جوان آنلاین: در سایه تحولات شتابان منطقه غرب آسیا و معادلات جدیدی که در پی تحولات نظامی و سیاسی دریای سرخ و بابالمندب شکل گرفته است، یمن بهعنوان یکی از مهمترین بازیگران صحنه کنونی منطقه مطرح شده است.
به گزارش دفاع پرس، در همین راستا، خبرگزاری دفاع مقدس با سرتیپ «حمید عبدالقادر عنتر» مشاور نخستوزیر یمن و نویسنده و تحلیلگر راهبردی مسائل سیاسی، گفتوگویی انجام داده است تا دیدگاههای وی درباره جایگاه یمن در موازنههای بینالمللی، آینده منطقه، روابط با جمهوری اسلامی ایران و نیز مسائل فکری و ملی مرتبط با روند دولتسازی در یمن را جویا شود.
جناب سرتیپ، تحولات اخیر در دریاها و تنگههای بینالمللی، معادله بازدارندگی جدیدی را ایجاد کرده که موازنههای قدرت راهبردی را تغییر داده است. امروز جایگاه ژئوپلیتیکی یمن را در شکلدهی به امنیت منطقه چگونه ارزیابی میکنید؟ و تا چه اندازه موضع نظامی کنونی یمن میتواند در بلندمدت مسیرهای کشتیرانی و موازنههای بینالمللی در دریای سرخ و بابالمندب را بازتعریف کند؟
تحولات دریای سرخ و بابالمندب بهطور آشکار قواعد بازی را تغییر داده است. یمن از یک موقعیت حاشیهای در محاسبات منطقهای به بازیگری فعال تبدیل شده که توانسته معادلهای بازدارنده در عرصه دریایی ایجاد کند؛ معادلهای که تأثیر مستقیمی بر تجارت جهانی و امنیت منطقه دارد.
این تحول را میتوان در سه سطح ارزیابی کرد:
نخست، وزن ژئوپلیتیکی یمن؛ زیرا یمن بر ساحل شرقی تنگه بابالمندب اشراف دارد؛ گذرگاهی که یکی از مهمترین مسیرهای دریایی جهان به شمار میرود و بخش بزرگی از تجارت بینالمللی و حملونقل کانتینری میان آسیا و اروپا از آن عبور میکند.
دوم، معادله جدید بازدارندگی که در نتیجه عملیاتهای نظامی یمن شکل گرفته است؛ بهگونهای که امنیت کشتیرانی اکنون با تحولات سیاسی و نظامی منطقه پیوند خورده و همین مسئله موجب بازنگری قدرتهای منطقهای و بینالمللی در محاسبات خود نسبت به صنعا شده است.
سوم، تأثیر اقتصادی و راهبردی؛ تحولات اخیر موجب افزایش هزینههای حملونقل دریایی و تغییر مسیر برخی خطوط تجاری شده است؛ موضوعی که نشان میدهد یمن توانایی اعمال تأثیری راهبردی فراتر از ظرفیت اقتصادی سنتی خود را دارد.
در بلندمدت نیز تداوم این تأثیر به حفظ توانمندیهای نظامی یمن، روند توافقهای سیاسی منطقهای و همچنین موفقیت یا ناکامی طرحهای جایگزینی که برای دور زدن دریای سرخ دنبال میشوند، بستگی خواهد داشت.
در مجموع، یمن امروز از وزن راهبردی قابل توجهی برخوردار است و میتواند بر معادلات منطقه اثر بگذارد و بخش مهمی از نقشههای کشتیرانی بینالمللی را بازترسیم کند.
موضع مشترک ملتهای یمن و ایران از چارچوب یک ائتلاف سیاسی متعارف فراتر رفته و ابعادی مرتبط با سرنوشت مشترک و رویارویی راهبردی پیدا کرده است. شما بهعنوان مشاور ریاست دولت، عمق این همگرایی مردمی و رسمی را در شرایط کنونی چگونه ارزیابی میکنید؟ و پیام شما به کسانی که این همبستگی را صرفاً یک همسویی سیاسی مقطعی میدانند چیست؟
روابط میان یمن و جمهوری اسلامی ایران روابطی مستحکم و ممتاز است و تجربیات انباشتهشده در این همکاریها نقش مهمی در ارتقای توانمندیهای نظامی یمن داشته است.
امروز یمن دارای زیرساختهای پیشرفته صنایع نظامی است و توانسته سامانههای دفاعی و موشکی خود را توسعه دهد؛ امری که قدرت بازدارندگی و توان حفاظت از حاکمیت ملی این کشور را افزایش داده است.
کسانی که این روابط را صرفاً یک همپیمانی سیاسی موقت میدانند، ماهیت چالشهای مشترک و نگاه نزدیک دو طرف به مسائل منطقه را نادیده میگیرند. از دیدگاه ما، این همکاری بر پایه منافع راهبردی مشترک و دیدگاهی واحد برای مواجهه با چالشهای منطقهای استوار است.
منطقه در حال گذر از مرحلهای دشوار است که از پایان دوران تکقطبی و کاهش مداخلات مستقیم خارجی حکایت دارد. از منظر راهبردی شما، نقشه غرب آسیا جدید چگونه ترسیم خواهد شد؟ آیا در آستانه شکلگیری یک نظام منطقهای مشترک به رهبری جریانهای مقاومت و مستقل از سلطه بینالمللی قرار داریم؟
ما در آستانه یک تحول بزرگ منطقهای قرار داریم. به باور من، در سالهای آینده شاهد کاهش تدریجی نفوذ قدرتهای خارجی بر تصمیمگیریهای منطقهای خواهیم بود و در مقابل، نقش بازیگران مستقل محلی و منطقهای پررنگتر خواهد شد.
همچنین برخورداری برخی کشورهای منطقه از اهرمهای راهبردی مؤثر، چه در حوزه گذرگاههای دریایی و چه در پروندههای انرژی و امنیت، به آنها امکان بیشتری برای مشارکت در ترسیم آینده منطقه میدهد.
بر همین اساس، معتقدم غرب آسیا به سمت موازنههای جدیدی حرکت میکند که با ساختارهای چند دهه گذشته تفاوت اساسی خواهد داشت.
در شرایط بحرانهای بزرگ، همواره درباره پایداری اندیشهها و اصول بنیادین بحث میشود. با توجه به واقعیت پیچیده یمن و فشارهای اقتصادی و نظامی موجود، استمرار رویکرد ولایت بهعنوان یک مفهوم رهبری و اعتقادی چگونه توانسته است در هدایت نهادهای دولتی و حفظ انسجام جبهه داخلی نقشآفرینی کند؟ و پاسخ شما به کسانی که این رویکرد را مغایر با تکثر سیاسی میدانند چیست؟
ما معتقدیم پایبندی به ارزشهای دینی و اصول برگرفته از قرآن کریم و سیره اهلبیت (ع) یکی از مهمترین عوامل تقویت ایستادگی و پایداری در برابر چالشهاست.
در عین حال، یمن کشوری مبتنی بر تکثر سیاسی و آزادی بیان است. حفظ مشارکت ملی میان همه جریانها و گروههای سیاسی نیز ضرورتی اساسی برای صیانت از بافت اجتماعی و تقویت وحدت جبهه داخلی به شمار میرود.
از این رو، هر پروژه ملی موفق باید از یکسو بر اصول فکری و ملی استوار باشد و از سوی دیگر، به تکثر سیاسی و مشارکت همه جریانها احترام بگذارد.
جناب سرتیپ، یمن با چالش حفظ استقلال تصمیمگیری ملی و در عین حال پاسداری از هویت و اصول بنیادین خود روبهرو است. رهبری سیاسی امروز چگونه میان الزامات ساخت یک دولت مدرن و مستقل و وفاداری به پروژه فکری و جهادی که ستون اصلی وحدت داخلی به شمار میرود، تعادل برقرار میکند؟
یمن امروز از تصمیم سیاسی مستقلی برخوردار است و از مرحله قیمومت و وابستگی خارجی عبور کرده است. با وجود چالشهای موجود، این کشور در مسیر تثبیت حاکمیت ملی خود گام برمیدارد.
در زمینه روند صلح نیز اولویت اصلی، رسیدگی به مسائل انسانی و اقتصادی و فراهمکردن شرایط لازم برای دستیابی به یک راهحل سیاسی عادلانه است؛ راهحلی که حقوق ملت یمن را حفظ کرده و ثبات کشور را تضمین کند.
همچنین تحقق آشتی ملی فراگیر میان همه نیروهای سیاسی، گامی اساسی برای بازسازی نهادهای دولت و تکمیل روند دموکراتیک از طریق انتخابات و مراجعه به رأی مردم محسوب میشود.
ما باور داریم که آینده یمن باید بر پایه مشارکت ملی، احترام به حاکمیت کشور و فراهمکردن فرصت برای همه نیروهای ملی جهت مشارکت در ساخت دولت و تحقق ثبات و توسعه استوار باشد.
من در مقطعی سرنوشتساز از تاریخ سیاسی و راهبردی خود قرار دارد و تحولات جاری منطقه میتواند به بازآرایی بیسابقه موازنههای قدرت منطقهای منجر شود. حفظ حاکمیت ملی، تقویت وحدت داخلی و تلاش برای دستیابی به راهحلی عادلانه و فراگیر از مهمترین ارکان آینده یمن است؛ آیندهای که در بستر تحولات شتابان منطقهای و بینالمللی، میتواند فصل تازهای را برای سراسر منطقه رقم بزند.
