائه خواهد داد، بابت این خدمات هزینه دریافت خواهد کرد و از محل تنگه هرمز درآمد خواهد داشت. این موضوع قطعی است و در متن نیز وجود دارد. تنگه در اختیار ماست و امریکا پذیرفته است که از این پس یک ترتیبات ایرانی در تنگه هرمز اجرا شود. این ادعا که هر فرد یا هر شناوری، از جمله کشتیهای اسرائیلی، میتوانند آزادانه از تنگه عبور کنند، به هیچ وجه درست نیست. در متن تصریح شده که تنها کشتیهای تجاری حق عبور خواهند داشت.»
مدیریت صندوق توسعه ۳۰۰ میلیارد دلاری با ایران
وی در ادامه به بند مربوط به صندوق توسعه ۳۰۰میلیارد دلاری اشاره کرد و گفت: «در این بخش از متن، واژه بازسازی بهکار رفته است. بازسازی، یعنی بازسازی خسارتهای ناشی از جنگ. درست است که واژه غرامت یا Compensation بهصراحت ذکر نشده، اما روشن است که وقتی طرف مقابل از بازسازی سخن میگوید، منظور جبران خسارتهایی است که در جنگ به ایران وارد شده است. در متن، رقم ۳۰۰ میلیارد دلار برای این موضوع پیشبینی شده است. البته شخصاً تصور میکنم که طرف مقابل در عمل به چنین تعهدی پایبند نخواهد ماند، اما واقعیت این است که این تعهد در متن نوشته شده است. ضمن اینکه مدیریت این منابع نیز در اختیار جمهوری اسلامی خواهد بود. اگر منابعی تخصیص یابد، قرار است در داخل خاک ایران هزینه شود و طبیعتاً مدیریت آن نیز با ایران خواهد بود. اینکه امریکای ترامپ ـ همان امریکایی که به تعبیر خودش بسیاری از کشورهای منطقه را دوشیده و آنها را گاو شیرده خطاب کرده است ـ در متنی متعهد شود ۳۰۰ میلیارد دلار برای بازسازی و توسعه ایران اختصاص دهد، حتی صرف درج چنین عبارتی در متن، نشانه شکست طرف مقابل و یکدستاورد برای ایران است.»
امریکاییها پذیرفتهاند که تحریمهای اولیه را نیز لغو کنند
مشاور راهبردی رئیس تیم مذاکرهکننده در بخش دیگری از سخنان خود درباره تحریمها گفت: «واقعیت این است تا زمانی که وارد مرحله دوم مذاکرات نشویم، در حوزه رفع کامل تحریمها اتفاقی نخواهد افتاد. ما نیز انتظار دیگری نداریم. واقعبینی اقتضا میکند که بدانیم امریکا قرار نیست بهسادگی تحریمها را بردارد و ما هیچ توهمی در این زمینه نداریم. اما آنچه اهمیت دارد، عبارات و تعهداتی است که در متن آمده است. برای نخستین بار امریکاییها پذیرفتهاند که تحریمهای اولیه را نیز لغو کنند. چنین تعهدی هیچگاه در گذشته به ایران داده نشده بود. نکته مهمتر این است که این تعهد در ازای اقداماتی در حوزه هستهای مطرح شده که اساساً جمهوری اسلامی سالهاست همان مواضع را اعلام کرده است؛ از جمله اینکه ایران سلاح هستهای نخواهد ساخت، موضوعی که بارها اعلام شده و مبتنی بر فتوای شرعی است.»
وی افزود: «همچنین موضوعاتی درباره مواد با غنای بالا مطرح شده که در گذشته نیز بارها درباره آنها صحبت شده بود. در حالی که طرف مقابل همواره اصرار داشت کل برنامه هستهای ایران تعطیل شود، اکنون درخواستهای خود را به موضوعاتی بسیار محدود تقلیل داده است. در واقع، تمام مطالبات طرف مقابل در حوزه هستهای اکنون به موضوع مواد با غنای بالا محدود شده و درباره سایر بخشهای برنامه هستهای ایران اساساً بحثی در میان نیست.»
متعهد به عدم ساخت سلاح هستهای میشویم، نه بیشتر
محمدی در ادامه با اشاره به موضوع هستهای گفت: «نکته بسیار مهمی که باید به آن توجه شود این است که در این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی ایران اساساً هیچ اقدام عملی در حوزه هستهای انجام نمیدهد؛ هیچ اقدامی. تنها تعهدی که در این متن درباره موضوع هستهای مطرح شده ـ که آن هم هنوز نهایی نشده ـ این است که پس از انجام اقدامات طرف مقابل، درباره موضوع هستهای گفتوگو خواهیم کرد، یعنی پس از آنکه جنگ در ایران و لبنان متوقف شد، پولهای بلوکه شده آزاد شد، محاصره دریایی برداشته شد، تحریمهای نفتی تعلیق شد و تنگه هرمز بر اساس پروتکل ایرانی باز شد، تازه درباره موضوع هستهای بحث خواهیم کرد. خب اگر طرف مقابل بدعهدی کند، گفتوگو نمیکنیم. اختیار آن در دست خود ماست. اگر کوچکترین نشانهای از بدعهدی مشاهده شود، اساساً وارد مرحله دوم توافق و گفتوگو درباره موضوع هستهای نخواهیم شد. این مسئله بسیار مهم است. با وجود تمام هیاهوها و تهدیدهایی که آقای ترامپ مطرح کرده، آنچه در این متن از ایران در حوزه هستهای گرفته شده، صرفاً تعهد به گفتوگو در آینده است، نه بیشتر. تنها عبارتی که در متن آمده این است که ایران سلاح هستهای نمیسازد و خریداری نمیکند. این همان موضعی است که جمهوری اسلامی بارها اعلام کرده و مبتنی بر فتوای شرعی است. در واقع ما حرفی را که سالها گفتهایم، بهعنوان بخشی از متن مطرح کردهایم. نکته دیگری که باید به آن توجه شود این است که در صورت رسیدن به توافق نهایی نیز موضوع صرفاً تعهد به عدم ساخت سلاح هستهای و تعیین تکلیف مواد ۶۰ درصدی خواهد بود، آن هم با فرمولی که جمهوری اسلامی برای آن در نظر دارد. در این زمینه نیز بحث رقیقسازی مطرح است؛ موضوعی که امام شهید نیز درباره آن مجوز داده بودند. وقتی مواد رقیقسازی میشود، در داخل کشور باقی میماند و در صورت نیاز میتوان ظرف مدت کوتاهی دوباره آن را به سطوح بالای غنیسازی بازگرداند.»
الزام خروج نیروهای امریکایی از مجاورت مرز ایران
مهدی محمدی، مشاور راهبردی رئیس تیم مذاکرهکننده در اظهاراتی گفت: «یک نفر بیاید به من نشان بدهد در جای دیگری، در مذاکرات دیگری، امریکاییها حتی به این موضوع نزدیک شده باشند که در ازای رقیقسازی مواد ۶۰ درصد، کل تحریمهای اولیه و ثانویه را لغو کنند. طرف این را نوشته است. من برمیگردم به این متن. دوستان ما نمیدانم چه میخوانند و چه حرفهایی میزنند، اما این کاغذی که جلوی ماست و مذاکره شده، چنین چیزی در آن وجود دارد و این یک پیروزی تاریخی برای ایران خواهد بود. اینکه به دلایل سیاسی بعضی از رفقای ما نمیخواهند زیر این بروند، بحث دیگری است، اما متن که عوض نمیشود؛ متن همین است. در متن آمده است که نیروهای امریکایی باید از محیط پیرامونی ایران ظرف ۳۰ روز خارج شوند. ببینید اینکه امریکا بنویسد و امضا کند که نیروهای خود را از پراکسیمیتی ایران خارج میکند، این دستاورد قیمت ندارد. این نشاندهنده پیروزی ما در جنگ است و ادامه عملیات سیاسی ماست، چون ما جنگ را بردهایم، دشمن مجبور شده چنین تعهدی بدهد. امریکاییها تا حالا چنین چیزی به کسی ندادهاند.»
نیمی از پولهای بلوکهشده در لحظه توافق آزاد میشود
وی درباره موضوع پولهای بلوکهشده اظهار داشت: «این هنوز نهایی نشده، اما پول بلوکه شده ما، نیمی از آن باید در لحظه توافق آزاد شود. این چیزی نیست که ما از آن کوتاه بیاییم. چون فکر میکنیم بقیه توافق شانس زیادی ندارد، روی این اصرار داریم، چون تنها عایدی ما خواهد بود. ما این پول را میگیریم، همانطور که قبلاً گفتهام، پول را میگیریم و زمان را میگیریم و صرف آماده شدن برای جنگ بعدی میکنیم. هوشمندی این متن این است که ما این پول را از امریکا نمیخواهیم. میدانیم امریکا پولی به ما نمیدهد. این پول را کشورهای عربی تعهد کردهاند و مجبورند بدهند، چون بالا سرشان هستیم و قدرت ما را در منطقه دیدهاند و طعم قدرت ما را چشیدهاند. یکی از زیرساختهای این توافق این است که کشورهای عربی وادار شدهاند سیادت و برتری ایران را بپذیرند و در امتیازدهی مشارکت کنند.»
تنگه هرمز دست ماست، هر زمان بخواهیم میبندیم
محمدی ادامه داد: «اگر طرف مقابل به تعهداتش عمل نکند، فرق این توافق با برجام این است که ما ابزار داریم. اینبار اینگونه نیست که برنامه هستهای را تعطیل کنیم و بایستیم تا آنها تحریمها را بردارند. چنین خوشخیالی وجود ندارد. تنگه دست ماست، هر زمان بخواهیم در یک ساعت میتوانیم آن را ببندیم. ابزار جنگ و آغاز جنگ دست ماست. ما در لبنان نشان دادیم که میتوانیم دست به حمله پیشدستانه بزنیم و مجدداً این کار را خواهیم کرد. ابزار از سرگیری برنامه هستهای و غنیسازی در اختیار ماست. ما زیرساخت را در این توافق جمع نکردهایم و هیچ تعهدی در این زمینه ندادهایم. اگر آنها به تعهدشان عمل نکنند، بلافاصله ابزارهای خود را فعال خواهیم کرد که مهمترین آن بستن تنگه هرمز است. در بدترین حالت، ما به شرایط فعلی برمیگردیم، تنگه را میبندیم و مدیریت خود را با زور اعمال میکنیم. تنگه را دو جور میشود مدیریت کرد؛ یا با توافق یا با زور. اگر توافق کردند که کردند، اگر نکردند کسی نمیتواند زور بگوید. ما به این روند ادامه خواهیم داد.»
محمدی در پایان با انتقاد از برخی تحلیلها گفت: «چطور میشود چنین توافقی را بدتر از برجام دانست یا خسارت محض یا کاپیتولاسیون نامید؟ کسانی که چنین مذاکرهای را پیش بردهاند، از فردی مانند ترامپ چنین امتیازاتی گرفتهاند. این کار با حضور همه ارکان کشور و با مشارکت مجموعهای از مسئولان سیاسی و نظامی انجام شده است.»
