جوان آنلاین: با وجود گزارششرکتها از ظرفیت سودآوری، نبود جریان پایدار نقدینگی باعث شده است تا بدترین عملکرد ماهانه بورس تهران در پنج سال گذشته ثبت شود. ارزش دلاری کل بازار سهام ایران به حدود ۵/۸۳ میلیارد دلار رسیده است؛ سطحی که آخرینبار در شوک ریزش پس از دوره جنگ ۱۲روزه تجربه شده بود. این در حالی است که همزمان، نرخ دلار توافقی نزدیک به ۹۵درصد رشد کرده و چشمانداز درآمدی بخش بزرگی از شرکتها را متحول ساخته است. تناقض میان این دو متغیر، پرسشهای جدی درباره منطق ریزش اخیر و فرصتهای بالقوه پیشروی بازار ایجاد کرده و کارشناسان معتقدند، نبود جریان پایدار نقدینگی، مانع شکلگیری روند صعودی در بورس شده است.
ابهامات سیاسی سبب است شده معاملهگران با رویکردی محافظهکارانه در سمت عرضه فعال شوند. دماسنج اصلی بازار، یعنی شاخص کل بورس تهران پس از دست دادن کانال ۳/۹میلیون واحدی در روز یکشنبه، در سومین روز معاملاتی هفته با افتی در حدود ۷۰ هزار واحد تا کف کانال ۳/۸ میلیون واحد عقبنشینی کرد. افت بازار نشان داد فشار فروش ماهیتی فراگیر داشته و محدود به چند نماد شاخصساز نبوده است.
نادیده گرفتهشدن عوامل اثرگذار اقتصادی
با توجه به فضای مبهم خبری، رفتار این روزهای سرمایهگذاران، از منظر عقلایی و مبتنی بر مدیریت ریسک قابل درک است، این در حالی است که بورس تهران از منظر ارزندگی، در یکی از ارزانترین سطوح تاریخی خود قرار دارد. ارزش بازار سرمایه به محدودههایی کمتر از ۸۰میلیارد دلار رسیده و از منظر تکنیکال نیز اصلاحی سنگین را پشتسر گذاشته است. با این حال، افزایش نرخ ارز در بازار دوم و حتی بحث ارزندگی بنیادین بازار نیز نتوانسته محرکی برای ایجاد تقاضا باشد.
تحلیلگران تأکید دارند اصلاح اخیر بیش از آنکه ریشه در متغیرهای بنیادی داشته باشد، ناشی از رشد ریسکهای سیستماتیک و ابهام در چشمانداز سیاسی و اقتصادی است. با وجود آنکه گزارشهای عملکرد شرکتها به ویژه در صنایع صادراتمحور از ظرفیت سودآوری قابل قبول حکایت دارد، نبود جریان پایدار نقدینگی مانع شکلگیری روند صعودی شده است. با این تفاسیر این روزها ماندگاری شاخص بورس زیر سطوح از دست رفته میتواند فشار فروش را در کوتاهمدت حفظ کند؛ مگر آنکه کاهش ریسکهای سیاسی یا بهبود انتظارات اقتصادی، زمینه بازگشت اعتماد و تقاضای مؤثر را فراهم آورد.
یکی از سناریوهایی که میتواند ریزش اخیر قیمت سهام را بهطور کامل توجیه کند، افت سنگین و پایدار در مقدار تولید و فروش شرکتها در فصول آتی است. به بیان دیگر، بازار امروز چنین فرض میکند که یا محدودیتهای جدی در سمت عرضه ایجاد خواهد شد یا تقاض با کاهش معنادار مواجه میشود، اما بررسی دادههای در دسترس از اغلب صنایع بزرگ، حداقل تا این مقطع چنین تصویری را به صورت فراگیر تأیید نمیکند. هرچند ریسکهایی مانند محدودیتهای انرژی، اختلالات لجستیکی و نااطمینانیهای سیاستی وجود دارد، اما هنوز شواهد قاطعی از یک ریزش عمومی در مقدار فروش مشاهده نشده است. بر این اساس اینگونه برآورد میشود که بازار بیش از حد بدبین شده یا اطلاعاتی را پیشخور کرده که هنوز در دادههای رسمی منعکس نشده است.
بر این اساس تا زمانی که افت مقداری به صورت گسترده محقق نشده، فشار فروش فعلی بیشتر به عوامل غیراقتصادی شباهت دارد تا مشکلات سودآوری.
ریزشهای اخیر طبیعی، اما قابل مدیریت
نقش نهادهای مسئول و سیاستگذار اهمیت ویژهای در شرایط فعلی دارد و انتظار میرود مسئولان ذیربط، با استفاده از ابزارهای در دسترس، هماهنگی در تصمیمگیری و اجرای قوانین و دستورالعملهای متناسب با شرایط بحرانی، بهصورت جدیتر به حمایت از بازار سرمایه ورود کنند و صرفاً نظارهگر آب شدن سرمایههای مردم نباشند. استفاده هدفمند از منابع حمایتی میتواند تا حدودی تعادل را به بازار بازگرداند، چراکه با توجه به از دست رفتن حمایتهای تکنیکال، این نگرانی وجود دارد که در روزهای آینده ارزش صفهای فروش افزایش یابد.
با این حال رئیس سازمان بورس ریزشهای اخیر را نوسانات طبیعی بازار دانست و تأکید کرد: با وجود ریسکها، حقیقیها همچنان خریدارند. حجتالله صیدی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار در یازدهمین همایش مالی اسلامی درخصوص افتهای چند روز اخیر بازار سهام توضیحاتی ارائه کرد و این روند را با توجه به شرایط حاکم، طبیعی ارزیابی کرد. وی با بیان اینکه حتی در روزهای منفی اخیر نیز کدهای حقیقی در سمت خرید فعال بودهاند، اظهار داشت: رفتار سرمایهگذاران نشان میدهد بازار همچنان از پویایی برخوردار است و جریان نقدینگی به طور کامل متوقف نشده است. صیدی در ادامه با اشاره به وضعیت کلی بازار سرمایه افزود: با وجود ریسکهای سیستماتیک، عدمقطعیتهای سیاسی و اقتصادی و متغیرهایی نظیر بودجه، نرخ ارز و تورم، بازار سرمایه کشور از تابآوری قابل قبولی برخوردار است.
رئیس سازمان بورس تأکید کرد: نوسانات مثبت و منفی ذات بازار سرمایه است و آنچه در این میان اهمیت دارد، تداوم معاملات در فضایی شفاف، منصفانه و مبتنی بر واقعیتهای اقتصادی است. به گفته وی، وجود داراییهای واقعی در بازار سرمایه باعث میشود ریسکها بهصورت منطقی تعدیل و توزیع شوند و از شکلگیری نوسانات غیرواقعی جلوگیری شود.
بازار چشم انتظار کاهش ریسک و حمایتهای هدفمند
از مجموع اظهارات کارشناسان اینگونه برآورد میشود که دو عامل کاهش واقعی ریسکهای سیستماتیک و حمایتهای هدفمند بازارساز میتواند اثرگذاری عملی داشته باشد. همچنین راهبرد عقلانی برای تحلیلگران و سرمایهگذاران حرفهای، رصد بسیار دقیق گزارشهای ماهانه صنایع است؛ نه تمرکز صرف بر هیجانات کوتاهمدت بازار. در نهایت، بازار در چنین نقاطی نه لزوماً ارزان و نه قطعاً پرریسک است، بلکه در وضعیتی قرار دارد که تصمیمگیری را به کیفیت تحلیل و توان تفکیک داده از ترس میسپارد.
